Przepis wyznacza granice tego, co w ogóle może być finansowane ze środków przeznaczonych na ochronę środowiska i gospodarkę wodną. Jest to katalog wydatków dopuszczalnych, a nie źródło obowiązku sfinansowania konkretnego przedsięwzięcia.

### Najważniejsze punkty

- Finansowaniem objęte jest opracowywanie dokumentów planistycznych, w tym planów gospodarowania wodami, planów zarządzania ryzykiem powodziowym oraz map zagrożenia i ryzyka powodziowego.
- Odrębną grupę stanowią przedsięwzięcia związane z ochroną wód, ochroną powierzchni ziemi, gospodarką odpadami oraz zapobieganiem poważnym awariom i ich skutkom.
- Finansowane są także badania, pomiary i monitoring środowiska oraz rozwój sieci stacji pomiarowych i systemów przetwarzania informacji o środowisku.
- Środki mogą wspomagać zadania modernizacyjne i inwestycyjne, w tym ochronę przeciwpowodziową, zaopatrzenie ludności w wodę oraz odprowadzanie i oczyszczanie ścieków.
- Katalog obejmuje również koszty gospodarowania odpadami nielegalnie przemieszczonymi oraz usuwania odpadów w przypadkach wskazanych w przepisach o odpadach.

### W praktyce

Zakwalifikowanie zadania do jednej z pozycji katalogu jest warunkiem dopuszczalności finansowania, ale samo w sobie nie przesądza o przyznaniu środków. Wyliczenie jest szczegółowe i nie ma charakteru klauzuli ogólnej, więc przedsięwzięcia spoza niego pozostają poza zakresem finansowania.

Prawo ochrony środowiska

Art. 402 Prawa ochrony środowiska reguluje kwestie związane z gromadzeniem, redystrybucją oraz przeznaczeniem wpływów z opłat i kar za korzystanie ze środowiska. Przepis ten jest kluczowy dla zrozumienia mechanizmów finansowania działań na rzecz ochrony środowiska w Polsce.

#### 1. Wyodrębnione rachunki bankowe

Zarząd województwa oraz wojewódzki inspektor ochrony środowiska są zobowiązani do prowadzenia wyodrębnionych rachunków bankowych. Celem tych rachunków jest gromadzenie wpływów z opłat i kar za korzystanie ze środowiska, o których mowa w art. 401 ust. 1. Środki te, powiększone o przychody z oprocentowania, są następnie przekazywane na rachunki Narodowego Funduszu, wojewódzkich funduszy oraz budżetów powiatów i gmin.

#### 2. Pomniejszenia wpływów

Zarząd województwa oraz wojewódzki inspektor ochrony środowiska mają prawo pomniejszać wpływy o określone koszty przed ich przekazaniem. Zarząd województwa pomniejsza wpływy o koszty egzekucji należności oraz obsługi rachunku bankowego. Wojewódzki inspektor ochrony środowiska pomniejsza wpływy z kar o 20%, a uzyskane środki przekazuje na dochody budżetu państwa.

#### 3. Procentowe pomniejszenia w zależności od wpływów

Zarząd województwa przed przekazaniem wpływów z opłat pomniejsza je o określony procent w zależności od wysokości wpływów w poprzednim roku kalendarzowym:
- 3% - dla województw, w których wpływy wyniosły do 100 mln zł,
- 1,5% - dla województw, w których wpływy wyniosły powyżej 100 mln zł.

Środki uzyskane z tych pomniejszeń są przeznaczane na tworzenie i modyfikację baz danych oraz zatrudnianie osób zajmujących się kontrolą i windykacją opłat.

#### 4. Nieterminowe przekazanie wpływów

W przypadku nieterminowego przekazania wpływów, są one przekazywane wraz z odsetkami za zwłokę, zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej.

#### 5. Podział wpływów

Wpływy z tytułu opłat i kar są dzielone w następujący sposób:
- 20% - dochód budżetu gminy,
- 10% - dochód budżetu powiatu.

Wpływy z opłat za wprowadzanie do powietrza dwutlenku siarki (SO2) i tlenków azotu (NOx) są pomniejszane o 7,5%, które stanowią przychód Narodowego Funduszu.

#### 6. Specjalne przypadki

Wpływy z opłat za usunięcie drzewa lub krzewu oraz kar, o których mowa w ustawie o ochronie przyrody, stanowią w całości dochód budżetu gminy, z wyjątkiem wpływów nakładanych przez starostę (dochód powiatu) oraz marszałka województwa (35% Narodowy Fundusz, 65% wojewódzki fundusz).

Wpływy z opłat i kar za składowanie i magazynowanie odpadów są dzielone:
- 50% - dochód budżetu gminy,
- 10% - dochód budżetu powiatu.

Jeżeli składowisko odpadów znajduje się na obszarze więcej niż jednego powiatu lub gminy, dochód jest dzielony proporcjonalnie do powierzchni zajmowanych przez składowisko.

#### 7. Przekazywanie wpływów z kar pieniężnych

Wpływy z kar pieniężnych za międzynarodowe przemieszczanie odpadów są przekazywane na rachunek Narodowego Funduszu przez wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska do końca następnego miesiąca po upływie każdego kwartału.

#### 8. Przeznaczenie środków na Fundusz rozwoju przewozów autobusowych

Narodowy Fundusz przekazuje określoną kwotę na Fundusz rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej do dnia 30 marca roku następującego po roku, którego dotyczy obowiązek.

### Podsumowanie

Art. 402 Prawa ochrony środowiska szczegółowo reguluje mechanizmy finansowe związane z ochroną środowiska, w tym gromadzenie, redystrybucję oraz przeznaczenie wpływów z opłat i kar. Przepis ten jest kluczowy dla zapewnienia odpowiedniego finansowania działań na rzecz ochrony środowiska na różnych szczeblach administracji publicznej.

Kontrola opłat

Kontrola opłat w przepisach

Prawo ochrony środowiska2 przepisy