Kompensacja przyrodnicza

Kompensacja przyrodnicza to określony w ustawie „Prawo ochrony środowiska” zespół działań podejmowanych po to, aby ograniczyć lub wyrównać przyrodnicze skutki realizacji przedsięwzięcia. Jej istotą jest przywrócenie równowagi przyrodniczej na danym terenie, naprawienie szkód wyrządzonych w środowisku oraz zachowanie jego walorów krajobrazowych. Nie chodzi więc o pojedynczą czynność, lecz o zestaw powiązanych prac, dobranych do charakteru i zakresu zmian, które powstały w środowisku.

Kompensacja może obejmować w szczególności:

• roboty budowlane i roboty ziemne,
• rekultywację gleby, czyli działania zmierzające do przywrócenia jej właściwości i funkcji,
• zalesianie lub zadrzewianie,
• tworzenie skupień roślinności.

Wymienione działania mają prowadzić do odtworzenia lub poprawy stanu przyrody w miejscu objętym oddziaływaniem przedsięwzięcia. Mogą polegać zarówno na przywracaniu odpowiednich warunków glebowych i roślinnych, jak i na kształtowaniu terenu oraz jego pokrywy roślinnej w sposób sprzyjający odzyskaniu równowagi przyrodniczej. Znaczenie ma również ochrona krajobrazu, dlatego kompensacja nie ogranicza się wyłącznie do usunięcia szkody w sensie przyrodniczym, lecz obejmuje także zachowanie wartości widokowych i charakteru danego obszaru.

W praktyce pojęcie to opisuje sposób reagowania na negatywne zmiany w środowisku związane z realizacją przedsięwzięcia. Jego zastosowanie powinno uwzględniać konkretny teren, rodzaj dokonanych przekształceń oraz potrzebę wyrównania powstałych szkód. Kompensacja przyrodnicza pełni zatem funkcję odtworzeniową i ochronną, ponieważ ma przywracać środowisku możliwie właściwy stan, a jednocześnie chronić jego walory krajobrazowe. Towarzyszy realizacji celów ustawy, w której ochrona środowiska obejmuje zarówno zapobieganie jego degradacji, jak i usuwanie jej skutków.