Kodeks cywilny

Art. 766 Kodeksu cywilnego reguluje obowiązki komisanta wobec komitenta w ramach umowy komisu. Przepis ten nakłada na komisanta obowiązek wydania komitentowi wszystkiego, co uzyskał w wyniku realizacji zlecenia. W szczególności, komisant ma obowiązek przelania na komitenta wierzytelności nabytych na jego rachunek.

Komentarz do tego artykułu można podzielić na kilka kluczowych aspektów:

1. **Obowiązek wydania uzyskanych korzyści**:
   - Komisant jest zobowiązany do przekazania komitentowi wszelkich korzyści uzyskanych w wyniku wykonania zlecenia. Obejmuje to zarówno rzeczy materialne, jak i niematerialne, takie jak wierzytelności.
   - Obowiązek ten jest bezwzględny i nie może być wyłączony ani ograniczony przez umowę stron.

2. **Przelew wierzytelności**:
   - Komisant ma obowiązek przelania na komitenta wierzytelności, które nabył na jego rachunek. Oznacza to, że wszelkie prawa do należności, które powstały w wyniku działań komisanta, muszą zostać przekazane komitentowi.
   - Przelew wierzytelności powinien być dokonany zgodnie z przepisami prawa cywilnego dotyczącymi cesji wierzytelności (art. 509 i nast. Kodeksu cywilnego).

3. **Skuteczność wobec wierzycieli komisanta**:
   - Powyższe uprawnienia komitenta są skuteczne także względem wierzycieli komisanta. Oznacza to, że wierzyciele komisanta nie mogą zaspokajać swoich roszczeń z korzyści uzyskanych przez komisanta na rzecz komitenta.
   - Przepis ten chroni komitenta przed ewentualnymi roszczeniami wierzycieli komisanta, zapewniając, że korzyści uzyskane w ramach umowy komisu trafią do komitenta.

4. **Znaczenie praktyczne**:
   - Przepis ten ma istotne znaczenie praktyczne, zwłaszcza w kontekście działalności gospodarczej, gdzie umowy komisu są często stosowane.
   - Zapewnia on komitentowi pewność, że wszelkie korzyści uzyskane przez komisanta w wyniku realizacji zlecenia zostaną mu przekazane, co jest kluczowe dla ochrony interesów komitenta.

Podsumowując, art. 766 Kodeksu cywilnego stanowi ważny mechanizm ochrony praw komitenta w ramach umowy komisu. Nakłada on na komisanta obowiązek przekazania wszelkich uzyskanych korzyści oraz przelania wierzytelności, co jest skuteczne również wobec wierzycieli komisanta. Przepis ten zapewnia komitentowi bezpieczeństwo prawne i finansowe, chroniąc jego interesy w relacjach z komisantem.

Komisant, który kredytuje osobę trzecią bez zgody komitenta, bierze ryzyko jej niewypłacalności na siebie. Komitent nie ponosi skutków takiej decyzji.

### Najważniejsze punkty

- Przepis obejmuje dwie sytuacje: udzielenie osobie trzeciej kredytu oraz udzielenie jej zaliczki.
- Rozstrzygające jest upoważnienie komitenta; jego uzyskanie wyłącza opisany skutek.
- Bez upoważnienia komisant działa na własne niebezpieczeństwo, więc brak zapłaty od osoby trzeciej obciąża jego, a nie komitenta.
- Przepis niczego nie zakazuje: określa jedynie, kto ponosi konsekwencje kredytowania kontrahenta.

### W praktyce

Upoważnienie warto ująć wprost w umowie komisu albo w odrębnym poleceniu, bo to komisant musi wykazać, że je otrzymał.

Przepis rozróżnia sytuacje zależnie od roli upadłego w umowie. Jeżeli upadły był dającym zlecenie albo komitentem, zawarta przez niego umowa zlecenia lub komisu wygasa z dniem ogłoszenia upadłości. Taki sam skutek dotyczy zawartej przez upadłego umowy o zarządzanie jego papierami wartościowymi. Wygaśnięcie następuje więc w dniu ogłoszenia upadłości, a nie w późniejszym terminie wskazanym w przepisie. Osoba, która poniosła stratę wskutek wygaśnięcia takiej umowy, może dochodzić wierzytelności z tego tytułu w postępowaniu upadłościowym. Przepis wskazuje zatem zarówno skutek dla umowy, jak i drogę dochodzenia roszczenia związanego z poniesioną stratą. Nie określa natomiast w tym miejscu wysokości takiej wierzytelności ani sposobu jej obliczenia. Inaczej uregulowano umowy zlecenia lub komisu, w których upadły był przyjmującym zlecenie albo komisantem. Od takich umów można odstąpić już z dniem ogłoszenia upadłości. Odstąpienie następuje bez odszkodowania. Oznacza to, że przepis przewiduje możliwość zakończenia tego rodzaju umowy, ale nie przyznaje z tego powodu odszkodowania.

Komitent

Komitent w przepisach

Kodeks cywilny4 przepisy

Prawo upadłościowe1 przepis