Przepis zmienia treść wprowadzenia do wyliczenia w art. 37f § 1 Kodeksu wyborczego. Określa, kto i w jakich ramach organizuje bezpłatny gminny przewóz pasażerski w dniu wyborów. Obowiązek ten przypisano wójtowi gminy wiejskiej albo miejsko-wiejskiej, która jest ujęta w krajowym rejestrze urzędowym podziału terytorialnego kraju, o którym mowa w art. 47 ust. 1 ustawy o statystyce publicznej. Przy ocenie tego warunku uwzględnia się stan rejestru na 1 stycznia roku, w którym przeprowadzane są wybory.

Przewóz ma być przeznaczony dla wyborców ujętych w spisie wyborców w stałym obwodzie głosowania położonym na obszarze danej gminy. Przepis wskazuje więc zarówno organizatora transportu, jego nieodpłatny charakter, termin realizacji, jak i grupę osób, które mogą z niego korzystać. Jednocześnie wprowadzenie do wyliczenia kończy się zwrotem „jeżeli w ramach tej gminy:”, co oznacza, że szczegółowe przesłanki zastosowania przewozu są określone w dalszej części art. 37f § 1, której nie obejmuje podany fragment.

W praktyce komentowana zmiana wyznacza zakres podmiotowy i terytorialny regulacji oraz wiąże jej zastosowanie z rodzajem gminy, statusem ujęcia jej w rejestrze i położeniem stałego obwodu głosowania. Znaczenie przepisu polega na doprecyzowaniu, dla jakich gmin i wyborców przewidziano bezpłatny gminny przewóz pasażerski w dniu wyborów.

o dochodach jednostek samorządu terytorialnego

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2024/1572/text/U/D20241572Lj.pdf

Przepis ma charakter wyłącznie zmieniający. Odnosi się w całości do ustawy - Kodeks wyborczy i modyfikuje brzmienie tego aktu, przy czym treść samych zmian nie została tutaj odtworzona.

### Najważniejsze punkty

- Adresatem przepisu jest tekst ustawy - Kodeks wyborczy, a nie obywatel ani organ stosujący prawo - z samego artykułu nie wynika żaden obowiązek ani uprawnienie.
- Zmiana obejmuje wykaz poprawek do aktu zmienianego, wyliczonych w akcie nowelizującym.
- Treść wprowadzonych zmian nie jest w tym miejscu odtworzona, więc z komentowanego fragmentu nie da się odczytać, na czym polegały.
- Skutek nastąpił jednorazowo, wraz z wejściem przepisu w życie: brzmienie aktu zmienianego zostało wtedy przeredagowane.
- Stan prawny odczytuje się z aktualnego brzmienia ustawy - Kodeks wyborczy, a nie z tego artykułu.

### W praktyce

Znaczenie tego artykułu jest dziś przede wszystkim porządkowe. Normy do zastosowania szuka się w aktualnym tekście ustawy - Kodeks wyborczy, gdzie wprowadzone zmiany są już uwzględnione w jego własnej numeracji.

o obronie Ojczyzny

Przepis wprowadza dwie zmiany w Kodeksie wyborczym, dotyczące ustalania liczby radnych oraz ogłaszania tej liczby przed upływem kadencji.

Po pierwsze, liczba radnych każdej rady ma być ustalana na podstawie liczby mieszkańców zamieszkałych na obszarze jej działania, ujętych w stałym rejestrze wyborców. Decydujący jest stan tego rejestru na koniec kwartału poprzedzającego rozpoczęcie okresu, o którym mowa w art. 374. Oznacza to, że podstawą ustalenia składu liczbowego rady nie jest dowolnie wybrany moment, lecz konkretny stan danych dotyczących mieszkańców i wyborców.

Po drugie, przepis określa sposób i termin podania do publicznej wiadomości zarządzenia wojewody ustalającego liczbę radnych wybieranych do rad. Zarządzenie ogłasza się w wojewódzkim dzienniku urzędowym, a dodatkowo publikuje w formie obwieszczenia w każdej gminie. Czynność ta nie może nastąpić wcześniej niż 6 miesięcy i nie później niż 4 miesiące przed upływem kadencji.

Znaczenie praktyczne regulacji polega na powiązaniu liczby radnych z danymi ze stałego rejestru wyborców oraz na wprowadzeniu określonego przedziału czasowego dla ogłoszenia tej liczby. Mieszkańcy każdej gminy powinni otrzymać informację w formie obwieszczenia, niezależnie od publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym.

o przedłużeniu kadencji organów jednostek samorządu terytorialnego

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2022/2418/text/T/D20222418L.pdf

Przepis wskazuje, że zasady działania komisji obwodowych podczas referendum oraz zasady zmieniania ich składu należy ustalać na podstawie odpowiednich regulacji Kodeksu wyborczego. Oznacza to, że ustawa o referendum nie opisuje tych kwestii samodzielnie, lecz odsyła do rozwiązań przewidzianych w tym kodeksie. Odesłanie ma charakter odpowiedni, więc stosuje się je do sytuacji związanych z referendum, z uwzględnieniem ich specyfiki.

o referendum ogólnokrajowym

Przepis określa termin wejścia w życie Kodeksu wyborczego. Nie następuje ono w dniu ogłoszenia, lecz dopiero **po upływie sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia**. Oznacza to, że między ogłoszeniem a uzyskaniem mocy obowiązującej przez Kodeks wyborczy przewidziano sześciomiesięczny okres przejściowy.

Reguła ma charakter jednoznaczny i opiera moment wejścia w życie na zdarzeniu wskazanym w przepisie, czyli na dniu ogłoszenia. Ten dzień stanowi punkt początkowy dla ustalenia sześciomiesięcznego terminu. Sam przepis nie podaje konkretnego dnia wejścia w życie, ponieważ jego ustalenie zależy od daty ogłoszenia. W praktyce oznacza to, że dla określenia początku obowiązywania Kodeksu wyborczego konieczne jest najpierw ustalenie dnia ogłoszenia, a następnie uwzględnienie wskazanego okresu sześciu miesięcy.

Znaczenie tego przepisu polega na ustanowieniu vacatio legis, czyli czasu między ogłoszeniem ustawy a jej wejściem w życie. W tym okresie adresaci regulacji otrzymują wyraźnie określony przedział czasowy poprzedzający rozpoczęcie obowiązywania Kodeksu wyborczego. Przepis nie określa innych warunków, wyjątków ani odrębnych terminów, lecz wprowadza jedną zasadę odnoszącą się do całej wskazanej ustawy.

Przepisy wprowadzające ustawę - Kodeks wyborczy

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2011/113/text/U/D20110113Lj.pdf

Przepis zmienia zasady określone w ustawie o samorządzie gminnym, dostosowując je do regulacji ustawy, o której mowa w art. 24b ust. 6. Dotyczy przede wszystkim rozpoczęcia pracy przez nowo wybraną radę gminy, objęcia funkcji przez wójta, wygaśnięcia mandatów oraz obowiązków organów gminy.

Pierwszą sesję nowo wybranej rady zwołuje komisarz wyborczy. Sesja powinna odbyć się w ciągu 7 dni po ogłoszeniu zbiorczych wyników wyborów do rad na obszarze kraju. Jednocześnie uchylony zostaje ust. 2a w art. 20. Analogiczny termin przewidziano dla sesji zwoływanej w celu złożenia przez wójta ślubowania, z tym że biegnie on od ogłoszenia zbiorczych wyników wyborów wójtów.

Przepis wskazuje także, że regulacje dotyczące obsadzenia mandatu rady stosuje się odpowiednio, gdy mandat zostaje obsadzony na podstawie uchwały rady gminy podjętej zgodnie z ustawą, o której mowa w art. 24b ust. 6. Zmiana art. 24k ust. 1 pkt 1 wiąże określone zdarzenia dotyczące radnego lub wójta z wygaśnięciem mandatu w trybie odpowiednio art. 383 albo art. 492 tej ustawy.

W przypadku wygaśnięcia mandatu wójta przed końcem kadencji przeprowadza się wybory przedterminowe na zasadach określonych w tej samej ustawie. Praktyczne znaczenie ma również zmiana art. 98a ust. 1. Jeżeli właściwy organ gminy nie podejmie wymaganej uchwały, nie odwoła ze stanowiska albo nie rozwiąże umowy o pracę w sprawach wskazanych w przepisie, wojewoda wzywa go do podjęcia odpowiedniego aktu w terminie 30 dni.

Przepis wprowadza zmiany w ustawie o samorządzie województwa, dostosowując zasady funkcjonowania organów województwa do rozwiązań określonych w Kodeksie wyborczym. Zmiany dotyczą zwołania pierwszej sesji sejmiku, wygaśnięcia mandatu radnego, rozwiązania organów województwa oraz reakcji na niewykonanie określonych obowiązków przez właściwy organ.

Pierwszą sesję nowo wybranego sejmiku zwołuje właściwy komisarz wyborczy. Termin sesji musi przypadać w ciągu 7 dni po ogłoszeniu zbiorczych wyników wyborów do rad na obszarze kraju. Jednocześnie uchylony zostaje ust. 4 w art. 21.

W art. 27b wskazano, że niewypełnienie obowiązku określonego w zdaniu pierwszym ust. 2 stanowi podstawę do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego w trybie art. 383 Kodeksu wyborczego. Z kolei organy województwa ulegają rozwiązaniu z mocy prawa także w przypadkach wskazanych w art. 390 § 1 pkt 3 oraz § 5 tego Kodeksu. Jeżeli zmiany w podziale terytorialnym państwa powodują skutki określone w art. 390 § 5 oraz § 8, odpowiednio stosuje się przepisy art. 33 ust. 2-6. Dla każdego województwa powstałego w wyniku tych zmian wyznacza się osobę pełniącą funkcję organów województwa.

Znaczenie praktyczne ma również zmiana art. 86a ust. 1. Jeżeli organ województwa nie podejmuje wymaganej uchwały, nie odwołuje ze stanowiska albo nie rozwiązuje umowy o pracę w sprawach dotyczących między innymi mandatu radnego lub funkcji w województwie, wojewoda wzywa go do podjęcia uchwały w terminie 30 dni.

Art. 4 zmienia zasady funkcjonowania organów powiatu w związku z rozwiązaniami przyjętymi w Kodeksie wyborczym. Przepis obejmuje zwołanie pierwszej sesji nowo wybranej rady powiatu, wygaśnięcie mandatu radnego, rozwiązanie organów powiatu oraz działania wojewody w razie niewykonania określonych obowiązków przez właściwy organ.

Pierwszą sesję nowo wybranej rady zwołuje komisarz wyborczy. Termin sesji musi przypadać w ciągu 7 dni po ogłoszeniu zbiorczych wyników wyborów do rad na obszarze kraju. Jednocześnie uchylony zostaje ust. 4 w art. 15.

Zmiana art. 25b ust. 2 wskazuje skutek niewypełnienia obowiązku określonego w jego zdaniu pierwszym. Takie zaniechanie stanowi podstawę do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego w trybie art. 383 Kodeksu wyborczego.

Nowe brzmienie art. 29 ust. 6 i 7 wiąże rozwiązanie organów powiatu z przypadkami określonymi w art. 390 § 1 pkt 3 oraz § 5 Kodeksu wyborczego. W razie zmian w podziale terytorialnym państwa stosuje się odpowiednio wskazane przepisy, z uwzględnieniem zasady wyznaczania osoby pełniącej funkcję organów powiatu dla każdego powiatu powstałego w wyniku tych zmian.

Art. 85a ust. 1 określa reakcję na bezczynność właściwego organu powiatu. Jeżeli organ nie podejmuje wymaganej uchwały, nie odwołuje ze stanowiska albo nie rozwiązuje umowy o pracę w sprawach wskazanych w przepisie, wojewoda wzywa go do podjęcia odpowiedniego aktu w terminie 30 dni. Zmiana porządkuje więc zarówno następstwa naruszeń związanych z mandatem radnego, jak i mechanizm nadzoru nad wykonaniem obowiązków przez organy powiatu.

Przepis wprowadza dwie zmiany w ustawie o referendum lokalnym. Ich celem jest określenie zasad uzupełniających regulację tego referendum oraz doprecyzowanie zakresu wzorów wykorzystywanych podczas głosowania.

W art. 1 ust. 2 wskazano, że w sprawach, których ustawa o referendum lokalnym nie reguluje, stosuje się odpowiednio przepisy „Kodeksu wyborczego”. Oznacza to, że przepisy tej ustawy stanowią podstawę uzupełniającą, gdy określone zagadnienie nie zostało rozstrzygnięte bezpośrednio w regulacji dotyczącej referendum lokalnego. Odwołanie ma charakter odpowiedni, a więc przepisy „Kodeksu wyborczego” mają być stosowane z uwzględnieniem specyfiki referendum lokalnego.

Druga zmiana dotyczy art. 9 ust. 2 pkt 3. Przepis ten obejmuje teraz nie tylko wzór karty do głosowania, lecz także wzory nakładek na karty sporządzonych w alfabecie Braille’a. W praktyce zakres elementów, których wzory są wskazane w tym przepisie, został więc wyraźnie rozszerzony. Obejmuje on zarówno samą kartę, jak i nakładki przeznaczone do wykorzystania przy głosowaniu.

Art. 5 wiąże zatem organizację referendum lokalnego z przepisami „Kodeksu wyborczego” w zakresie nieuregulowanym oraz wskazuje dodatkowy rodzaj wzorów związanych z kartą do głosowania. Loduje to dwie konkretne konsekwencje redakcyjne w ustawie: wprowadzenie odesłania uzupełniającego i dopisanie nakładek w alfabecie Braille’a do zakresu art. 9 ust. 2 pkt 3.

Przepis zmienia brzmienie art. 7 ust. 2 ustawy o ustroju miasta stołecznego Warszawy. Dotyczy zasad przeprowadzania wyborów do rady dzielnicy i wskazuje, które regulacje Kodeksu wyborczego należy stosować w tym zakresie.

Zasadą jest odpowiednie stosowanie przepisów dotyczących wyboru radnych do rady w mieście na prawach powiatu. Oznacza to, że regulacje odnoszące się do tych wyborów stanowią punkt odniesienia także przy wyborach do rady dzielnicy, z uwzględnieniem odrębności wyraźnie wskazanej w tym przepisie. Sformułowanie „odpowiednio” oznacza, że przepisy te nie są przywołane jako regulacja dotycząca innego rodzaju wyborów, lecz mają być stosowane z dostosowaniem do wyborów do rady dzielnicy.

Wyjątek dotyczy komitetów wyborczych zgłaszających kandydatów do rady dzielnicy. Samo zgłoszenie takich kandydatów nie daje tym komitetom prawa do bezpłatnego rozpowszechniania audycji wyborczych w publicznym radiu i publicznej telewizji. Uprawnienie to zostało wyłączone wyraźnie i odnosi się do bezpłatnych audycji rozpowszechnianych z tytułu zgłoszenia kandydatów do rady dzielnicy.

W praktyce przepis łączy więc dwa elementy: odsyła do zasad wyboru radnych do rady w mieście na prawach powiatu oraz ustanawia ograniczenie dotyczące bezpłatnej emisji audycji wyborczych. Dzięki temu określa zarówno podstawę stosowania regulacji wyborczych przy wyborach do rady dzielnicy, jak i zakres uprawnień komitetów wyborczych uczestniczących w tych wyborach.

Przepis zmienia ustawę o referendum ogólnokrajowym w zakresie organizacji i przeprowadzania głosowania, dostosowując jej odesłania i rozwiązania do ustawy „Kodeks wyborczy”. Zmiany obejmują zarówno ogólne zasady głosowania, jak i zadania organów wyborczych, dokumenty oraz sytuacje, w których referendum odbywa się razem z wyborami.

Najważniejsze elementy regulacji to:

- do trybu przeprowadzenia głosowania w referendum stosuje się odpowiednio przepisy „Kodeksu wyborczego”;
- głosowanie odbywa się w stałych obwodach głosowania utworzonych na podstawie tej ustawy;
- w wielu przepisach ustawy o referendum zastąpiono dotychczasowe odwołanie do przepisów „Ordynacji wyborczej do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej” odesłaniem do „Kodeksu wyborczego”;
- funkcję wskazaną w przepisie dotyczącym organów wyborczych wykonują komisarze wyborczy powołani na podstawie „Kodeksu wyborczego”;
- Państwowa Komisja Wyborcza ustala w drodze uchwały wzór karty do głosowania, zasady drukowania kart, tryb przekazywania ich komisjom obwodowym oraz wzory nakładek na karty sporządzonych w alfabecie Braille’a.

Przepis określa także zasady stosowania przepisów uzupełniających, gdy referendum odbywa się w tym samym dniu co wybory Prezydenta Rzeczypospolitej albo wybory do Parlamentu Europejskiego. W sprawach nieuregulowanych w ustawie o referendum stosuje się wtedy odpowiednio przepisy „Kodeksu wyborczego”. W praktyce przepis wiąże organizację referendum z rozwiązaniami dotyczącymi głosowania, obwodów, organów wyborczych i kart do głosowania określonymi w tym kodeksie.

Przepis zmienia brzmienie art. 21c ustawy o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów. Określa terminy, w których sąd ma wydać orzeczenie po otrzymaniu od Państwowej Komisji Wyborczej określonych dokumentów dotyczących kandydata na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.

Podstawą rozpoczęcia biegu wskazanych terminów jest otrzymanie przez sąd od Państwowej Komisji Wyborczej:

- oświadczenia kandydata na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej albo
- informacji, o których mowa w art. 297 § 5 ustawy - Kodeks wyborczy.

Przepis rozróżnia dwa etapy postępowania. Orzeczenie w pierwszej instancji ma zostać wydane w terminie 21 dni, natomiast orzeczenie w drugiej instancji w terminie 14 dni. Regulacja wskazuje więc zarówno maksymalny czas przewidziany na rozstrzygnięcie w pierwszej instancji, jak i odrębny termin dla drugiej instancji.

Po wydaniu orzeczenia sąd ma obowiązek niezwłocznie doręczyć je Państwowej Komisji Wyborczej. Oznacza to, że przepis obejmuje nie tylko terminy orzekania, lecz także sposób przekazania rozstrzygnięcia organowi, który przekazał sądowi oświadczenie lub informacje. W praktyce ustanawia to określony harmonogram działania sądu oraz zapewnia Państwowej Komisji Wyborczej szybkie otrzymanie orzeczenia dotyczącego dokumentów związanych z kandydatem na urząd Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.

Przepis zmienia brzmienie art. 3 ust. 1 ustawy o zasadach obsadzenia w kadencji trwającej w latach 2009-2014 dodatkowego mandatu posła do Parlamentu Europejskiego. Zmiana polega na wskazaniu, że obsadzenie mandatu, o którym mowa w art. 1 tej ustawy, odbywa się przy zastosowaniu, odpowiednio, zasad określonych w przepisach Kodeksu wyborczego.

W nowym brzmieniu wymieniono cztery konkretne przepisy Kodeksu wyborczego: art. 354, art. 356, art. 358 oraz art. 359. Odesłanie obejmuje zasady zawarte właśnie w tych jednostkach redakcyjnych i zastępuje dotychczasowe brzmienie art. 3 ust. 1. Sformułowanie „stosując odpowiednio” wskazuje, że przepisy te mają być wykorzystane do obsadzenia dodatkowego mandatu z uwzględnieniem charakteru tej regulacji.

Znaczenie praktyczne przepisu polega na powiązaniu procedury obsadzenia dodatkowego mandatu z rozwiązaniami przyjętymi w Kodeksie wyborczym. Dzięki temu art. 3 ust. 1 nie opisuje samodzielnie całego sposobu obsadzenia mandatu, lecz odsyła do wskazanych przepisów tego kodeksu. Zakres odesłania jest zamknięty i obejmuje wyłącznie art. 354, art. 356, art. 358 oraz art. 359. Przepis ma więc charakter nowelizujący i porządkuje podstawę prawną stosowaną przy obsadzeniu mandatu, o którym mowa w art. 1.

w sprawie łącznego sprawozdania finansowego komitetu wyborczego, który zarejestrował kandydata na wójta, burmistrza, prezydenta miasta oraz listę kandydatów na radnych

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2024/489/text/O/D20240489.pdf

w sprawie podwyższenia kwoty limitu wydatków komitetów wyborczych w wyborach do Parlamentu Europejskiego

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2025/1502/text/O/D20251502.pdf

w sprawie podwyższenia kwoty przypadającej na jeden mandat radnego przy ustalaniu limitu wydatków komitetów wyborczych w wyborach do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2025/1530/text/O/D20251530.pdf

Kodeks wyborczy

Kodeks wyborczy w przepisach

o dochodach jednostek samorządu terytorialnego1 przepis

o obronie Ojczyzny1 przepis

o przedłużeniu kadencji organów jednostek samorządu terytorialnego1 przepis

o referendum ogólnokrajowym1 przepis

Przepisy wprowadzające ustawę - Kodeks wyborczy9 przepisów

w sprawie łącznego sprawozdania finansowego komitetu wyborczego, który zarejestrował kandydata na wójta, burmistrza, prezydenta miasta oraz listę kandydatów na radnych1 przepis

w sprawie podwyższenia kwoty limitu wydatków komitetów wyborczych w wyborach do Parlamentu Europejskiego1 przepis

w sprawie podwyższenia kwoty przypadającej na jeden mandat radnego przy ustalaniu limitu wydatków komitetów wyborczych w wyborach do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego1 przepis