Kodeks postępowania administracyjnego

Kodeks postępowania administracyjnego to podstawowa ustawa określająca zasady prowadzenia postępowań przez organy administracji publicznej. Reguluje sposób rozstrzygania indywidualnych spraw osób fizycznych, osób prawnych i innych podmiotów, gdy sprawa wymaga wydania decyzji administracyjnej albo innego aktu przewidzianego w przepisach.

Kodeks określa między innymi:

• właściwość organów i zasady wszczynania postępowania,
• status oraz uprawnienia stron,
• zasady doręczania pism, ustalania adresu strony i prowadzenia postępowania dowodowego,
• wymagania dotyczące decyzji i postanowień,
• terminy załatwiania spraw oraz środki zaskarżenia,
• tryb wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności decyzji i uchylenia lub zmiany rozstrzygnięcia,
• zasady składania skarg i wniosków.

Postępowanie administracyjne powinno być prowadzone zgodnie między innymi z zasadą praworządności, dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, udziału strony w postępowaniu, zaufania do organów administracji oraz szybkości i prostoty postępowania. Strona może przedstawiać dowody, przeglądać akta, wypowiadać się co do zebranych materiałów i korzystać ze środków odwoławczych przewidzianych w przepisach.

Kodeks ma charakter ogólny i znajduje zastosowanie w wielu dziedzinach, takich jak gospodarka nieruchomościami, ochrona środowiska, planowanie przestrzenne, sprawy wodnoprawne czy sprawy dotyczące obowiązków administracyjnych. Przepisy szczególne mogą jednak modyfikować jego zasady albo wyłączać ich zastosowanie w określonych postępowaniach. Przykładowo niektóre sprawy dotyczące opłat publicznoprawnych podlegają Ordynacji podatkowej, a przepisy szczególnych ustaw mogą wyłączać stosowanie kodeksu w postępowaniach dotyczących zgód lub pozwoleń.

W praktyce kodeks wyznacza ramy kontaktu obywatela z administracją, wskazuje wymagania, jakie musi spełniać działanie organu, oraz zapewnia możliwość kontroli rozstrzygnięć w postępowaniu odwoławczym lub w innych trybach przewidzianych prawem.