Przepis wskazuje, który sąd może rozpoznać określone roszczenia odszkodowawcze. Jeżeli takie roszczenie jest dochodzone na podstawie przepisów tytułu VII działu III Kodeksu morskiego, sprawę można skierować wyłącznie do Sądu Okręgowego w Gdańsku. Oznacza to, że w tym zakresie żaden inny sąd nie jest wskazany jako właściwy do rozpoznania sprawy.

Kodeks morski

Przepis nie wskazuje samodzielnie, kiedy Kodeks morski zaczyna obowiązywać. Odsyła w tym zakresie do odrębnej ustawy wprowadzającej Kodeks morski. To właśnie ten akt ma określić zarówno termin wejścia w życie ustawy, jak i zasady, na jakich to nastąpi. Aby ustalić moment rozpoczęcia obowiązywania Kodeksu morskiego, trzeba więc sięgnąć do wskazanych przepisów wprowadzających, a nie tylko do samej ustawy.

Przepis określa ogólny zakres Kodeksu morskiego. Ten akt prawny dotyczy stosunków prawnych, a więc relacji regulowanych przez prawo, jeżeli pozostają one związane z żeglugą morską. Nie obejmuje zatem wszystkich spraw dotyczących morza, lecz te, które mają związek z żeglugą i wywołują skutki prawne. Przepis nie wskazuje konkretnych praw, obowiązków ani procedur, lecz wyznacza przedmiot regulacji całego Kodeksu.

Przepis określa zakres zastosowania Kodeksu morskiego oraz jego relację do innych przepisów. Zgodnie z § 1 Kodeks morski reguluje stosunki prawne związane z żeglugą morską. Obejmuje więc sprawy, których związek z żeglugą morską wynika z ich przedmiotu lub charakteru.

§ 2 ustanawia zasadę uzupełniającego stosowania prawa cywilnego. W stosunkach cywilnoprawnych związanych z żeglugą morską pierwszeństwo mają przepisy Kodeksu morskiego. Dopiero gdy nie ma w nim odpowiednich regulacji, stosuje się przepisy prawa cywilnego. Oznacza to, że prawo cywilne pełni funkcję uzupełniającą wobec kodeksowej regulacji tych stosunków, a nie zastępuje jej w zakresie, który został wprost uregulowany.

§ 3 wskazuje natomiast grupy spraw wyłączone z pełnego uregulowania w Kodeksie morskim. Stosunki pracy na statkach morskich, sprawy bezpieczeństwa morskiego oraz zapobieganie zanieczyszczaniu morza przez statki regulują odrębne przepisy. Tak samo jest w przypadku innych spraw, jeżeli nie zostały uregulowane przepisami Kodeksu morskiego.

Praktyczne znaczenie przepisu polega na wskazaniu, gdzie należy szukać podstawy prawnej. Dla stosunków związanych z żeglugą morską punktem wyjścia jest Kodeks morski, w sprawach cywilnoprawnych nieuregulowanych w tym kodeksie zastosowanie znajduje prawo cywilne, natomiast w wymienionych dziedzinach oraz w pozostałym zakresie nieuregulowanym należy uwzględniać odrębne przepisy.

Kodeks morski.

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2001/1545/text/U/D20011545Lj.pdf

Przepis określa zakres zastosowania Kodeksu morskiego oraz wskazuje, jakie statki uznaje się za morskie statki handlowe. Zgodnie z § 1 Kodeks morski stosuje się do morskich statków handlowych. Oznacza to, że dla ustalenia, czy dany statek podlega regulacji tego aktu, znaczenie ma jego zakwalifikowanie do tej kategorii.

§ 2 wiąże status morskiego statku handlowego z jego przeznaczeniem albo faktycznym użyciem do prowadzenia działalności gospodarczej. Statek może więc mieścić się w tej definicji zarówno wtedy, gdy został przeznaczony do działalności gospodarczej, jak i wtedy, gdy jest w taki sposób używany. Przepis nie ogranicza tej działalności do jednego rodzaju, lecz wymienia w szczególności:

- przewóz ładunku lub pasażerów,
- rybołówstwo morskie albo pozyskiwanie innych zasobów morza,
- holowanie i ratownictwo morskie,
- wydobywanie mienia zatopionego w morzu,
- pozyskiwanie zasobów mineralnych dna morza oraz zasobów znajdującego się pod nim wnętrza Ziemi.

Wyliczenie pokazuje szeroki zakres działalności, które mogą decydować o handlowym charakterze statku. Praktyczne znaczenie przepisu polega na tym, że łączy on stosowanie Kodeksu morskiego z funkcją statku i sposobem jego wykorzystywania, a nie tylko z samym faktem, że jest to statek używany na morzu. To przeznaczenie lub użycie do działalności gospodarczej, obejmującej wskazane rodzaje aktywności, wyznacza podstawę zakwalifikowania statku jako morskiego statku handlowego.

Przepis określa sposób ustalenia momentu wejścia w życie ustawy, ale nie wskazuje konkretnego terminu ani nie opisuje zasad, na jakich ma to nastąpić. W tym zakresie odsyła do odrębnego aktu, wskazanego jako ustawa „Przepisy wprowadzające ustawę - Kodeks morski”. To właśnie ten akt ma określać zarówno termin wejścia w życie Kodeksu morskiego, jak i zasady związane z tym momentem.

Znaczenie przepisu polega więc na rozdzieleniu regulacji dotyczących treści Kodeksu morskiego od regulacji dotyczących jego rozpoczęcia obowiązywania. Sam art. 360 nie ustanawia daty wejścia w życie i nie przesądza, czy nastąpi ono od razu po ogłoszeniu ustawy, czy w innym terminie. Nie zawiera też własnych reguł dotyczących sposobu wprowadzenia Kodeksu morskiego. Wszystkie te kwestie zostały pozostawione ustawie wprowadzającej.

W praktyce przepis pełni funkcję odsyłającą. Dla ustalenia, kiedy Kodeks morski zaczyna obowiązywać i na jakich zasadach następuje jego wprowadzenie, decydujące znaczenie ma treść wskazanej ustawy „Przepisy wprowadzające ustawę - Kodeks morski”, a nie sam art. 360. Przepis ten nie reguluje praw i obowiązków podmiotów morskich, lecz wskazuje źródło, w którym należy szukać reguł dotyczących początku obowiązywania ustawy.

Przepis określa zakres stosowania Kodeksu morskiego do statków morskich wykorzystywanych wyłącznie do celów naukowo-badawczych. Zasadą jest objęcie takich statków regulacją kodeksową. O zastosowaniu tego przepisu decydują więc dwa elementy: statek musi mieć charakter statku morskiego, a jego używanie musi służyć wyłącznie celom naukowo-badawczym.

Zakres ten nie jest jednak pełny. Przepis wyłącza stosowanie dwóch grup regulacji:

- przepisów o przewozie ładunku lub pasażerów,
- przepisów o awarii wspólnej.

Wyłączenie dotyczy konkretnych przepisów wskazanych w art. 4, a nie całego Kodeksu morskiego. Oznacza to, że w odniesieniu do statków używanych wyłącznie naukowo-badawczo Kodeks morski co do zasady pozostaje właściwym zbiorem regulacji, z wyjątkiem materii dotyczących przewozu ładunku, przewozu pasażerów oraz awarii wspólnej.

Znaczenie praktyczne przepisu polega na dostosowaniu zakresu regulacji do sposobu wykorzystywania statku. Jeżeli statek jest przeznaczony wyłącznie do działalności naukowo-badawczej, nie stosuje się wobec niego wskazanych przepisów przewozowych ani przepisów o awarii wspólnej. Samo zakwalifikowanie statku do tej kategorii nie powoduje natomiast wyłączenia całego Kodeksu morskiego. Przepis nie ustanawia również odrębnego, kompletnego reżimu dla takich statków, lecz wskazuje zasadę stosowania Kodeksu z wyraźnie określonymi wyjątkami.

Przepis określa zakres stosowania Kodeksu morskiego wobec statków morskich wykorzystywanych do celów sportowych lub rekreacyjnych. Obejmuje on również morskie jachty rekreacyjne i komercyjne, przy czym ich rozumienie zostało powiązane z ustawą o bezpieczeństwie morskim wskazaną w treści przepisu.

Zasadą jest stosowanie Kodeksu morskiego do tej kategorii statków. Przepis wprowadza jednak wyraźne wyłączenia. Nie stosuje się:

- przepisów o przewozie ładunku lub pasażerów,
- przepisów o awarii wspólnej.

Wyłączenia dotyczą zatem konkretnych części regulacji, związanych z przewozem oraz instytucją awarii wspólnej. Pozostała część Kodeksu morskiego, zgodnie z brzmieniem przepisu, znajduje zastosowanie do statków morskich używanych w celach sportowych lub rekreacyjnych, w tym do wskazanych jachtów. Znaczenie praktyczne przepisu polega na połączeniu szerokiego zastosowania Kodeksu morskiego z ograniczeniem jego stosowania w obszarach, które dotyczą przewozu ładunku, przewozu pasażerów i awarii wspólnej. Aby ustalić, czy dana regulacja ma zastosowanie, konieczne jest więc najpierw określenie celu używania statku, a następnie sprawdzenie, czy rozpatrywany przepis dotyczy któregoś z wyłączonych zagadnień.

Przepis określa zakres stosowania Kodeksu morskiego do statków morskich wykonujących wyłącznie specjalną służbę państwową. Zasadą jest, że do takich statków stosuje się Kodeks morski, jednak § 1 wskazuje trzy grupy przepisów, które zostały wyłączone. Nie stosuje się regulacji dotyczących **przewozu ładunku lub pasażerów**, **awarii wspólnej** oraz **przywilejów na statku**. Oznacza to, że status statku objętego tym przepisem nie wyłącza stosowania całego Kodeksu, lecz tylko wymienione obszary.

§ 2 wymienia przykładowe rodzaje statków pełniących specjalną służbę państwową. Są to statki hydrograficzne, dozorcze, pożarnicze, telekomunikacyjne, celne, sanitarne, szkolne i pilotowe, a także statki używane wyłącznie do ratowania życia na morzu lub do łamania lodów. Zwrot „w szczególności” wskazuje, że wyliczenie ma charakter przykładowy, a nie zamknięty. O zakwalifikowaniu statku do tej kategorii decyduje zatem jego przeznaczenie związane ze specjalną służbą państwową, a w przypadku dwóch ostatnich rodzajów również wyłączne używanie do określonych zadań.

Znaczenie praktyczne przepisu polega na wyznaczeniu szczególnego reżimu dla statków o wskazanym charakterze. Pozwala on jednocześnie ustalić, że do takich jednostek co do zasady stosuje się regulacje Kodeksu morskiego, lecz bez przepisów dotyczących typowych instytucji związanych z przewozem, awarią wspólną i przywilejami na statku.

Przepis ustanawia słownik pojęć używanych w ustawie, przede wszystkim dotyczących zdarzeń związanych z eksploatacją statku. „Wypadek morski” obejmuje jedno zdarzenie lub kilka następujących po sobie zdarzeń, których skutkiem może być między innymi śmierć lub ciężki uszczerbek na zdrowiu, zaginięcie osoby, utrata albo poważne uszkodzenie statku, zderzenie, pożar, wejście na mieliznę, uszkodzenie infrastruktury lub szkoda w środowisku. Definicja nie obejmuje świadomego działania albo zaniechania podjętego z zamiarem naruszenia bezpieczeństwa, wyrządzenia szkody osobie lub środowisku.

Przepis rozróżnia także stopień ciężkości zdarzeń. „Bardzo poważny wypadek” to wypadek morski skutkujący całkowitą utratą statku, śmiercią człowieka albo szkodą w środowisku w znacznych rozmiarach. „Poważny wypadek” obejmuje inne wypadki, których następstwem jest w szczególności poważne uszkodzenie lub unieruchomienie statku, szkoda w środowisku albo konieczność holowania lub udzielenia pomocy z lądu. „Incydent morski” dotyczy natomiast zdarzeń, które nie są wypadkami, lecz miały lub mogły mieć niekorzystny wpływ na bezpieczeństwo statku, osób albo środowisko.

Znaczenie praktyczne mają również definicje techniczne i organizacyjne. Przepis określa „kodeks badania wypadków”, rejestratory VDR i S-VDR oraz bazę danych EMCIP. Wyjaśnia też, czym jest szybki statek pasażerski, a podstawowe pojęcia dotyczące statków, organizacji, umów i państw odsyła do ustawy o bezpieczeństwie morskim. Definicje te porządkują zakres stosowania dalszych regulacji i ujednolicają sposób kwalifikowania zdarzeń.

o Państwowej Komisji Badania Wypadków Morskich

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2012/1068/text/U/D20121068Lj.pdf

Art. 1 wyznacza zakres zastosowania ustawy, wskazując jednostki pływające o długości do 24 m, które mogą być objęte jej przepisami, oraz jednostki wyłączone spod tego zakresu. Decydujące znaczenie mają rodzaj statku, jego przeznaczenie lub sposób używania, a także rodzaj akwenu.

Do zakresu ustawy należą statki morskie przeznaczone lub używane do uprawiania sportu albo rekreacji, w tym jachty rekreacyjne i jachty komercyjne. Obejmuje ona również statki żeglugi śródlądowej przeznaczone lub używane do uprawiania sportu, rekreacji albo połowu ryb. W tej grupie wymieniono jachty rekreacyjne, jachty komercyjne oraz jednostki pływające używane do połowu ryb.

Przepis określa także katalog wyłączeń. Ustawy nie stosuje się do statków zarejestrowanych w polskim rejestrze okrętowym, statków przeznaczonych lub używanych do przewozu więcej niż 12 pasażerów, a także statków używanych do wykonywania rybołówstwa komercyjnego. Poza zakresem pozostają ponadto promy, czyli jednostki przeznaczone do przewozu osób lub rzeczy z jednego brzegu drogi wodnej na drugi, oraz łodzie przewozowe, przeznaczone do przewozu na wodach śródlądowych nie więcej niż 12 pasażerów między takimi brzegami.

Znaczenie praktyczne przepisu polega na tym, że samo nieprzekroczenie długości 24 m nie przesądza jeszcze o zastosowaniu ustawy. Konieczne jest także ustalenie, do której kategorii należy jednostka i czy nie zachodzi jedno z wyraźnie wskazanych wyłączeń.

o rejestracji jachtów i innych jednostek pływających o długości do 24 m

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2018/1137/text/U/D20181137Lj.pdf

Przepis określa zasady wykreślenia jednostki pływającej z rejestru oraz skutki takiego wykreślenia. Przewiduje dwa tryby:

- **na wniosek właściciela**, do którego należy dołączyć dokument rejestracyjny,
- **z urzędu**, w drodze decyzji organu, który wydał dokument rejestracyjny.

Wykreślenie z urzędu jest możliwe w trzech przypadkach. Dotyczy jednostki, która uległa całkowitemu zniszczeniu albo trwale utraciła cechy jednostki pływającej, przestała spełniać wymagania umożliwiające rejestrację albo gdy wykreślenie uzasadniają względy bezpieczeństwa, obronności lub innego ważnego interesu publicznego. W tym trybie wykreślenie następuje na podstawie decyzji organu, a nie samego wniosku właściciela.

Jeżeli jednostka została wykreślona z urzędu, właściciel ma obowiązek zwrócić dokument rejestracyjny organowi rejestrującemu. Termin wynosi 14 dni i jest liczony od dnia doręczenia decyzji o wykreśleniu z rejestru. Przepis wiąże więc z decyzją także konkretny obowiązek dotyczący dokumentu.

Skutkiem wykreślenia jest utrata przez jednostkę polskiej przynależności z chwilą wykreślenia. Zasada ta nie ma zastosowania, jeżeli jednostka posiada polską przynależność na podstawie przepisów Kodeksu morskiego albo ustawy o żegludze śródlądowej. W praktyce przepis rozdziela czynności właściciela i organu oraz wskazuje, jakie przesłanki i następstwa wiążą się z usunięciem jednostki z rejestru.

Przepis wyznacza moment, od którego Kodeks morski staje się obowiązującym prawem. Nie następuje to od razu po ogłoszeniu ustawy. Trzeba odczekać sześć miesięcy, liczonych od dnia jej ogłoszenia. Po upływie tego okresu przepisy Kodeksu morskiego zaczynają obowiązywać. Wcześniej samo ogłoszenie nie powoduje jeszcze wejścia Kodeksu w życie. Regulacja wskazuje więc okres między ogłoszeniem a rozpoczęciem obowiązywania kodeksu.

Przepisy wprowadzające ustawę - Kodeks morski

Przepis pozwala tymczasowo stosować dotychczasowe przepisy wykonawcze, które odnoszą się do regulacji zastępowanych przez Kodeks morski. Zachowują one moc tylko w takim zakresie, w jakim nie są sprzeczne z nową ustawą. Ich obowiązywanie kończy się wraz z wydaniem przewidzianych przepisów wykonawczych, a niezależnie od tego nie może trwać dłużej niż 24 miesiące od wejścia ustawy w życie.

Przepis wskazuje, że ustawa wprowadzająca nie ma własnego, odrębnego terminu rozpoczęcia obowiązywania. Zaczyna obowiązywać dokładnie w tym samym dniu co Kodeks morski. Oba akty prawne są więc powiązane czasowo: moment wejścia w życie Kodeksu morskiego wyznacza również moment wejścia w życie tej ustawy. Aby ustalić tę datę, trzeba sprawdzić przepis określający początek obowiązywania Kodeksu morskiego.

Kodeks morski

Kodeks morski w przepisach

Kodeks morski3 przepisy

Kodeks morski.6 przepisów

o Państwowej Komisji Badania Wypadków Morskich1 przepis

o rejestracji jachtów i innych jednostek pływających o długości do 24 m2 przepisy

Przepisy wprowadzające ustawę - Kodeks morski3 przepisy