Kaucja

Kaucja to określona suma pieniędzy albo inna forma zabezpieczenia, składana w celu zagwarantowania wykonania obowiązku, pokrycia kosztów lub zaspokojenia roszczeń. W polskim prawie nie jest jednolitą instytucją o takim samym zastosowaniu w każdej dziedzinie. Jej znaczenie, wysokość, forma, sposób złożenia oraz zasady zwrotu albo zatrzymania wynikają z przepisu szczególnego lub z decyzji sądu.

Kaucja pełni przede wszystkim funkcję zabezpieczającą. Może chronić interesy strony postępowania, wierzyciela, inwestora albo organu publicznego przed skutkami niewykonania obowiązku. Złożenie kaucji może być warunkiem podjęcia określonej czynności procesowej, utrzymania ochrony udzielonej przez sąd lub skorzystania z uprawnienia wynikającego z przepisów. W razie ziszczenia się określonych przesłanek kaucja może zostać przeznaczona na pokrycie kosztów postępowania albo na zaspokojenie roszczeń. Jeżeli zabezpieczenie nie jest już potrzebne, podlega zwrotowi na zasadach określonych w ustawie.

Kaucja występuje między innymi:

• w postępowaniu cywilnym, jako zabezpieczenie kosztów procesu lub innych należności związanych z postępowaniem; przepisy określają także termin na zgłoszenie żądania zaspokojenia kosztów z kaucji,
• w sprawach spółek handlowych, w związku z powództwem wspólnika o naprawienie szkody wyrządzonej spółce,
• w Prawie budowlanym, jako zabezpieczenie roszczeń inwestora w razie wstrzymania wykonania decyzji o pozwoleniu na budowę,
• w regulacjach dotyczących administrowania obrotem towarowym z zagranicą, gdzie przepisy określają dopuszczalne formy kaucji, miejsce i sposób jej wpłaty, walutę oraz zasady jej zwrotu,
• w dawnych przepisach prawa upadłościowego, jako tymczasowe zabezpieczenie majątku dłużnika.

Kaucja może być składana w gotówce, a w zależności od podstawy prawnej także w innej dopuszczonej formie, na przykład jako zabezpieczenie majątkowe określone w przepisach. Co do zasady nie jest zapłatą ani karą. Jej złożenie ma czasowy charakter, a ostateczny los środków zależy od wyniku postępowania lub prawidłowego wykonania zabezpieczanego obowiązku.