Kara pieniężna

Kara pieniężna to sankcja polegająca na obowiązku zapłaty określonej kwoty w związku z naruszeniem przepisów prawa, niewykonaniem obowiązku albo naruszeniem porządku postępowania. Nie jest jednym, jednolicie uregulowanym środkiem. Jej charakter, przesłanki wymierzenia, wysokość i tryb zaskarżenia zależą od dziedziny prawa oraz podstawy prawnej.

Najczęściej wyróżnia się:

• administracyjną karę pieniężną, nakładaną przez organ administracji publicznej w drodze decyzji. Może dotyczyć między innymi naruszeń obowiązków związanych z gospodarką nieruchomościami, ochroną konkurencji i konsumentów, obowiązkami izb rozliczeniowych albo przekazywaniem sprawozdań w gospodarce wodnej. Jej wysokość może być określona kwotowo, w granicach minimalnych i maksymalnych albo jako wielokrotność wskazanego wskaźnika. Przy ustalaniu kwoty organ może uwzględniać między innymi czas trwania naruszenia, jego skalę oraz dotychczasową działalność podmiotu;

• karę porządkową lub procesową, stosowaną w toku postępowania, na przykład za niestawiennictwo albo samowolne oddalenie się. W określonych przypadkach przedstawienie usprawiedliwienia w terminie może prowadzić do uchylenia kary;

• karę pieniężną w prawie pracy, nakładaną przez pracodawcę za niektóre naruszenia obowiązków pracowniczych. Pracownik może zakwestionować karę, a jej uchylenie powoduje obowiązek zwrotu jej równowartości;

• sankcję pieniężną związaną z wykonywaniem działalności regulowanej, na przykład za brak wymaganej umowy ubezpieczenia.

Administracyjna kara pieniężna jest co do zasady uiszczana w terminie wskazanym w decyzji, a w razie braku zapłaty może być egzekwowana na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepisy mogą określać także termin przedawnienia, zasady odwołania oraz właściwość organu. Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje możliwość odroczenia płatności, rozłożenia kary na raty albo jej umorzenia w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem publicznym lub strony, z uwzględnieniem regulacji dotyczących pomocy publicznej. Kara pieniężna nie jest tym samym co odszkodowanie, opłata administracyjna, grzywna ani świadczenie pieniężne na określony fundusz.