Kara dyscyplinarna

Kara dyscyplinarna to sankcja nakładana na osobę, która naruszyła obowiązki związane z wykonywanym zawodem, służbą, zatrudnieniem albo pobytem w jednostce penitencjarnej. Jej celem jest ochrona prawidłowego wykonywania obowiązków, zasad etyki i porządku służbowego, a także oddziaływanie wychowawcze i zapobiegawcze. Kara dyscyplinarna nie jest co do zasady karą za przestępstwo ani wykroczenie, choć to samo zachowanie może w określonych sytuacjach prowadzić równocześnie do odpowiedzialności na innych zasadach.

Rodzaj i zakres kary zależą od regulacji dotyczącej danej grupy. W odpowiedzialności zawodowej lub służbowej mogą występować w szczególności:

• upomnienie albo nagana,
• zawieszenie prawa do wykonywania zawodu lub uprawnień zawodowych,
• odebranie albo pozbawienie uprawnień,
• inne sankcje przewidziane dla określonej służby lub kategorii osób.

Przykładowo, w odniesieniu do rzeczoznawców majątkowych i osób wykonujących samodzielne funkcje w geodezji i kartografii kara może wpływać na możliwość wykonywania zawodu, posługiwania się tytułem zawodowym oraz pozostawania w odpowiednim rejestrze. W przypadku żołnierzy kara dyscyplinarna może mieć także znaczenie dla dalszego zajmowania stanowiska służbowego. W postępowaniu wobec osób pozbawionych wolności lub tymczasowo aresztowanych może polegać między innymi na ograniczeniu określonych uprawnień lub dostępu do świadczeń przewidzianych w warunkach osadzenia.

Kara jest wymierzana przez organ uprawniony na podstawie przepisów właściwych dla danej dziedziny, a w niektórych systemach przez sąd dyscyplinarny. Przy jej wyborze uwzględnia się między innymi charakter i szkodliwość naruszenia, stopień winy, motywy działania oraz dotychczasowe zachowanie osoby obwinionej. Postępowanie powinno zapewniać możliwość przedstawienia wyjaśnień i zaskarżenia rozstrzygnięcia, jeżeli przewidują to przepisy.

Informacja o prawomocnej karze może być ujmowana w dokumentacji służbowej lub rejestrze zawodowym i może wpływać na uprawnienia albo status zawodowy. W niektórych regulacjach przewidziano zatarcie kary, czyli uznanie jej po upływie określonego czasu za niebyłą. Kryteria, katalog sankcji, organy orzekające oraz skutki kary dyscyplinarnej są zatem zróżnicowane i wynikają z przepisów dotyczących konkretnego zawodu, służby lub miejsca osadzenia.