Kara dożywotnia

Kara dożywotnia to potoczne określenie kary dożywotniego pozbawienia wolności, czyli najsurowszej kary przewidzianej w polskim prawie karnym. Polega na umieszczeniu skazanego w zakładzie karnym bez z góry określonego terminu zakończenia odbywania kary. Orzeka się ją za najpoważniejsze przestępstwa, gdy przemawiają za tym ich charakter, skutki oraz stopień winy sprawcy.

Kara ta nie oznacza całkowitego wyłączenia możliwości opuszczenia zakładu karnego. Skazany może ubiegać się o warunkowe zwolnienie po odbyciu ustawowo określonej części kary. W przypadku dożywotniego pozbawienia wolności możliwość ta powstaje co do zasady po odbyciu 30 lat kary, jednak samo upływanie tego okresu nie powoduje automatycznego zwolnienia. Sąd ocenia między innymi zachowanie skazanego, jego postawę oraz prognozę przestrzegania prawa na wolności. W wyroku mogą zostać określone surowsze warunki ubiegania się o zwolnienie.

Najważniejsze cechy kary dożywotniej:

• jest karą bezterminową, lecz niekoniecznie oznacza pobyt w więzieniu aż do śmierci;
• wykonywana jest w ramach systemu penitencjarnego, z uwzględnieniem zasad dotyczących pracy, nauki i przygotowania do życia poza zakładem karnym;
• po warunkowym zwolnieniu okres próby trwa dożywotnio;
• może zostać orzeczona jako kara łączna w przypadku zbiegu przestępstw, gdy przepisy przewidują takie rozwiązanie.

Kara dożywotnia należy do prawa karnego materialnego, a zasady jej wykonywania regulują także przepisy Kodeksu karnego wykonawczego. W praktyce jej zastosowanie oznacza długotrwałą izolację skazanego i poddanie go szczególnym regułom wykonywania kary. Warunkowe zwolnienie nie uchyla odpowiedzialności za popełnione przestępstwo, lecz zmienia sposób wykonywania kary pod warunkiem przestrzegania prawa i nałożonych obowiązków.