Kapitał zapasowy

Kapitał zapasowy to wyodrębniona część kapitału własnego spółki, tworzona z określonych źródeł i przeznaczona przede wszystkim do pokrywania strat oraz wzmacniania bezpieczeństwa finansowego przedsiębiorstwa. Nie jest tym samym co kapitał zakładowy. Kapitał zakładowy wynika z wniesionych wkładów i ma określoną wysokość ujawnianą w umowie spółki albo statucie, natomiast kapitał zapasowy może zmieniać się w trakcie działalności spółki.

W spółce akcyjnej kapitał zapasowy ma charakter ustawowy. Przekazuje się na niego co najmniej 8% zysku za dany rok obrotowy, aż do osiągnięcia poziomu odpowiadającego co najmniej jednej trzeciej kapitału zakładowego. Może być także zasilany między innymi nadwyżką uzyskaną przy obejmowaniu akcji powyżej ich wartości nominalnej, określaną jako agio, oraz dopłatami akcjonariuszy, jeżeli przewidują to właściwe zasady funkcjonowania spółki. Przepisy dopuszczają również tworzenie innych kapitałów rezerwowych, przeznaczonych na szczególne cele.

W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością nadwyżka ponad wartość nominalną udziału również jest przekazywana do kapitału zapasowego. Wysokość i zasady jego tworzenia mogą wynikać z umowy spółki, przepisów szczególnych albo uchwał właściwych organów. W praktyce kapitał zapasowy powstaje także z zysku, który nie został wypłacony wspólnikom lub akcjonariuszom, lecz przeznaczono go na zwiększenie kapitału własnego.

O wykorzystaniu kapitału zapasowego decydują organy spółki w granicach określonych przepisami i dokumentami ustrojowymi. Środki te mogą służyć przede wszystkim pokryciu straty wykazanej w sprawozdaniu finansowym, a w określonych przypadkach także innym celom, takim jak finansowanie działalności lub wypłata na rzecz wspólników. W spółce akcyjnej co najmniej jedna trzecia kapitału zakładowego zgromadzona w kapitale zapasowym jest związana z funkcją ochrony przed skutkami straty.

Pojęcie kapitału zapasowego występuje również w regulacjach dotyczących podmiotów rynku finansowego i innych przedsiębiorstw, gdzie może oznaczać część środków własnych uwzględnianą przy ocenie ich wypłacalności lub zdolności do pokrywania strat. W ujęciu rachunkowym jest elementem kapitału własnego, a jego wysokość i zmiany są wykazywane w sprawozdaniu finansowym.