Kapitał własny

Kapitał własny to wartość środków przypisanych przedsiębiorstwu lub instytucji po uwzględnieniu określonych składników zwiększających i zmniejszających tę wartość. Ustawowa definicja tego pojęcia znajduje się w ustawie „Obrót instrumentami finansowymi.” i służy do jednolitego ustalania kapitału własnego na potrzeby stosowania przepisów z zakresu rynku finansowego.

Podstawę obliczenia stanowią przede wszystkim:

• kapitał zakładowy,
• kapitał zapasowy,
• kapitał z aktualizacji wyceny,
• pozostałe kapitały rezerwowe,
• niepodzielony zysk z lat ubiegłych,
• zysk netto osiągnięty w bieżącej działalności.

Od tak ustalonej sumy odejmuje się wartości, które zmniejszają rzeczywisty poziom kapitału własnego. Chodzi o należne, lecz uwzględniane przy obliczeniu wpłaty na kapitał zakładowy, akcje własne, niepokrytą stratę z lat ubiegłych, stratę netto z bieżącej działalności oraz odpisy z zysku netto dokonane w trakcie roku obrotowego. W rezultacie kapitał własny odzwierciedla nie tylko nominalną wysokość kapitałów i wypracowanych zysków, lecz także obciążenia i ujemne wyniki, które pomniejszają dostępne zasoby.

Pojęcie ma znaczenie praktyczne, ponieważ pozwala ustalić jednolitą wartość wykorzystywaną w obliczeniach dotyczących podmiotów działających na rynku instrumentów finansowych. Uwzględnienie zarówno kapitałów, jak i zysków, strat oraz innych pomniejszeń umożliwia bardziej rzeczywistą ocenę sytuacji finansowej podmiotu niż samo odwołanie do kapitału zakładowego.

Określenie „kapitał własny” występuje również w innych przepisach. Ma znaczenie między innymi w regulacjach dotyczących podziału spółki oraz przy ustalaniu sposobu obliczania kapitału własnego towarzystwa funduszy inwestycyjnych, w tym przy ocenie, czy określone koszty dystrybucji mogą być traktowane jako koszty zmienne.