Zespół adwokacki nie jest prywatną spółką ani zwykłym biurem: ustawa zalicza go do struktury samej adwokatury. Ta kwalifikacja przesądza, że jego funkcjonowanie podlega regułom samorządu zawodowego, a nie wyłącznie swobodzie umów między adwokatami.

### Najważniejsze punkty

- Zespół adwokacki jest jednostką organizacyjną adwokatury, czyli elementem jej struktury.
- Kwalifikacja ma charakter ustrojowy: umiejscawia zespół w samorządzie, lecz nie opisuje jego zadań.
- Sam przepis nie reguluje ani tworzenia zespołu, ani jego majątku czy sposobu reprezentacji.
- Konsekwencją przynależności do struktury adwokatury jest podleganie organom samorządu.

Prawo o adwokaturze

Art. 24 Prawa o adwokaturze reguluje kwestie związane z ubezpieczeniem społecznym adwokatów, którzy są członkami zespołów adwokackich, oraz ich rodzin. Przepis ten wprowadza równouprawnienie adwokatów i ich rodzin w zakresie świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego, porównując ich sytuację do pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę.

#### 1. Równouprawnienie w zakresie świadczeń

Przepis ten stanowi, że adwokaci będący członkami zespołów adwokackich oraz ich rodziny mają prawo do świadczeń z tytułu ubezpieczenia na wypadek choroby, macierzyństwa i ubezpieczenia rodzinnego, a także do powszechnego zaopatrzenia emerytalnego. W praktyce oznacza to, że adwokaci i ich rodziny są traktowani na równi z pracownikami zatrudnionymi na podstawie umowy o pracę, co jest istotne z punktu widzenia zabezpieczenia społecznego.

#### 2. Traktowanie pracy w zespołach jako zatrudnienia

Przy ustalaniu prawa do świadczeń oraz ich wysokości, praca w zespołach adwokackich jest traktowana jako zatrudnienie, a wynagrodzenie otrzymywane przez adwokatów jest traktowane jako wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia. To oznacza, że adwokaci pracujący w zespołach adwokackich są objęci systemem ubezpieczeń społecznych na takich samych zasadach jak pracownicy zatrudnieni na podstawie umowy o pracę.

#### 3. Zasiłek chorobowy

Zasiłek chorobowy dla adwokatów - członków zespołów adwokackich jest wypłacany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) od pierwszego dnia niezdolności do pracy. Jest to korzystne rozwiązanie dla adwokatów, ponieważ nie muszą oni czekać na upływ okresu wyczekiwania, który obowiązuje w przypadku pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę.

#### 4. Składki na ubezpieczenie społeczne

Składki na ubezpieczenie społeczne są opłacane przez zespoły adwokackie, spółki jawne, partnerskie lub komandytowe, o których mowa w art. 4a ust. 1. Natomiast adwokaci wykonujący zawód w kancelariach adwokackich lub w spółkach cywilnych opłacają składki osobiście. Jest to istotne z punktu widzenia organizacji pracy i obowiązków finansowych adwokatów.

#### 5. Regulacje dotyczące składek

Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa wysokość składek na ubezpieczenie społeczne oraz zasady ustalania podstawy wymiaru tych składek i tryb ich opłacania. Oznacza to, że szczegółowe zasady dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne są regulowane na poziomie wykonawczym, co pozwala na elastyczne dostosowywanie tych zasad do zmieniających się warunków społeczno-ekonomicznych.

#### 6. Okresy wykonywania zawodu przed 1966 r.

Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Adwokackiej, w drodze rozporządzenia, określa zasady i tryb zaliczania okresów wykonywania zawodu adwokackiego w kancelariach indywidualnych przed dniem 1 stycznia 1966 r. przy ustalaniu uprawnień emerytalnych. Jest to istotne dla adwokatów, którzy wykonywali zawód przed wskazaną datą, ponieważ umożliwia im to uwzględnienie tych okresów przy ustalaniu uprawnień emerytalnych.

### Podsumowanie

Art. 24 Prawa o adwokaturze w sposób kompleksowy reguluje kwestie związane z ubezpieczeniem społecznym adwokatów będących członkami zespołów adwokackich oraz ich rodzin. Przepis ten wprowadza równouprawnienie adwokatów w zakresie świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego, co jest istotne z punktu widzenia zabezpieczenia społecznego tej grupy zawodowej. Ponadto, określa zasady opłacania składek na ubezpieczenie społeczne oraz uwzględnia okresy wykonywania zawodu przed 1966 r. przy ustalaniu uprawnień emerytalnych.

Okręgowa rada adwokacka ma narzędzie bieżącej kontroli nad tym, jak wykonywany jest zawód na obszarze jej działania. Wizytacja obejmuje zarówno formy organizacyjne wykonywania zawodu, jak i konkretne osoby wpisane na prowadzone przez radę listy.

### Najważniejsze punkty
- Wizytacji podlegają zespoły adwokackie.
- Kontrolą objęte są kancelarie adwokackie.
- Wizytowane są spółki z wyłącznym udziałem adwokatów.
- Sprawdzani są adwokaci działający w spółkach z udziałem adwokatów, radców prawnych i prawników zagranicznych wpisanych na listę prawników zagranicznych.
- Wizytacja obejmuje także samych prawników zagranicznych wpisanych na listę prowadzoną przez okręgową radę adwokacką.
- Kompetencja należy do rady okręgowej, a więc do organu izby, w której obrębie działa kontrolowany podmiot.

### W praktyce
Zakres podmiotowy zbudowano wokół przynależności do izby, a nie wokół formy prowadzenia działalności, dlatego kontrolą objęte są również struktury mieszane. W spółkach z udziałem innych zawodów wizytacja dotyczy adwokatów, a nie całego podmiotu.

Art. 37 ustawy Prawo o adwokaturze stanowi, że przepisy zawarte w niniejszym dziale mają odpowiednie zastosowanie zarówno do adwokatów prowadzących działalność w formie kancelarii adwokackiej, jak i do tych, którzy wykonują zawód w ramach spółek, o których mowa w art. 4a ust. 1.

**1. Zakres stosowania przepisów:**

Przepis ten ma na celu zapewnienie jednolitości regulacji dotyczących wykonywania zawodu adwokata, niezależnie od formy organizacyjnej, w której adwokat prowadzi swoją działalność. Oznacza to, że normy prawne zawarte w danym dziale ustawy mają zastosowanie zarówno do indywidualnych kancelarii adwokackich, jak i do spółek adwokackich.

**2. Spółki adwokackie:**

Art. 4a ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze określa formy organizacyjne, w jakich adwokaci mogą prowadzić działalność zawodową. Są to m.in. spółki cywilne, jawne, partnerskie, komandytowe oraz komandytowo-akcyjne. Przepis art. 37 rozszerza stosowanie przepisów dotyczących wykonywania zawodu adwokata na wszystkie te formy spółek.

**3. Odpowiednie stosowanie przepisów:**

Sformułowanie „stosuje się odpowiednio” oznacza, że przepisy te mają być stosowane z uwzględnieniem specyfiki danej formy organizacyjnej. W praktyce może to oznaczać konieczność dostosowania pewnych norm do realiów funkcjonowania spółek, które różnią się od indywidualnych kancelarii adwokackich.

**4. Znaczenie dla praktyki adwokackiej:**

Dzięki art. 37, adwokaci mają pewność, że niezależnie od wybranej formy organizacyjnej, będą podlegać tym samym regulacjom prawnym dotyczącym wykonywania zawodu. Jest to istotne z punktu widzenia równości i jednolitości standardów zawodowych. Przepis ten zapewnia również klarowność prawną, eliminując potencjalne wątpliwości co do zakresu stosowania poszczególnych norm.

**5. Wnioski:**

Art. 37 ustawy Prawo o adwokaturze jest kluczowym przepisem zapewniającym spójność regulacji dotyczących wykonywania zawodu adwokata w różnych formach organizacyjnych. Jego celem jest zapewnienie, że wszystkie formy prowadzenia działalności adwokackiej będą podlegać tym samym standardom prawnym, co jest istotne zarówno z punktu widzenia adwokatów, jak i ich klientów.

Art. 66 Prawa o adwokaturze wprowadza wyjątki od wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego dla określonych grup osób. Przepis ten ma na celu uznanie doświadczenia zawodowego i kwalifikacji naukowych jako równoważnych z formalnym procesem aplikacyjnym, co pozwala na uproszczony dostęp do zawodu adwokata. Poniżej przedstawiam szczegółowy komentarz do poszczególnych punktów tego artykułu.

#### 1. Profesorowie i doktorzy habilitowani nauk prawnych
Osoby te są zwolnione z wymogu odbycia aplikacji i złożenia egzaminu adwokackiego. Uznaje się, że ich zaawansowana wiedza teoretyczna i dorobek naukowy są wystarczającym dowodem kompetencji do wykonywania zawodu adwokata.

#### 2. Osoby zajmujące stanowiska w Prokuratorii Generalnej RP, komornicy
Przepis ten uznaje doświadczenie zdobyte na stanowiskach Prezesa, Wiceprezesa lub radcy Prokuratorii Generalnej RP oraz w zawodzie komornika za równoważne z aplikacją adwokacką. Jest to uzasadnione specyfiką tych zawodów, które wymagają zaawansowanej wiedzy prawniczej i praktycznych umiejętności.

#### 3. Sędziowie, prokuratorzy, radcy prawni, notariusze
Osoby, które pełniły funkcje sędziego, prokuratora, radcy prawnego lub notariusza, są zwolnione z wymogu aplikacji i egzaminu adwokackiego. Ich doświadczenie zawodowe w tych rolach jest uznawane za wystarczające do wykonywania zawodu adwokata.

#### 4. Asesorzy sądowi
Osoby, które zajmowały stanowisko asesora sądowego przez co najmniej 2 lata, również są zwolnione z wymogu odbycia aplikacji i złożenia egzaminu adwokackiego. Asesorzy sądowi zdobywają praktyczne doświadczenie w zakresie stosowania prawa, co uzasadnia ich zwolnienie z tych wymogów.

#### 5. Osoby, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski lub notarialny
Osoby te, pod warunkiem spełnienia dodatkowych kryteriów dotyczących zatrudnienia i wykonywania określonych czynności prawniczych przez co najmniej 3 lata w ciągu 5 lat przed złożeniem wniosku, są zwolnione z wymogu odbycia aplikacji i złożenia egzaminu adwokackiego. Przepis ten uznaje, że zdanie egzaminu sędziowskiego, prokuratorskiego lub notarialnego oraz odpowiednie doświadczenie zawodowe są wystarczającym dowodem kompetencji.

#### 6. Doktorzy nauk prawnych
Doktorzy nauk prawnych, którzy spełniają określone warunki dotyczące zatrudnienia i wykonywania czynności prawniczych przez co najmniej 3 lata w ciągu 5 lat przed złożeniem wniosku, również są zwolnieni z wymogu odbycia aplikacji i złożenia egzaminu adwokackiego. Przepis ten uznaje ich zaawansowaną wiedzę teoretyczną i praktyczne doświadczenie.

#### 7. Przystąpienie do egzaminu adwokackiego bez odbycia aplikacji
Przepis ten umożliwia przystąpienie do egzaminu adwokackiego bez odbycia aplikacji dla doktorów nauk prawnych oraz osób spełniających określone warunki dotyczące zatrudnienia i wykonywania czynności prawniczych przez co najmniej 4 lata w ciągu 6 lat przed złożeniem wniosku. Jest to alternatywna ścieżka dla osób, które zdobyły odpowiednie doświadczenie zawodowe poza formalnym procesem aplikacyjnym.

#### 8. Proporcjonalne wydłużenie okresów zatrudnienia
W przypadku pracy w niepełnym wymiarze czasu, okresy wymagane do zwolnienia z wymogu odbycia aplikacji i złożenia egzaminu adwokackiego są proporcjonalnie wydłużane. Przepis ten zapewnia sprawiedliwe traktowanie osób pracujących w różnych wymiarach czasu.

### Podsumowanie
Art. 66 Prawa o adwokaturze wprowadza szereg wyjątków od wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego, uznając różnorodne formy doświadczenia zawodowego i kwalifikacji naukowych za równoważne z formalnym procesem aplikacyjnym. Przepis ten ma na celu ułatwienie dostępu do zawodu adwokata dla osób, które zdobyły odpowiednie kompetencje w innych rolach prawniczych lub poprzez działalność naukową.

Art. 78a Prawa o adwokaturze reguluje procedurę ogłaszania i przystępowania do egzaminu adwokackiego, zarówno dla aplikantów adwokackich, jak i osób uprawnionych do przystąpienia do egzaminu bez odbycia aplikacji. Przepis ten jest kluczowy dla zapewnienia transparentności i jednolitości procesu egzaminacyjnego, co ma istotne znaczenie dla zachowania wysokich standardów zawodowych w adwokaturze.

#### 1. Ogłoszenie o egzaminie adwokackim

Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z Naczelną Radą Adwokacką, jest zobowiązany do zamieszczenia ogłoszenia o egzaminie adwokackim w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP) nie później niż na 90 dni przed terminem egzaminu. Ogłoszenie to musi zawierać:

- Termin złożenia wniosku o dopuszczenie do egzaminu adwokackiego.
- Właściwość miejscową każdej z komisji egzaminacyjnych i adres jej siedziby.
- Termin przeprowadzenia każdej części egzaminu adwokackiego.
- Wysokość opłaty za egzamin adwokacki.

#### 2. Składanie wniosków przez aplikantów adwokackich

Aplikanci adwokaccy składają wniosek do komisji egzaminacyjnej właściwej dla okręgowej rady adwokackiej, w której odbyli aplikację. Do wniosku muszą dołączyć:

- Zaświadczenie o odbyciu aplikacji adwokackiej.
- Oryginał dowodu uiszczenia opłaty za egzamin adwokacki.

#### 3. Składanie wniosków przez osoby uprawnione bez odbycia aplikacji

Osoby uprawnione do przystąpienia do egzaminu adwokackiego bez odbycia aplikacji składają wniosek do komisji egzaminacyjnej właściwej ze względu na ich miejsce zamieszkania. W przypadku braku miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, mogą wybrać dowolną komisję egzaminacyjną. Do wniosku muszą dołączyć:

- Kwestionariusz osobowy.
- Życiorys.
- Dokument zaświadczający uzyskanie stopnia naukowego doktora nauk prawnych.
- Kopię dokumentu potwierdzającego ukończenie wyższych studiów prawniczych i uzyskanie tytułu magistra.
- Dokumenty potwierdzające wymagany okres zatrudnienia lub wykonywania czynności prawniczych.
- Oryginał dowodu uiszczenia opłaty za egzamin adwokacki.
- 3 zdjęcia zgodnie z wymaganiami obowiązującymi przy wydawaniu dowodów osobistych.

#### 4. Terminy składania wniosków

Przepis określa również terminy składania wniosków:

- Osoby, o których mowa w ust. 3, składają wniosek najpóźniej w terminie 21 dni przed dniem rozpoczęcia egzaminu adwokackiego.
- Osoby, o których mowa w ust. 4, składają wniosek najpóźniej w terminie 45 dni przed dniem rozpoczęcia egzaminu adwokackiego.

#### 5. Obowiązki okręgowych rad adwokackich

Okręgowe rady adwokackie są zobowiązane do przekazania właściwej terytorialnie komisji egzaminacyjnej oraz Ministrowi Sprawiedliwości listy osób, które odbyły aplikację adwokacką, w terminie 7 dni od dnia zakończenia aplikacji.

### Podsumowanie

Art. 78a Prawa o adwokaturze w sposób kompleksowy reguluje procedurę przystępowania do egzaminu adwokackiego, zapewniając transparentność i jednolitość tego procesu. Przepis ten jest istotny zarówno dla aplikantów adwokackich, jak i osób uprawnionych do przystąpienia do egzaminu bez odbycia aplikacji, określając szczegółowe wymagania dotyczące składania wniosków oraz dokumentacji niezbędnej do dopuszczenia do egzaminu.

Kancelaria adwokacka

Kancelaria adwokacka w przepisach

Prawo o adwokaturze8 przepisów