Język mniejszości

Pojęcie „język mniejszości” oznacza język, który jest własnym językiem mniejszości narodowej albo etnicznej wskazanej w art. 2 ustawy „Mniejszości narodowe i etniczne oraz język regionalny”. Chodzi więc o język powiązany z określoną wspólnotą mniejszościową i traktowany jako element jej odrębności. Nie jest to określenie każdego języka używanego przez pojedyncze osoby należące do mniejszości, lecz nazwa odnosząca się do języka przypisanego danej mniejszości jako wspólnocie.

W definicji istotne są trzy elementy. Po pierwsze, język musi być „własny”, czyli związany z tożsamością i funkcjonowaniem określonej grupy. Po drugie, musi chodzić o język mniejszości narodowej albo etnicznej, a więc o wspólnotę objętą zakresem ustawy. Po trzecie, znaczenie ma odesłanie do art. 2, ponieważ dopiero łączne odczytanie obu przepisów pozwala ustalić, jakich mniejszości dotyczy ta kategoria. Definicja nie opisuje zatem cech gramatycznych ani sposobu używania języka, lecz wskazuje jego związek z określoną mniejszością.

W ustawie pojęcie to służy jako określenie języka, którego dotyczą przepisy odnoszące się do językowego wymiaru ochrony mniejszości. Ułatwia odróżnienie języka mniejszości od języka używanego wyłącznie prywatnie lub przypadkowo, bez związku z tożsamością wspólnoty objętej ustawą. Ma to znaczenie praktyczne przy ustalaniu, czy dana sytuacja mieści się w zakresie regulacji dotyczących mniejszości narodowych i etnicznych. Samo używanie określonego języka nie przesądza jeszcze o zastosowaniu tej kategorii, ponieważ konieczne jest także powiązanie go z mniejszością, o której mowa w ustawie. Terminem tym ustawodawca posługuje się więc do wyznaczenia języka chronionego i uwzględnianego w ramach ustawowego statusu mniejszości.