Jednostka

„Jednostka” to pojęcie używane w ustawie „Rachunkowość.” przede wszystkim jako określenie podmiotów i osób wskazanych w art. 2 ust. 1. Oznacza więc kategorię podmiotów, do których mogą mieć zastosowanie przepisy o rachunkowości, w tym obowiązki dotyczące prowadzenia ksiąg rachunkowych i sporządzania sprawozdań finansowych.

W tej ustawie pojęcie ma także znaczenie klasyfikacyjne. Jednostki są przyporządkowywane do określonych kategorii na podstawie rozmiaru działalności:

• jednostka mikro nie przekracza co najmniej dwóch z trzech limitów: 2 000 000 zł sumy aktywów bilansu, 4 000 000 zł przychodów netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz średniorocznego zatrudnienia na poziomie 10 osób;
• jednostka mała, która nie jest jednostką mikro, nie przekracza co najmniej dwóch z trzech limitów: 33 000 000 zł aktywów, 66 000 000 zł przychodów oraz 50 osób zatrudnionych;
• jednostka średnia, która nie jest jednostką mikro ani małą, nie przekracza co najmniej dwóch z trzech limitów: 110 000 000 zł aktywów, 220 000 000 zł przychodów oraz 250 osób zatrudnionych;
• ustawa przewiduje również kategorię jednostki dużej, określaną w dalszej części tej definicji.

Ocena wielkości co do zasady opiera się na danych za rok, za który sporządzane jest sprawozdanie finansowe, oraz za rok poprzedni. Dla jednostki rozpoczynającej działalność stosuje się szczególne zasady odnoszące się do roku rozpoczęcia działalności, a w przypadku jednostki rozpoczynającej prowadzenie ksiąg na zasadach określonych ustawą uwzględnia się rok rozpoczęcia takiego prowadzenia. Przekroczenie co najmniej dwóch z trzech limitów w wymaganych latach powoduje utratę statusu jednostki mikro, małej albo średniej.

Klasyfikacja służy dopasowaniu zakresu obowiązków rachunkowych i sprawozdawczych do skali działalności. W praktyce może wpływać na zakres informacji ujawnianych w sprawozdaniu finansowym oraz możliwość stosowania uproszczeń przewidzianych dla mniejszych jednostek.

W innych przepisach słowo „jednostka” występuje także w znaczeniu organizacyjnym, na przykład jako jednostka wojskowa, jednostka sektora finansów publicznych, jednostka prowadząca kataster albo jednostka szkoleniowa lub medyczna. Znaczenie tego pojęcia zależy wtedy od regulacji, w której zostało użyte.