Art. 1 określa zakres działania komisji lekarskich oraz zasady i tryb orzekania przez nie w sprawach dotyczących zdolności do służby, stanu zdrowia, uszczerbku na zdrowiu i związku określonych zdarzeń ze służbą. Komisje oceniają zdolność fizyczną i psychiczną kandydatów do służby w Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej, Służbie Ochrony Państwa, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym i Służbie Więziennej. Badają również stan zdrowia funkcjonariuszy tych służb oraz ich zdolność do dalszej służby.

Zakres orzekania obejmuje także ustalenie związku schorzeń ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby, między innymi dla celów ustalenia wysokości wynagrodzenia za okres zwolnienia od zajęć służbowych z powodu choroby. Komisje ustalają stopień uszczerbku na zdrowiu funkcjonariuszy wskutek wypadku lub choroby związanej ze służbą, a także związek śmierci z takim zdarzeniem. Oceniają również uszczerbek na zdrowiu osób niebędących funkcjonariuszami, jeżeli powstał on w związku z korzystaniem przez wskazane służby z ich pomocy, oraz uszczerbek strażaków jednostek ochrony przeciwpożarowej i członków ochotniczej straży pożarnej uczestniczących w działaniach ratowniczych lub ćwiczeniach.

Przepis obejmuje ponadto sprawy inwalidztwa, niezdolności do samodzielnej egzystencji, zdolności do pracy po zwolnieniu ze służby, urlopu zdrowotnego oraz kontroli prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do służby i wykorzystywania zwolnienia lekarskiego. Punkty 3 i 7 są uchylone. Komisje lekarskie podlegają ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, co wskazuje organ sprawujący nad nimi zwierzchnictwo.

o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2014/1822/text/U/D20141822Lj.pdf

Przepis określa, na czym polega uznanie funkcjonariusza, byłego funkcjonariusza oraz emeryta lub rencisty za inwalidę. Podstawą takiego uznania jest stwierdzenie stałego albo długotrwałego naruszenia sprawności organizmu oraz zaliczenie badanej osoby do odpowiedniej grupy inwalidzkiej. Regulacja obejmuje funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Centralnego Biura Antykorupcyjnego i Służby Więziennej.

**Stałe naruszenie sprawności organizmu** oznacza takie upośledzenie czynności organizmu wywołane rozpoznanymi chorobami lub schorzeniami, które według wiedzy lekarskiej nie rokuje poprawy. Naruszenie **długotrwałe** występuje natomiast wtedy, gdy upośledzenie trwa ponad 12 miesięcy, ale może się poprawić. Oceny tych przesłanek dokonuje komisja lekarska.

Przepis reguluje także związek inwalidztwa ze służbą. Jeżeli komisja stwierdzi kilka chorób lub schorzeń pozostających w związku ze służbą, a co najmniej jedno z nich, samodzielnie albo łącznie z innymi, powoduje niezdolność do służby, inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą.

Znaczenie praktyczne ma również ustalenie daty powstania inwalidztwa. Komisja opiera się na dokumentacji medycznej i wskazuje konkretną datę. Gdy nie można jej ustalić, przyjmuje się datę końcową ustalonego okresu, w którym inwalidztwo powstało. Jeżeli nie da się ustalić ani daty, ani okresu, za datę powstania inwalidztwa uznaje się datę zgłoszenia wniosku o świadczenie.

Przepis określa sposób oceny zdolności do pracy na potrzeby ustalenia grupy inwalidzkiej. Zadanie to należy do komisji lekarskiej, która analizuje nie tylko sam fakt występowania przeciwwskazań zdrowotnych, lecz także ich znaczenie dla możliwości wykonywania pracy.

W przypadku funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Centralnego Biura Antykorupcyjnego i Służby Więziennej, a także emerytów i rencistów, komisja ustala, **czy dana osoba może pracować, jaką pracę może wykonywać oraz w jakim wymiarze czasowym**. Ocena uwzględnia posiadane kwalifikacje ogólne i przygotowanie zawodowe oraz istniejące przeciwwskazania zdrowotne do zatrudnienia.

Przepis rozróżnia całkowitą i częściową niezdolność do pracy. Przy całkowitej niezdolności komisja ocenia, czy osoba nie może wykonywać jakiegokolwiek zatrudnienia. Nie wyklucza to zatrudnienia w warunkach specjalnie stworzonych albo na specjalnym stanowisku pracy. Przy częściowej niezdolności badane jest natomiast, czy osoba może pracować w zmniejszonym zakresie albo w takich szczególnych warunkach lub na specjalnym stanowisku.

Znaczenie praktyczne przepisu polega na tym, że ocena nie ogranicza się do ogólnego stwierdzenia zdolności lub niezdolności do pracy. Powinna odnosić się do zakresu możliwego zatrudnienia, czasu pracy, kwalifikacji oraz warunków, w których praca mogłaby być wykonywana. Rozróżnienie między całkowitą a częściową niezdolnością wskazuje, czy wyłączona jest każda praca, czy tylko praca w pełnym albo zwykłym zakresie.

Przepis określa zakres spraw, które rozstrzyga komisja lekarska wobec funkcjonariusza. Jej zadania obejmują zarówno ocenę stanu zdrowia, jak i ustalenie jego skutków dla służby oraz pracy.

Komisja stwierdza, czy doszło do stałego albo długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, a także ustala datę powstania inwalidztwa. Określa również grupę inwalidzką, do której funkcjonariusz zostaje zaliczony. Ocenia, czy przy wykonywaniu podstawowych czynności życiowych potrzebna jest stała opieka innej osoby.

Istotną część zadań stanowią ustalenia dotyczące związku inwalidztwa lub śmierci ze służbą. Komisja bada, czy inwalidztwo powstało wskutek wypadku pozostającego w związku z pełnieniem służby albo choroby związanej ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby, a także czy samo inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą. Ustala ponadto, czy istnieje związek śmierci ze służbą.

Przepis obejmuje także ocenę zdolności do pracy. W przypadku funkcjonariusza niezdolnego do służby komisja określa wskazania i przeciwwskazania dotyczące zatrudnienia. Na końcu ustala termin badania kontrolnego.

W praktyce regulacja wyznacza pełny zakres oceny komisji, od rozpoznania naruszenia sprawności organizmu i jego następstw, przez określenie związku ze służbą, po ocenę możliwości pracy i potrzebę dalszego badania. Enumeracja wskazuje, jakie kwestie komisja ma zbadać i rozstrzygnąć.

Przepis określa, kto kieruje byłego funkcjonariusza do komisji lekarskich po zwolnieniu ze służby oraz kiedy kierowanie następuje w związku z ustalonym prawem do świadczenia emerytalnego lub rentowego. Obejmuje funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Ochrony Państwa, Centralnego Biura Antykorupcyjnego i Służby Więziennej.

Zasadą jest, że funkcjonariusza zwolnionego ze służby kieruje kierownik jednostki organizacyjnej właściwej dla formacji, w której funkcjonariusz ostatnio pełnił służbę. W przypadku Centralnego Biura Antykorupcyjnego właściwy jest kierownik jednostki organizacyjnej odpowiedzialnej za sprawy osobowe. Przepis wiąże więc właściwość osoby kierującej przede wszystkim z ostatnim miejscem pełnienia służby, a w odniesieniu do Centralnego Biura Antykorupcyjnego wskazuje odrębne kryterium organizacyjne.

Drugi przypadek dotyczy funkcjonariusza, któremu ustalono prawo do renty inwalidzkiej albo emerytury przewidzianej w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym wymienionych funkcjonariuszy i ich rodzin. W takiej sytuacji do komisji kieruje go właściwy organ emerytalny. Celem tego skierowania jest ustalenie **aktualnej grupy inwalidzkiej**.

W praktyce art. 27 rozdziela kompetencje między kierownika jednostki, w której funkcjonariusz ostatnio służył, właściwą jednostkę Centralnego Biura Antykorupcyjnego oraz organ emerytalny. Przepis wskazuje podmioty uprawnione do dokonania skierowania i cel postępowania, nie określa natomiast wyniku oceny lekarskiej ani przesłanek zaliczenia do konkretnej grupy inwalidzkiej.

Przepis określa, na jakiej podstawie rejonowa komisja lekarska ocenia stan zdrowia osoby badanej oraz ustala związek inwalidztwa ze służbą. Ocena nie opiera się wyłącznie na bezpośrednim badaniu. Komisja uwzględnia także wyniki zleconych badań dodatkowych, specjalistycznych i psychologicznych, wywiad chorobowy, dokumentację z leczenia i obserwacji w podmiocie leczniczym, leczenia ambulatoryjnego i sanatoryjnego, inne istotne dokumenty medyczne oraz protokoły powypadkowe.

Jeżeli przedmiotem ustaleń jest związek inwalidztwa ze służbą, znaczenie mogą mieć również wyniki dochodzenia lub śledztwa, wyroki sądowe, protokół warunków służby, oświadczenia przełożonych i inne dokumenty istotne w sprawie. Przepis wskazuje więc szeroki katalog materiałów, które komisja może wykorzystać przy wydawaniu orzeczenia.

Komisje posługują się ponadto odpowiednimi wykazami chorób i norm oceny procentowej uszczerbku na zdrowiu. Ich zastosowanie zależy od rodzaju rozstrzyganej sprawy. Wykazy służą między innymi do oceny zdolności fizycznej lub psychicznej do służby, ustalenia stopnia uszczerbku na zdrowiu funkcjonariuszy poszczególnych formacji oraz innych wskazanych osób, a także do uznania funkcjonariusza za inwalidę lub osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji. W odniesieniu do funkcjonariuszy Służby Więziennej oraz innych wymienionych grup stosuje się wykazy właściwe dla danej służby.

W praktyce przepis porządkuje podstawy orzekania, łącząc indywidualne badanie i dokumentację z materiałami dotyczącymi przebiegu służby oraz z określonymi wykazami. Ułatwia to odnoszenie ustaleń komisji do rodzaju służby, przyczyny uszczerbku i zakresu rozstrzyganej sprawy.

Przepis określa dodatkowy zakres orzekania rejonowej komisji lekarskiej w sytuacji, gdy stwierdzona zostaje niezdolność do służby. W takim przypadku komisja nie ogranicza się do samego ustalenia niezdolności, lecz orzeka również o grupie inwalidzkiej. Jest to więc rozwiązanie wiążące oba ustalenia w ramach postępowania dotyczącego stanu zdrowia funkcjonariusza.

Grupa inwalidzka ma być określana w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin. Przepis wskazuje zatem nie tylko organ właściwy do wydania rozstrzygnięcia, lecz także odniesienie prawne, według którego należy rozumieć pojęcie „grupy inwalidzkiej”.

Znaczenie praktyczne polega na tym, że orzeczenie niezdolności do służby uruchamia obowiązek dokonania przez rejonową komisję lekarską także oceny w zakresie grupy inwalidzkiej. Oba elementy są istotne dla pełnego określenia sytuacji funkcjonariusza w ramach przepisów dotyczących zaopatrzenia emerytalnego. Przepis nie ustanawia odrębnej definicji grupy inwalidzkiej, lecz odsyła w tym zakresie do regulacji wskazanych grup funkcjonariuszy i ich rodzin.

Przepis określa obowiązkową treść orzeczeń komisji lekarskich oraz zakres ustaleń zależny od rodzaju prowadzonego postępowania. Każde orzeczenie powinno zawierać rozpoznanie lekarskie w języku polskim, sporządzone według terminologii klinicznej. Rozpoznanie musi uwzględniać lokalizację i stopień nasilenia stwierdzonych zmian, a także wskazywać odpowiednie pozycje, paragrafy, punkty lub inne jednostki klasyfikacyjne z wykazów, o których mowa w art. 33 ust. 3.

W sprawach dotyczących uszczerbku na zdrowiu, doznanego wskutek wypadku lub choroby pozostającej w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby, orzeczenie zawiera dodatkowo opis uszkodzenia czynności naruszonego organu, narządu albo układu, wraz z powikłaniami, procentowe określenie uszczerbku oraz ustalenie, czy uszczerbek pozostaje w związku ze służbą. W przypadku zmarłego funkcjonariusza orzeczenie wskazuje przyczynę śmierci i rozstrzyga, czy była ona następstwem wypadku lub choroby związanej ze służbą w określonych warunkach.

Szczegółowy zakres elementów przewidziano także przy ustalaniu inwalidztwa. Orzeczenie obejmuje między innymi grupę inwalidzką, ocenę zdolności do służby i pracy, zdolność do samodzielnej egzystencji, datę powstania inwalidztwa, datę badania kontrolnego, jego związek ze służbą oraz uzasadnienie. **Szczegółowego uzasadnienia wymagają** orzeczenia dotyczące trwałej lub całkowitej niezdolności do służby, niezdolności do służby albo pracy na zajmowanym stanowisku, związku śmierci ze służbą oraz trwałego uszczerbku na zdrowiu. Przepis zapewnia więc, aby najważniejsze ustalenia komisji były jednoznacznie opisane i powiązane z właściwą podstawą klasyfikacyjną.

Inwalidzi

Inwalidzi w przepisach

o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych8 przepisów