Integralność obszaru Natura 2000

Integralność obszaru Natura 2000 oznacza zachowanie takiej spójności jego najważniejszych elementów, która pozwala populacjom gatunków i siedliskom przyrodniczym trwać w sposób zrównoważony. Chodzi nie tylko o samą powierzchnię obszaru, lecz przede wszystkim o wzajemne powiązanie warunków i procesów decydujących o jego wartości przyrodniczej.

W definicji ustawowej, zawartej w ustawie o ochronie przyrody, można wyróżnić kilka podstawowych elementów:

• czynniki strukturalne, czyli elementy tworzące środowisko obszaru, w tym występujące w nim siedliska i warunki potrzebne do życia chronionych gatunków;
• czynniki funkcjonalne, a więc procesy i zależności umożliwiające prawidłowe funkcjonowanie tego środowiska;
• spójność tych czynników, która oznacza, że nie są one rozpatrywane oddzielnie, ale jako powiązany układ;
• cel ochrony, którym jest zapewnienie zrównoważonego trwania populacji gatunków i siedlisk przyrodniczych, dla których dany obszar zaprojektowano lub wyznaczono.

Integralność odnosi się zatem do zdolności obszaru do zachowania warunków koniecznych dla chronionych wartości przyrodniczych. Jeżeli powiązania między jego elementami zostają osłabione, może to utrudniać dalsze, stabilne funkcjonowanie populacji gatunków albo siedlisk. Pojęcie nie oznacza więc wyłącznie braku zmian w granicach obszaru, lecz zachowanie jego przyrodniczej spójności i funkcji.

W ustawie pojęcie to służy określaniu, czy ochrona obszaru Natura 2000 obejmuje wszystkie czynniki istotne dla trwania gatunków i siedlisk, które były podstawą jego wyznaczenia. Ma także znaczenie praktyczne przy ocenie wpływu zmian dotyczących obszaru. Pozwala badać, czy dane działanie może naruszyć układ warunków potrzebnych do zachowania chronionych populacji i siedlisk, nawet gdy nie prowadzi bezpośrednio do ich całkowitego usunięcia. Integralność jest więc miarą zachowania przyrodniczej funkcjonalności obszaru oraz punktem odniesienia dla jego ochrony.