Inspekcja

Inspekcja w rozumieniu ustawy „o bezpieczeństwie morskim” to sformalizowana kontrola statku i jego załogi, której celem jest sprawdzenie zgodności z wymaganiami wynikającymi z przepisów krajowych oraz międzynarodowych. Nie chodzi więc o dowolne sprawdzenie, lecz o czynność podejmowaną przez określony podmiot i w określonym celu.

Inspekcję może przeprowadzić państwo bandery, czyli państwo, w którym statek jest zarejestrowany i którego banderę podnosi. Może ją również wykonać inne państwo, jeżeli działa na zlecenie państwa bandery, albo uznana organizacja działająca w jego imieniu. Oznacza to, że kontrola może być powierzona podmiotowi innemu niż bezpośredni organ państwa bandery, ale nadal służy weryfikacji spełniania wymagań przypisanych statkowi i załodze.

Odrębnie wskazano inspekcję państwa portu. Jest to kontrola wykonywana przez państwo, do którego statek zawija, zgodnie z postanowieniami międzynarodowych porozumień dotyczących takich inspekcji. Jej podstawą nie jest więc wyłącznie status statku jako jednostki podlegającej państwu bandery, lecz także obecność statku w porcie i zasady współpracy przyjęte w porozumieniach międzynarodowych.

W praktyce inspekcja jest narzędziem potwierdzania, czy statek oraz osoby wchodzące w skład jego załogi odpowiadają obowiązującym standardom. Pozwala odnieść stan faktyczny do wymagań określonych w prawie krajowym i międzynarodowym, a także wskazać, czy statek może być uznany za spełniający te wymagania w zakresie objętym kontrolą. W ustawie o bezpieczeństwie morskim pojęcie to porządkuje kompetencje podmiotów uprawnionych do sprawdzania statków oraz rozróżnia kontrolę państwa bandery od kontroli państwa portu.

Termin „inspekcja” występuje także w innych przepisach, między innymi dotyczących ochrony środowiska, jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, przewozu towarów niebezpiecznych, rybołówstwa morskiego, badań klinicznych weterynaryjnych oraz jachtów morskich. W tych regulacjach może oznaczać konkretną czynność kontrolną albo odnosić się do organu lub służby wykonującej zadania kontrolne, dlatego jego znaczenie należy oceniać w kontekście danego aktu.