Inicjatywa lokalna

Inicjatywa lokalna to forma współdziałania mieszkańców z jednostką samorządu terytorialnego przy realizacji zadania publicznego. Pojęcie to zostało zdefiniowane w ustawie „Działalność pożytku publicznego i wolontariat.” i opisuje sposób wspólnego działania na rzecz określonej społeczności lokalnej.

Istotą inicjatywy lokalnej jest połączenie aktywności mieszkańców oraz udziału samorządu. Nie chodzi więc wyłącznie o działanie organu publicznego ani o samodzielne przedsięwzięcie mieszkańców, lecz o współpracę obu stron. Jej przedmiotem musi być zadanie publiczne, a więc działanie służące zbiorowym potrzebom i interesom lokalnej społeczności. Ważne jest również to, że rezultat takiej współpracy ma być skierowany do społeczności lokalnej, a nie jedynie do indywidualnych uczestników przedsięwzięcia.

Najważniejsze elementy pojęcia to:

• udział mieszkańców,
• udział właściwej jednostki samorządu terytorialnego,
• wspólne wykonywanie zadania publicznego,
• działanie z korzyścią dla społeczności lokalnej.

W ustawie pojęcie to służy wskazaniu szczególnego modelu współpracy między samorządem a mieszkańcami. Podkreśla, że mieszkańcy mogą być nie tylko odbiorcami działań publicznych, lecz także ich współtwórcami. Samorząd pozostaje natomiast partnerem uczestniczącym w realizacji zadania, a nie jedynie podmiotem podejmującym działania wobec mieszkańców.

W praktyce inicjatywa lokalna tworzy ramy dla wspólnego odpowiadania na potrzeby danej społeczności. Pozwala połączyć znajomość lokalnych problemów, aktywność mieszkańców i możliwości działania samorządu. Jej znaczenie polega zatem na wzmacnianiu udziału mieszkańców w sprawach lokalnych oraz na wykonywaniu zadań publicznych w sposób oparty na współpracy i wspólnej odpowiedzialności. Aby dane działanie można było określić tym mianem, powinno łącznie obejmować wskazane elementy, a jego celem musi być realizacja zadania publicznego na rzecz lokalnej wspólnoty.