Immunitet

Immunitet to szczególna ochrona prawna, która ogranicza możliwość pociągnięcia określonej osoby do odpowiedzialności, zatrzymania jej, wszczęcia lub prowadzenia postępowania albo wykonania wobec niej określonych czynności. Nie oznacza bezkarności ani stwierdzenia, że dane zachowanie jest zgodne z prawem. Jego celem jest ochrona niezależności określonych funkcji publicznych, organów państwa lub organizacji międzynarodowych.

W polskim prawie immunitet może mieć różny zakres i charakter. Najczęściej wyróżnia się:

• immunitet materialny, który wyłącza odpowiedzialność za określone działania związane z wykonywaniem mandatu lub funkcji; ochrona ta może trwać także po zakończeniu pełnienia funkcji,
• immunitet formalny, który nie usuwa odpowiedzialności za czyn, lecz uzależnia wszczęcie lub prowadzenie postępowania, zatrzymanie albo zastosowanie określonych środków od zgody właściwego organu,
• immunitet dyplomatyczny i konsularny, związany ze statusem przedstawicieli państw oraz funkcjonariuszy organizacji międzynarodowych,
• immunitet państwa, ograniczający możliwość poddania państwa obcemu sądownictwu lub egzekucji,
• immunitety związane z wykonywaniem funkcji przez określone organy i osoby, między innymi parlamentarzystów, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka oraz członków organów kontroli.

Zakres ochrony zależy od rodzaju immunitetu i może obejmować odpowiedzialność karną, cywilną, administracyjną lub obowiązek składania zeznań. W postępowaniu karnym immunitet może stanowić przeszkodę w wykonaniu europejskiego nakazu ochrony albo innego orzeczenia wydanego w państwie Unii Europejskiej. W razie wątpliwości co do istnienia immunitetu sąd może badać status osoby i zakres przysługującej jej ochrony.

Immunitet bywa uchylany albo jego ochrony można się zrzec, jeżeli przepisy przewidują taką możliwość. W przypadku osób korzystających z ochrony wynikającej z pełnionej funkcji immunitet może również wpływać na bieg terminu przedawnienia czynu, w szczególności przez jego zawieszenie lub wstrzymanie na czas trwania przeszkody procesowej.