Grupa kapitałowa

Grupa kapitałowa to, w rozumieniu polskiego prawa, grupa przedsiębiorców pozostających pod kontrolą jednego przedsiębiorcy, bezpośrednią albo pośrednią, obejmująca również przedsiębiorcę sprawującego tę kontrolę. Kontrola może wynikać w szczególności z posiadania udziałów lub akcji, praw głosu, uprawnień do powoływania albo odwoływania członków organów lub z innych praw pozwalających wywierać decydujący wpływ na działalność innego przedsiębiorcy.

Grupa kapitałowa nie jest odrębną osobą prawną ani samodzielnym przedsiębiorcą. Tworzą ją odrębne podmioty, najczęściej spółka dominująca i spółki zależne, które zachowują własną osobowość prawną, majątek, organy oraz odpowiedzialność. Wspólne powiązanie gospodarcze i organizacyjne ma jednak znaczenie dla oceny ich działalności jako powiązanej całości.

Pojęcie to występuje przede wszystkim w prawie ochrony konkurencji i konsumentów. Przy ocenie koncentracji, przejęcia kontroli oraz obowiązku zgłoszenia zamiaru koncentracji uwzględnia się przedsiębiorców należących do grupy kapitałowej. Do obrotu mogą być wliczane także obroty podmiotów z tej grupy, a określone czynności między przedsiębiorcami należącymi do tej samej grupy mogą korzystać z wyłączenia z obowiązku zgłoszenia.

Grupa kapitałowa ma również znaczenie w rachunkowości. Powiązania między jednostkami mogą powodować obowiązek sporządzania skonsolidowanych sprawozdań finansowych, przedstawiających sytuację majątkową i finansową grupy tak, jak gdyby stanowiła jeden organizm gospodarczy. Zakres obowiązku zależy od rodzaju jednostek i spełnienia warunków przewidzianych w przepisach.

Od tego ogólnego pojęcia należy odróżnić podatkową grupę kapitałową oraz grupę VAT. Są to szczególne konstrukcje prawa podatkowego, których utworzenie i funkcjonowanie zależy od dodatkowych warunków, a skutki dotyczą przede wszystkim rozliczeń podatkowych. Samo istnienie kontroli kapitałowej nie oznacza automatycznie powstania takiej grupy podatkowej.