Granice państwa

Granice państwa to prawnie określone linie i płaszczyzny wyznaczające zasięg terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz obszar wykonywania jej suwerenności. Obejmują granicę lądową, granicę na morzu, a także granice przestrzeni powietrznej i podziemnej, w zakresie wynikającym z prawa krajowego i międzynarodowego. Wyznaczają rozdział między terytorium Polski a terytorium innych państw, morzem pełnym lub innymi obszarami, do których nie sięga polska władza terytorialna.

Granica państwa ma znaczenie ustrojowe, administracyjne, karne, celne i obronne. Określa zakres działania polskich organów, w tym służb odpowiedzialnych za ochronę granicy, oraz wpływa na właściwość organów administracji i sądów. W obszarach morskich może decydować o właściwości organów nadzoru budowlanego, a przy planowaniu przestrzennym uzasadniać szczególne zasady lokalizacji inwestycji związanych z ochroną granicy, obronnością lub bezpieczeństwem państwa.

W prawie karnym i wykroczeniowym przekroczenie granicy wbrew przepisom, a także niektóre formy pomocy lub usiłowania takiego czynu, mogą prowadzić do odpowiedzialności. Granica ma również znaczenie dla stosowania jurysdykcji karnej. Przepisy mogą obejmować sprawy dotyczące czynów popełnionych za granicą, działań Sił Zbrojnych poza granicami państwa oraz osób należących do obcych sił zbrojnych przebywających w Polsce.

W prawie wojskowym wyrażenie „poza granicami państwa” oznacza wykonywanie służby lub udział w działaniach poza terytorium Polski. Z takim skierowaniem mogą wiązać się szczególne uprawnienia i świadczenia. Granice państwa są także uwzględniane przy transgranicznym przekazywaniu osób w postępowaniu karnym, ochronie przeciwpowodziowej na obszarach morskich, geodezji i kartografii oraz regulowaniu skutków pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Termin nie oznacza granic jednostek samorządu terytorialnego, lecz zewnętrzną granicę państwowego terytorium i zakresu jego władztwa.