Przepis porządkuje podstawowe pojęcia używane w ustawie i wyznacza krąg osób, których może dotyczyć świadczenie rekompensacyjne. Najważniejsze znaczenie ma definicja **osoby uprawnionej**. Obejmuje ona między innymi byłych pracowników, którzy po rozwiązaniu stosunku pracy pobierali zasiłek dla bezrobotnych, a następnie świadczenie przedemerytalne, emerytów i rencistów pobierających rentę rodzinną po zmarłym współmałżonku, a także wdowy, wdowców i sieroty, jeżeli utrata prawa do bezpłatnego węgla nie została zrekompensowana w inny sposób.

Do tej grupy zaliczono również wdowy i wdowców po osobach uprawnionych na podstawie ustawy o świadczeniu rekompensacyjnym, osoby, którym nie wypłacono tego świadczenia, z wyjątkiem osób, którym udzielono pisemnej odmowy, oraz osoby pobierające świadczenia specjalne albo rentę rodzinną, którym zaprzestano wydawania bezpłatnego węgla lub wypłaty ekwiwalentu pieniężnego.

Ustawa definiuje także **przedsiębiorstwo górnicze**, wskazując na spółki prowadzące wydobycie węgla kamiennego na podstawie koncesji oraz na określone spółki powiązane ze Skarbem Państwa lub spółkami węglowymi. **Przedsiębiorstwo wypłacające** zależy natomiast od sytuacji danego przedsiębiorstwa, może nim być przedsiębiorstwo wskazane w przepisach o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego albo przedsiębiorstwo górnicze prowadzące wydobycie.

Znaczenie praktyczne ma również ust. 2, który zachowuje określonym osobom status wdowy lub wdowca także po ponownym zawarciu małżeństwa. Zgodnie z ust. 3 prawo do renty rodzinnej i świadczeń specjalnych ocenia się według stanu z dnia utraty prawa do bezpłatnego węgla albo zaprzestania jego pobierania.

o świadczeniu rekompensacyjnym z tytułu utraty prawa do bezpłatnego węgla oraz z tytułu zaprzestania pobierania bezpłatnego węgla przez osoby niebędące pracownikami przedsiębiorstwa górniczego

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2019/29/text/T/D20190029L.pdf

Przepis określa, które złoża i części górotworu są objęte własnością górniczą, a także wskazuje podmiot, któremu ta własność przysługuje. Ustęp 1 zawiera obszerny katalog obejmujący między innymi węglowodory, węgiel kamienny i brunatny, wybrane rudy metali, sól kamienną i potasową, gips, anhydryt, kamienie szlachetne, wodór oraz gazy szlachetne. Własność górnicza obejmuje te złoża **bez względu na miejsce ich występowania**. Wyjątek w katalogu stanowią darniowe rudy żelaza, które nie zostały w nim ujęte.

Ustęp 2 rozszerza własność górniczą na złoża wód leczniczych, termalnych i solanek. Z kolei ustęp 3 wprowadza zasadę uzupełniającą: złoża kopalin niewymienionych w ustępach 1 i 2 należą do zakresu prawa własności nieruchomości gruntowej. Oznacza to, że o kwalifikacji złoża decyduje jego rodzaj i porównanie z ustawowym katalogiem.

Ustęp 4 wskazuje ponadto, że własność górnicza obejmuje części górotworu położone poza granicami przestrzennymi nieruchomości gruntowej, w szczególności na obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis nie ogranicza więc tej kategorii wyłącznie do przestrzeni związanej z gruntem. Zgodnie z ustępem 5 właścicielem górniczym jest Skarb Państwa. Regulacja ma praktyczne znaczenie dla rozróżnienia między złożami należącymi do własności górniczej a tymi, które są objęte własnością nieruchomości gruntowej.

Prawo geologiczne i górnicze

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2011/981/text/U/D20110981Lj.pdf

Przepis określa zasady sporządzania i zatwierdzania planu ruchu zakładu górniczego. Dokument przygotowuje przedsiębiorca odrębnie dla każdego zakładu, a jeżeli zakład ma co najmniej dwie części prowadzące samodzielnie ruch, dane ujmuje się osobno dla każdej z nich. Plan wskazuje między innymi strukturę organizacyjną, stanowiska kierownictwa i dozoru ruchu oraz granice zakładu.

Najważniejszą treścią planu są szczegółowe przedsięwzięcia zapewniające wykonywanie działalności objętej koncesją, bezpieczeństwo powszechne i pożarowe, bezpieczeństwo osób, racjonalną gospodarkę złożem, ochronę środowiska i obiektów budowlanych oraz zapobieganie szkodom i ich naprawę. W szczególnych przypadkach plan zawiera dodatkowe wymagania. Dotyczy to między innymi podziemnego składowania dwutlenku węgla, działalności na obszarach morskich oraz polityki korporacyjnej w zakresie zapobiegania niebezpiecznym zdarzeniom i wypadkom.

Plan musi uwzględniać warunki koncesji i odpowiednich dokumentów dotyczących zagospodarowania złoża, a także warunki lokalne lub warunki projektu robót geologicznych. Powinien również uwzględniać współzależności między robotami i sąsiadującymi obszarami górniczymi. Co do zasady sporządza się go na okres od 2 do 6 lat, a dla zakładów prowadzących podziemne składowanie dwutlenku węgla na 5 lat, chyba że planowany okres ruchu jest krótszy.

**Znaczenie praktyczne** przepisu polega na tym, że plan jest podstawowym dokumentem organizującym bezpieczne prowadzenie robót. Jego zatwierdzenie wymaga złożenia wniosku do właściwego organu nadzoru górniczego, z zachowaniem terminów, opinią właściwego wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz wymaganymi załącznikami. Wniosek składa się co najmniej 30 dni przed planowanym rozpoczęciem robót, a dla określonych robót geologicznych związanych z węglowodorami, 14 dni wcześniej.

Przepis określa zasady lokalizacji, eksploatacji, zamknięcia i monitorowania podziemnych składowisk odpadów. Wyróżnia cztery ich typy: składowiska odpadów niebezpiecznych, obojętnych, promieniotwórczych oraz innych niż niebezpieczne, obojętne i promieniotwórcze.

Podziemne składowisko może być zlokalizowane wyłącznie w formacji geologicznej tworzącej naturalną barierę dla ewentualnego przemieszczania się substancji niebezpiecznych poza obszar przewidywanych szkodliwych wpływów. Eksploatacja i zamknięcie składowiska muszą zapewniać bezpieczeństwo powszechne oraz zapobiegać negatywnym skutkom dla środowiska, zwłaszcza zanieczyszczeniu wód podziemnych. W odniesieniu do składowisk odpadów promieniotwórczych przepis odsyła odpowiednio do regulacji dotyczących głębokich składowisk odpadów promieniotwórczych.

Monitoring służy dwóm podstawowym celom: porównywaniu aktualnego stanu środowiska ze stanem pierwotnym opisanym w dokumentacji geologicznej oraz ewidencjonowaniu ilości i składu składowanych odpadów. Odpady powinny być składowane selektywnie. Odstępstwo jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy nieselektywne składowanie nie stworzy zagrożenia dla środowiska ani nie naruszy wymagań bezpieczeństwa.

Przedsiębiorca musi zatrudnić w ruchu zakładu górniczego osobę posiadającą odpowiednie świadectwo kwalifikacji w zakresie gospodarowania odpadami. Od uzyskania koncesji przekazuje też corocznie państwowej służbie geologicznej wyniki monitoringu za poprzedni rok, do 31 stycznia, w wymaganej formie i z odpowiednim podpisem. Szczegółowe wymagania dotyczące składowisk, monitoringu oraz dopuszczalności nieselektywnego składowania określają właściwi ministrowie w rozporządzeniach.

Przepis określa, kto ponosi odpowiedzialność za szkodę związaną z działalnością regulowaną ustawą, w tym z ruchem zakładu górniczego. Podstawową zasadą jest odpowiedzialność przedsiębiorcy prowadzącego ruch zakładu górniczego, wskutek którego wystąpiła szkoda. Ta sama reguła obejmuje także inne podmioty prowadzące działalność regulowaną ustawą, nawet jeśli nie mają do nich zastosowania przepisy dotyczące ruchu zakładu górniczego.

Przepis wskazuje również podmiot odpowiedzialny w sytuacji, gdy nie można ustalić sprawcy szkody. W takim przypadku odpowiada przedsiębiorca, który w dniu ujawnienia się szkody ma prawo prowadzić działalność regulowaną ustawą na obszarze górniczym, w którego granicach wystąpiła szkoda. Jeżeli nie ma przedsiębiorcy odpowiedzialnego za szkodę ani jego następcy prawnego, odpowiedzialność przejmuje Skarb Państwa, reprezentowany przez właściwy organ nadzoru górniczego, na zasadach określonych w tym dziale.

**Istotne są także zasady odpowiedzialności solidarnej.** Jeżeli do powstania szkody przyczyniły się również inne przyczyny niż ruch zakładu górniczego, odpowiedzialność ponoszą solidarnie podmioty wskazane w ust. 1-4 oraz inne podmioty. Solidarna odpowiedzialność obejmuje ponadto przedsiębiorcę i podmioty, które zawodowo wykonują czynności powierzone im przez tego przedsiębiorcę. Przepis pozwala więc określić odpowiedzialnego także wtedy, gdy sprawca nie jest możliwy do ustalenia, a także gdy szkoda ma więcej niż jedną przyczynę lub pozostaje związana z działaniami kilku podmiotów.

Przepis określa uprawnienia pracowników organów administracji geologicznej oraz organów nadzoru górniczego podczas wykonywania nadzoru i kontroli. Uprawnienia te mogą być wykonywane wyłącznie w granicach właściwości rzeczowej i miejscowej danego organu oraz po okazaniu legitymacji służbowej.

Najszersze uprawnienie obejmuje **całodobowy wstęp**, wraz z pracownikami pomocniczymi, rzeczoznawcami i niezbędnym sprzętem, do miejsc wykonywania robót geologicznych, miejsc wydobywania kopalin i zakładów górniczych. Dotyczy także siedzib, obiektów i urządzeń podmiotów zawodowo trudniących się ratownictwem górniczym oraz przedsiębiorców produkujących, importujących lub wprowadzających do obrotu wyroby przeznaczone do stosowania w ruchu zakładu górniczego.

W ramach kontroli upoważnieni pracownicy mogą uzyskiwać dostęp do niezbędnych informacji, urządzeń i dokumentów, żądać informacji pisemnych lub ustnych, wyjaśnień, okazania dokumentów i udostępnienia danych. Mogą również wzywać i przesłuchiwać osoby, a także legitymować je w celu ustalenia tożsamości, jeżeli jest to niezbędne dla kontroli. Przepis pozwala ponadto na pobieranie próbek, przeprowadzanie badań i wykonywanie innych czynności kontrolnych, w tym sprawdzanie prawidłowości poboru próbek uzyskanych w wyniku robót geologicznych.

Znaczenie praktyczne regulacji polega na zapewnieniu organom szerokiego dostępu do miejsc, osób, dokumentów i materiałów potrzebnych do sprawnego nadzoru. Minister właściwy do spraw środowiska może upoważnić państwową służbę geologiczną do wykonywania wyłącznie czynności dotyczących sprawdzania prawidłowości poboru próbek, o których mowa w ust. 1 pkt 8.

Przepis określa zasady kontroli działalności prowadzonej na podstawie ustawy. Co do zasady stosuje się do niej przepisy rozdziału 5 ustawy Prawo przedsiębiorców, jednak z wyłączeniem art. 55a ust. 1 tej ustawy. Oznacza to, że kontrola działalności geologicznej i górniczej odbywa się według wskazanych reguł, z uwzględnieniem szczególnych rozwiązań określonych w tym artykule.

W przypadku działalności, o której mowa w art. 21 ust. 1, książka kontroli jest prowadzona i przechowywana w zakładzie górniczym albo w zakładzie wykonującym roboty geologiczne. Ograniczenie łącznego czasu kontroli przeprowadzanych w jednym roku kalendarzowym przez właściwy organ administracji geologicznej odnosi się do każdego zakładu oddzielnie.

Czynności kontrolne mogą wykonywać pracownicy właściwych organów administracji geologicznej lub nadzoru górniczego. Powinni oni okazać legitymację służbową upoważniającą do kontroli oraz doręczyć upoważnienie do jej przeprowadzenia nie później niż trzeciego dnia od wszczęcia kontroli. Zasada ta dotyczy sytuacji, w których czynności są niezbędne do przeciwdziałania przestępstwu lub wykroczeniu albo zabezpieczenia dowodów, a także przypadków bezpośredniego zagrożenia życia, zdrowia lub środowiska naturalnego.

Przepis nakłada również szczególne obowiązki na przedsiębiorców prowadzących na obszarach morskich działalność związaną z węglowodorami. Muszą oni zapewnić kontrolującym transport, przewóz niezbędnego sprzętu, zakwaterowanie i wyżywienie. Analogiczny obowiązek transportu, wraz z przewozem sprzętu, zakwaterowaniem i wyżywieniem, dotyczy właściwego regionalnego dyrektora ochrony środowiska w razie bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku lub wystąpienia takiej szkody.

Przepis reguluje dalsze obowiązywanie i uzupełnienie tytułu prawnego do użytkowania górniczego w związku z wejściem w życie ustawy. Jego podstawowym skutkiem jest zachowanie mocy umów o ustanowieniu użytkowania górniczego zawartych na podstawie wcześniejszych przepisów. Do takiego użytkowania stosuje się jednak przepisy tej ustawy.

Szczególne obowiązki dotyczą podmiotów, które w dniu wejścia w życie ustawy prowadzą działalność bez wymaganego użytkowania górniczego. **Przedsiębiorca** wykonujący taką działalność ma rok na zawarcie umowy ustanawiającej to prawo. Jeżeli umowa nie zostanie zawarta, organ koncesyjny wzywa do jej zawarcia, wyznaczając termin nie krótszy niż 14 dni. Niewykonanie tego wezwania może skutkować cofnięciem koncesji, bez odszkodowania.

Odrębne rozwiązanie przewidziano dla podmiotu wykonującego działalność określoną w art. 2 ust. 1. W tym przypadku termin na zawarcie umowy wynosi 2 lata od dnia wejścia w życie ustawy. Niezawarcie umowy nie prowadzi tu do wskazania sankcji w postaci cofnięcia koncesji, lecz oznacza korzystanie z własności górniczej bez wymaganego tytułu.

Praktyczne znaczenie przepisu polega więc na uporządkowaniu sytuacji istniejących w chwili wejścia w życie ustawy. Dotychczasowe umowy pozostają skuteczne, natomiast podmioty działające bez wymaganego użytkowania górniczego otrzymują określony czas na ustanowienie tego prawa, przy czym długość terminu i konsekwencje jego niedochowania zależą od rodzaju prowadzonej działalności.

Przepis określa, jakie regulacje stosuje się do prawa do informacji geologicznej uzyskanego w różnych okresach, a także wskazuje zasady postępowania, gdy nie można ustalić uprawnionego podmiotu. Ma on charakter przejściowy, ponieważ rozdziela sytuacje powstałe przed wejściem w życie ustawy od tych, które powstały wcześniej.

Do prawa do informacji geologicznej uzyskanego przed graniczną datą wskazaną w ust. 1 stosuje się art. 47 wcześniejszej ustawy Prawo geologiczne i górnicze. Natomiast w odniesieniu do prawa uzyskanego od tej daty do dnia wejścia w życie obecnej ustawy pozostają właściwe dotychczasowe przepisy. Oznacza to, że sposób oceny i wykonywania tego prawa zależy od momentu jego uzyskania, a przepis zachowuje zastosowanie wcześniejszych regulacji do określonych stanów prawnych.

Ust. 3 dotyczy sytuacji, w której podmiot, który nabył prawo do informacji geologicznej, został zlikwidowany, a przy tym nie rozstrzygnięto, komu prawo to następnie przysługuje. Tak samo traktowany jest przypadek, gdy nie można ustalić podmiotu uprawnionego. W obu sytuacjach Skarb Państwa może rozporządzać prawem do informacji geologicznej. Rozwiązanie to zapobiega pozostawieniu tego prawa bez podmiotu, który mógłby nim dysponować, i określa szczególną podstawę działania Skarbu Państwa.

Przepis określa, jakie opinie i uzgodnienia są wymagane przed udzieleniem określonych koncesji oraz przed wydaniem decyzji inwestycyjnej, o której mowa w art. 49z ust. 1. Wymogi zależą przede wszystkim od rodzaju działalności, miejsca jej prowadzenia i właściwości organu koncesyjnego.

W przypadku rud pierwiastków promieniotwórczych konieczna jest opinia Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki. Działalność dotycząca węglowodorów na obszarach morskich wymaga opinii Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w zakresie technicznych możliwości i bezpieczeństwa, a także opinii Ministra Obrony Narodowej i ministra właściwego do spraw rybołówstwa dotyczącej lokalizacji. Koncesje na wydobywanie z gruntów pod wodami śródlądowymi wymagają uzgodnienia z organem odpowiedzialnym za utrzymanie wód oraz opinii organu właściwego do wydania pozwolenia wodnoprawnego.

Przepis przewiduje również uzgodnienie z ministrem właściwym do spraw gospodarki surowcami energetycznymi dla wskazanych rodzajów działalności, w tym dotyczącej kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 1, oraz węglowodorów. Podziemne składowanie dwutlenku węgla w ilości co najmniej 100 kiloton wymaga opinii Komisji Europejskiej. Organ koncesyjny przesyła jej kopię wniosku i projekt decyzji, a decyzję wydaje po otrzymaniu opinii albo informacji o rezygnacji z jej wydania.

Poza obszarami morskimi wymagane są opinie właściwego wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, a w określonych przypadkach uzgodnienie z tym organem. Kryterium uzgodnienia jest nienaruszanie przeznaczenia lub sposobu korzystania z nieruchomości określonego zgodnie z art. 7. Dodatkowo koncesja na wydobywanie kopalin, z wyłączeniem węglowodorów, wymaga opinii organu nadzoru górniczego w zakresie projektu zagospodarowania złoża. Gdy koncesję wydaje starosta, potrzebne są opinie marszałka województwa i właściwego organu nadzoru górniczego.

Przepis określa zasady przeniesienia koncesji na inny podmiot. Jest to możliwe za zgodą dotychczasowego przedsiębiorcy, jeżeli nie sprzeciwia się temu interes publiczny, w szczególności względy bezpieczeństwa państwa lub ochrony środowiska. O przeniesieniu decyduje organ koncesyjny w drodze decyzji, na wniosek podmiotu zainteresowanego przejęciem koncesji.

Podmiot ten musi spełnić wymagania dotyczące podejmowania działalności gospodarczej, zaakceptować wszystkie warunki koncesji i umowy o ustanowieniu użytkowania górniczego oraz wykazać odpowiednie prawa lub przyrzeczenia ich uzyskania. Chodzi przede wszystkim o użytkowanie górnicze, prawo do korzystania z nieruchomości gruntowej, gdy jest to potrzebne, oraz prawo do korzystania z informacji geologicznej. Musi także wykazać, że jest w stanie spełnić wymagania związane z planowaną działalnością.

W postępowaniu uczestniczą dotychczasowy przedsiębiorca i podmiot ubiegający się o przeniesienie. Organ może przed przeniesieniem zmienić formę, zakres lub sposób zabezpieczenia. Warunkiem przeniesienia jest również przedstawienie dowodu utworzenia rachunku bankowego funduszu likwidacji zakładu górniczego i zgromadzenia na nim środków w wysokości odpowiadającej środkom zgromadzonym przez dotychczasowego przedsiębiorcę.

Szczególne reguły dotyczą koncesji na podziemne składowanie dwutlenku węgla, w tym wskazania zabezpieczeń finansowych oraz ewentualnego ich zwolnienia. Przeniesienie obejmuje także prawa i obowiązki z innych decyzji wydanych na podstawie ustawy. Regulacji tej nie stosuje się, gdy odrębne przepisy przewidują następstwo prawne. W takim przypadku następca ma 30 dni na przedstawienie dowodów, a przy uchybieniu terminowi organ wzywa do ich niezwłocznego przedłożenia. Koncesje dotyczące kopalin wskazanych w art. 10 ust. 1 nie przechodzą na nabywcę przedsiębiorstwa upadłego w przypadku określonym w ust. 11 pkt 2.

Przepis określa tryb przejęcia praw i obowiązków wynikających z koncesji przez podmiot, który w związku z planowanym połączeniem albo podziałem spółki lub nabyciem przedsiębiorstwa albo jego zorganizowanej części zamierza wstąpić w miejsce dotychczasowego przedsiębiorcy. Dotyczy to przejścia koncesji, o których mowa w art. 22 ust. 1, z wyjątkami wskazanymi w ust. 1 pkt 1 i 2.

Podmiot przejmujący musi zgłosić zamiar organowi koncesyjnemu co najmniej 60 dni przed planowaną czynnością, wskazując termin jej realizacji, nie dłuższy niż 6 miesięcy. Do zgłoszenia dołącza się między innymi dowody podjęcia działań, dane identyfikacyjne, wykaz koncesji oraz dokumenty potwierdzające spełnienie warunków z art. 36 ust. 1 i 6, a w przypadku koncesji na podziemne składowanie dwutlenku węgla także warunków z art. 36 ust. 3a. Organ może wezwać do usunięcia braków lub przedstawienia dodatkowych dokumentów, co zawiesza bieg terminu na wniesienie sprzeciwu.

Organ koncesyjny ma 60 dni na zgłoszenie sprzeciwu, jeżeli nie spełniono wymogów formalnych, nie wykazano wymaganych warunków albo przejściu koncesji sprzeciwia się interes publiczny, w szczególności bezpieczeństwo państwa lub ochrona środowiska. Brak sprzeciwu prowadzi do „milczącego załatwienia sprawy”. Wtedy podmiot przejmujący wstępuje w prawa i obowiązki dotychczasowego przedsiębiorcy, ale musi w ciągu 14 dni przedstawić dowody następstwa prawnego organowi koncesyjnemu i właściwemu organowi nadzoru górniczego. Koncesja nie przechodzi, jeżeli czynność zostanie dokonana bez zgłoszenia, mimo sprzeciwu, przed upływem terminu na jego wniesienie albo po upływie 6 miesięcy od zgłoszenia. Następstwo obejmuje również prawa i obowiązki z innych decyzji wydanych na podstawie ustawy oraz wymaga niezwłocznej zmiany umowy o ustanowieniu użytkowania górniczego.

Przepis określa skutki cofnięcia koncesji, jej wygaśnięcia albo utraty mocy. Takie zdarzenia, niezależnie od przyczyny, nie zwalniają dotychczasowego przedsiębiorcy z obowiązków związanych z ochroną środowiska oraz likwidacją zakładu górniczego albo zakładu. Oznacza to, że zakończenie obowiązywania koncesji nie kończy automatycznie odpowiedzialności za uporządkowanie skutków działalności.

Wyjątek dotyczy sytuacji wskazanych w art. 21a ust. 1 pkt 2 oraz art. 21b. W takim przypadku przedsiębiorca może utrzymywać zakład górniczy w gotowości do czasu udzielenia określonej koncesji związanej z podziemnym składowaniem dwutlenku węgla albo podziemnym bezzbiornikowym magazynowaniem substancji. Okres ten nie może jednak przekroczyć 5 lat od doręczenia decyzji zatwierdzającej odpowiedni dodatek do dokumentacji geologicznej lub geologiczno-inwestycyjnej. Do utrzymywania zakładu w gotowości stosuje się przepisy dotyczące zakładu górniczego, jego ruchu oraz ratownictwa górniczego.

Zakres i sposób wykonania obowiązków określa się przede wszystkim w planie ruchu likwidowanego zakładu górniczego albo w planie ruchu zakładu wykonującego roboty geologiczne. Jeżeli przepisy o planach ruchu nie mają zastosowania, rozstrzyga o tym organ koncesyjny w decyzji stwierdzającej wygaśnięcie koncesji, po wymaganym uzgodnieniu z wójtem, burmistrzem albo prezydentem miasta, a w określonych przypadkach także z właściwym organem nadzoru górniczego.

Jeżeli przedsiębiorca ani jego następca prawny nie istnieją, obowiązki przechodzą na właściciela nieruchomości albo osobę mającą do niej inny tytuł prawny. Organ koncesyjny może wskazać obowiązanego oraz zakres i sposób wykonania obowiązków w decyzji. Podmiot zobowiązany jest traktowany odpowiednio jak przedsiębiorca i może korzystać z przedmiotu własności górniczej w zakresie niezbędnym do wykonania tych obowiązków.

Przepis określa szczegółowe wymagania dotyczące wniosku o udzielenie koncesji oraz dokumentów, które należy do niego dołączyć. Uzupełnia wymagania wynikające z przepisów o ochronie środowiska i działalności gospodarczej, koncentrując się na informacjach istotnych dla planowanej działalności związanej z poszukiwaniem, rozpoznawaniem lub wydobywaniem węglowodorów.

Wniosek powinien wskazywać między innymi nieruchomości objęte zamierzoną działalnością, ich właścicieli lub użytkowników wieczystych, prawa wnioskodawcy do odpowiedniej przestrzeni, czas trwania koncesji oraz termin rozpoczęcia działalności. W przypadku koncesji dotyczących węglowodorów wymagane są ponadto szczegółowe informacje o celu, zakresie, technologii i harmonogramie prac, poborze próbek, złożu, planowanym wydobyciu, warunkach geologicznych i hydrogeologicznych oraz projektowanym obszarze górniczym i terenie górniczym.

Istotną część wniosku stanowią także dane dotyczące ochrony środowiska, doświadczenia wnioskodawcy, jego możliwości technicznych, organizacyjnych i kadrowych oraz finansowania działalności. Należy również przedstawić proponowaną technologię prac i wysokość wynagrodzenia za ustanowienie użytkowania górniczego. Jeżeli wniosek składa kilka podmiotów wspólnie, określa się dodatkowe elementy wskazane w art. 49j ust. 2.

Do wniosku dołącza się dowody potwierdzające przedstawione okoliczności, kopię decyzji o pozytywnej ocenie z postępowania kwalifikacyjnego, wymagane załączniki graficzne oraz, zależnie od rodzaju koncesji, projekty robót geologicznych i dokumenty dotyczące prawa do korzystania z informacji geologicznej. Przepis przewiduje również szczególne wymagania przy podziemnym składowaniu dwutlenku węgla, obowiązek składania dokumentów obcojęzycznych z tłumaczeniem przysięgłym oraz możliwość żądania przez organ kopii wniosku w postaci elektronicznej.

Przepis określa wymagania związane z rozpoczęciem fazy wydobywania węglowodorów ze złoża. Rozpoczęcie tej działalności wymaga uzyskania decyzji inwestycyjnej, którą wydaje organ koncesyjny na wniosek zainteresowanego podmiotu.

Wniosek powinien przedstawiać najważniejsze założenia planowanego wydobywania. Obejmuje to przede wszystkim prawa do nieruchomości, termin rozpoczęcia działalności, wskazanie złoża lub jego części, a także przewidywaną wielkość i sposób wydobywania. Należy również określić stopień wykorzystania zasobów, w tym kopalin towarzyszących i współwystępujących. We wniosku przedstawia się ponadto projektowane położenie obszaru górniczego i terenu górniczego, z zaznaczeniem granic podziału terytorialnego kraju.

Znaczenie mają także informacje dotyczące warunków prowadzenia wydobywania. Wniosek powinien obejmować geologiczne i hydrogeologiczne warunki wydobywania, ewentualne warunki wtłaczania wód do górotworu oraz sposoby intensyfikacji wydobycia. Dane te muszą wynikać z odpowiedniej dokumentacji.

Do wniosku dołącza się dowód prawa do korzystania z informacji geologicznej w zakresie niezbędnym do planowanej działalności. Jeżeli prawo to powstało z mocy prawa w związku z finansowaniem prac geologicznych i przyjęciem albo zatwierdzeniem dokumentacji, wskazuje się podstawę jego nabycia oraz dokumenty będące podstawą wykonania tych prac.

Przepis przewiduje dodatkowe wymagania dla wydobywania połączonego z podziemnym składowaniem dwutlenku węgla. W takim przypadku stosuje się również przepisy art. 27a ust. 1 i 2, a do planu zagospodarowania podziemnego składowiska dołączonego do wniosku przepisy art. 27a ust. 3-5.

Przepis tworzy słownik pojęć używanych w ustawie i określa ich znaczenie dla działalności geologicznej, górniczej oraz podziemnego magazynowania i składowania. Dzięki temu wskazuje, jakie czynności, obiekty, obszary i rodzaje substancji są objęte poszczególnymi definicjami.

Ważne jest rozróżnienie między **danymi geologicznymi** a **informacją geologiczną**. Pierwsze obejmują wyniki bezpośrednich obserwacji i pomiarów, natomiast druga obejmuje także próbki oraz wyniki przetworzenia i interpretacji tych danych, w tym zawarte w dokumentacjach i na informatycznych nośnikach danych. Przepis odróżnia również poszukiwanie, rozpoznawanie i pracę geologiczną. Poszukiwanie służy ustaleniu i wstępnemu udokumentowaniu złoża, rozpoznawanie odbywa się na obszarze złoża wstępnie udokumentowanego, a praca geologiczna obejmuje szerszy zakres projektowania i wykonywania badań oraz sporządzania map i dokumentacji.

Definicje precyzują także pojęcia związane z działalnością górniczą, między innymi obszar górniczy, teren górniczy, wyrobisko górnicze, zakład górniczy i robotę górniczą. Osobno opisano podziemne składowanie dwutlenku węgla, jego składowisko i kompleks składowania, a także wyciek, działania naprawcze i zamknięcie składowiska. Przepis określa ponadto znaczenie kopaliny wydobytej, złoża kopaliny, złoża strategicznego, węglowodorów, środków strzałowych oraz wtłaczania wód do górotworu. W ust. 2 wyjaśniono, że określenia „starostowie” i „powiaty” obejmują również odpowiednio prezydentów miast na prawach powiatu oraz takie miasta. Definicje te porządkują zakres uprawnień, obowiązków i przedmiot działalności regulowanej ustawą.

Górnicze prawo

Górnicze prawo w przepisach

o świadczeniu rekompensacyjnym z tytułu utraty prawa do bezpłatnego węgla oraz z tytułu zaprzestania pobierania bezpłatnego węgla przez osoby niebędące pracownikami przedsiębiorstwa górniczego1 przepis

Prawo geologiczne i górnicze15 przepisów