Gmina górnicza

Gmina górnicza to gmina, która spełnia ustawowe kryteria związane z działalnością polegającą na wydobywaniu węgla kamiennego. Pojęcie zostało zdefiniowane w ustawie „Funkcjonowanie górnictwa węgla kamiennego” i służy wskazaniu jednostek samorządu terytorialnego pozostających w bezpośrednim związku z funkcjonowaniem zakładów górniczych.

O uznaniu gminy za górniczą decydują przede wszystkim następujące elementy:

• na jej terenie jest obecnie prowadzona albo była prowadzona po określonej w ustawie dacie działalność gospodarcza objęta koncesją na wydobywanie węgla kamiennego;
• z działalnością tą wiąże się obowiązek przedsiębiorstwa górniczego uiszczania na rzecz tej gminy opłaty eksploatacyjnej, o której mówią przepisy prawa geologicznego i górniczego;
• na terenie gminy znajduje się albo znajdował się po wskazanej dacie zakład górniczy lub część takiego zakładu.

Definicja uwzględnia zatem zarówno działalność prowadzoną aktualnie, jak i działalność zakończoną, jeżeli mieści się ona w okresie wskazanym w ustawie. Znaczenie ma również nie tylko samo wydobywanie węgla, lecz także istnienie zakładu górniczego lub jego części oraz związany z tym system opłat. Dzięki temu pojęcie obejmuje gminy, na których obszarze występuje albo występował rzeczywisty, formalnie potwierdzony związek z górnictwem węgla kamiennego.

W ustawie określenie „gmina górnicza” pełni funkcję porządkującą i pozwala ustalić, do których gmin odnoszą się rozwiązania przewidziane dla obszarów związanych z górnictwem. W praktyce umożliwia ocenę, czy dana gmina spełnia warunki zastosowania przepisów dotyczących jej sytuacji jako jednostki, na której terenie prowadzono lub prowadzi się koncesjonowaną działalność wydobywczą albo funkcjonuje lub funkcjonował zakład górniczy. Maryfikacja tego statusu wymaga odniesienia do rzeczywistego położenia zakładu, rodzaju prowadzonej działalności oraz obowiązku uiszczania opłaty eksploatacyjnej.