Głosowanie jawne

Głosowanie jawne to sposób podejmowania decyzji, w którym można ustalić, jak głosował każdy uprawniony uczestnik. Przeciwieństwem jest głosowanie tajne, zapewniające głosującemu anonimowość. Jawność może być realizowana na przykład przez podniesienie ręki, wypowiedzenie się według kolejności albo zastosowanie systemu elektronicznego zapisującego oddane głosy.

Jawność głosowania dotyczy przede wszystkim organów kolegialnych, takich jak rady, komisje, zgromadzenia wspólników lub inne zespoły uprawnione do podejmowania uchwał. Sposób przeprowadzenia głosowania określają przepisy ustawy, umowa lub statut danego podmiotu, a niekiedy także regulamin jego pracy. Zwykle głosowanie jawne oznacza możliwość przypisania głosu konkretnej osobie, nie zaś publiczne udostępnienie wyników każdemu zainteresowanemu. Przebieg i wynik głosowania mogą być utrwalane w protokole.

Najważniejsze cechy głosowania jawnego:

• głosy są oddawane w sposób pozwalający ustalić stanowisko poszczególnych osób,
• głosujący nie korzystają z ochrony anonimowości właściwej dla głosowania tajnego,
• jawność ułatwia kontrolę sposobu wykonywania mandatu lub funkcji,
• sama jawność nie przesądza o wymaganej większości, liczbie obecnych osób ani skuteczności podjętej uchwały.

Przepisy mogą przewidywać, że głosowanie jest jawne jako zasada, lecz w określonych sprawach przeprowadza się je tajnie. Dotyczy to w szczególności wyborów, odwołania, odpowiedzialności członków organu oraz spraw osobowych. Tajność może być również uruchamiana na żądanie uprawnionej osoby, jeżeli tak stanowi właściwa regulacja. W niektórych procedurach jawność jest regułą, a wyjątki wynikają bezpośrednio z przepisów dotyczących danego organu.

Termin występuje między innymi w Kodeksie spółek handlowych, regulacjach dotyczących fundacji rodzinnej i samorządu załogi przedsiębiorstwa państwowego, a także w przepisach określających pracę komisji konkursowych, rad i innych organów publicznych. Należy odróżnić jawność głosowania od ogólnej zasady jawności finansów publicznych, która obejmuje także dostęp do informacji, dokumentów, debat i sprawozdań.