Gatunki chronione

„Gatunki chronione” to gatunki, którym przepisy prawa przyznają szczególny status ochronny i które zostały wskazane w regulacjach wydanych na podstawie przepisów ustawy o ochronie przyrody. W ustawie o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie pojęcie to ma znaczenie prawne, ponieważ pozwala ustalić, jakie gatunki należy uwzględniać przy ocenie określonych szkód w środowisku oraz przy rozważaniu działań służących ich naprawie.

Definicja odwołuje się do trzech podstaw prawnych, czyli przepisów oznaczonych jako art. 26, art. 48 i art. 49 ustawy o ochronie przyrody. Nie oznacza to, że każdy gatunek występujący w środowisku jest gatunkiem chronionym. Decydujące jest to, czy został objęty ochroną w przepisach wydanych na podstawie jednego z tych artykułów. Ochrona wynika więc z aktu prawnego wskazującego gatunki, a nie wyłącznie z ich rzadkości, zagrożenia lub znaczenia przyrodniczego.

Najważniejsze elementy pojęcia:

• chodzi o konkretny gatunek objęty ochroną prawną;
• podstawą objęcia ochroną są przepisy wydane na podstawie art. 26, art. 48 lub art. 49 ustawy o ochronie przyrody;
• status gatunku wynika z treści tych przepisów, a nie z samego faktu występowania w przyrodzie;
• pojęcie jest stosowane w ramach regulacji dotyczących zapobiegania szkodom w środowisku i ich naprawy.

W praktyce ustalenie, czy dany gatunek należy do tej kategorii, wymaga sprawdzenia właściwych przepisów wydanych na podstawie wskazanych artykułów. Ma to znaczenie dla określenia, czy szkoda dotycząca danego elementu przyrody mieści się w zakresie pojęć używanych przez ustawę oraz jakie okoliczności powinny zostać uwzględnione przy stosowaniu jej mechanizmów. Sama definicja nie opisuje szczegółowych sposobów ochrony poszczególnych gatunków. Wskazuje natomiast, które źródła prawa przesądzają o zaliczeniu gatunku do kategorii chronionych.