Fundusz emerytalny

Fundusz emerytalny to instytucja gromadząca i lokująca środki przeznaczone na finansowanie przyszłych świadczeń emerytalnych. W polskim prawie jest to wyodrębniona osoba prawna, której majątek tworzą przede wszystkim składki członków lub uczestników, a także dochody z inwestowania tych środków. Fundusz działa na podstawie przepisów określających zasady jego tworzenia, zarządzania, inwestowania aktywów oraz wypłaty środków.

Fundusz emerytalny nie jest tym samym co indywidualny rachunek uczestnika ani co samo świadczenie emerytalne. Rachunek służy ewidencjonowaniu praw lub środków przypisanych konkretnej osobie, natomiast fundusz obejmuje całość aktywów i organizację służącą ich wspólnemu zarządzaniu. Majątek funduszu jest co do zasady oddzielony od majątku podmiotu, który nim zarządza, co ma znaczenie dla ochrony środków uczestników.

W polskim systemie prawnym występują w szczególności otwarte fundusze emerytalne, pracownicze fundusze emerytalne oraz dobrowolne fundusze emerytalne. Różnią się one sposobem przystąpienia, źródłem wpłat, kręgiem uczestników i zasadami wykorzystania zgromadzonych środków. Fundusz może być zarządzany przez wyspecjalizowane towarzystwo, które wykonuje czynności organizacyjne i inwestycyjne w granicach określonych ustawą, statutem oraz deklaracją polityki inwestycyjnej.

Termin występuje przede wszystkim w przepisach dotyczących organizacji i funkcjonowania funduszy emerytalnych, emerytur kapitałowych oraz pracowniczych programów emerytalnych. Ma także znaczenie w prawie rodzinnym i majątkowym, ponieważ prawa do środków zgromadzonych w funduszu mogą być uwzględniane przy ustalaniu składu majątku wspólnego lub osobistego. W Ordynacji podatkowej fundusz może być podmiotem zobowiązanym do przedstawienia dokumentów lub informacji związanych z rozliczeniami. Przepisy regulują również przekazywanie organowi nadzoru dokumentów, sporządzanie sprawozdań i wykonywanie obowiązków ewidencyjnych.