Fundusz założycielski

Fundusz założycielski to wyodrębniona część majątku lub kapitału podmiotu, przeznaczona na utworzenie i rozpoczęcie jego działalności. Termin nie ma jednej, uniwersalnej definicji, ponieważ jego znaczenie zależy od rodzaju podmiotu oraz przepisów regulujących jego ustrój i gospodarkę finansową. Wspólną cechą funduszu jest związanie go z majątkiem jednostki oraz wykazywanie w jej ewidencji lub sprawozdaniu finansowym.

Najważniejsze znaczenia terminu:

• W jednostkach gospodarujących samodzielnie fundusz założycielski może oznaczać wartość majątku przekazanego podmiotowi przy jego utworzeniu. Stanowi wtedy jeden z elementów jego kapitałów własnych i podstawę prowadzenia działalności. W niektórych podmiotach jego wartość może być zwiększana o zysk netto albo zmniejszana o poniesioną stratę netto. Takie rozwiązanie występuje między innymi w regulacjach dotyczących Wód Polskich.
• W fundacji rodzinnej fundusz założycielski jest pokryciem majątkowym wymaganym do jej ustanowienia. Wniesione na ten fundusz mienie może obejmować rzeczy, prawa lub środki pieniężne, a jego wartość musi osiągnąć ustawowe minimum 100 000 zł. Fundusz nie jest zwykłą wpłatą na rzecz fundatora, ponieważ przepisy wyłączają możliwość zwrotu fundatorowi mienia wniesionego na jego pokrycie.
• W prawie spadkowym fundusz założycielski fundacji rodzinnej może być uwzględniany przy obliczaniu zachowku, na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym. Przepisy wskazują także przypadki, w których nie podlega doliczeniu, oraz sposób ustalania jego wartości, z uwzględnieniem stanu mienia z właściwego momentu i cen z chwili obliczania zachowku.
• W przedsiębiorstwach państwowych fundusz założycielski jest elementem funduszy własnych przedsiębiorstwa. Jego wysokość może mieć znaczenie przy łączeniu lub podziale takich przedsiębiorstw, ponieważ przepisy określają sposób ustalania funduszu w wyniku tych przekształceń.

Fundusz założycielski należy odróżnić od funduszu rezerwowego lub funduszu przedsiębiorstwa. Każdy z nich może pełnić odmienną funkcję i podlegać innym zasadom tworzenia, zwiększania oraz wykorzystywania. W praktyce fundusz założycielski potwierdza majątkową podstawę działania jednostki, a w fundacji rodzinnej dodatkowo wyznacza zakres majątku wniesionego przez fundatora.