Fundusz alimentacyjny

Fundusz alimentacyjny to określenie związane z publicznym systemem wsparcia osób, które nie otrzymują należnych alimentów od zobowiązanego. W polskim prawie termin ten występuje przede wszystkim w dwóch znaczeniach: historycznym, jako nazwa funduszu przeznaczonego na wypłatę świadczeń alimentacyjnych, oraz współczesnym, jako potoczne określenie świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Obecnie świadczenie z funduszu alimentacyjnego jest świadczeniem pieniężnym przyznawanym osobie uprawnionej do alimentów, jeżeli egzekucja alimentów od zobowiązanego okazała się bezskuteczna i spełnione są pozostałe warunki określone w przepisach. Przy ustalaniu prawa do świadczenia uwzględnia się między innymi sytuację dochodową rodziny, wiek lub status osoby uprawnionej oraz istnienie tytułu wykonawczego określającego obowiązek alimentacyjny. Wysokość świadczenia jest powiązana z wysokością zasądzonych alimentów, z zastosowaniem ustawowego ograniczenia.

Świadczenie wypłaca się ze środków publicznych, a następnie państwo dochodzi od dłużnika alimentacyjnego zwrotu wypłaconych kwot wraz z należnościami określonymi w przepisach. System ten ma więc zarówno funkcję zabezpieczającą osobę uprawnioną, jak i funkcję egzekucyjną wobec osoby zobowiązanej.

Najważniejsze cechy:

• dotyczy przede wszystkim dzieci oraz innych osób uprawnionych do alimentów, które faktycznie ich nie otrzymują;
• przyznanie świadczenia następuje w postępowaniu administracyjnym;
• prawo do świadczenia zależy od spełnienia warunków ustawowych, w tym kryterium dochodowego;
• zakres obowiązku alimentacyjnego pozostaje związany z usprawiedliwionymi potrzebami uprawnionego oraz możliwościami zarobkowymi i majątkowymi zobowiązanego.

Dawny fundusz alimentacyjny został przeznaczony do likwidacji, a jego aktywa i pasywa przejął Skarb Państwa. Przepisy dotyczące świadczeń rodzinnych regulowały także wpływ zaliczek alimentacyjnych na ustalanie dochodu rodziny, co wiąże historyczne rozwiązania z obecnym systemem pomocy osobom uprawnionym do alimentów.