Forma testamentu

Forma testamentu to określony przez prawo sposób sporządzenia rozrządzenia na wypadek śmierci. Określa wymagania, które muszą zostać spełnione, aby testament był ważny, oraz wpływa na możliwość ustalenia jego treści i autentyczności. Przepisy dotyczące form testamentu znajdują się przede wszystkim w Kodeksie cywilnym, a ich znaczenie ujawnia się także w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku.

W polskim prawie wyróżnia się testamenty zwykłe i szczególne. Do testamentów zwykłych należą:

• testament własnoręczny, sporządzony w całości pismem ręcznym, opatrzony podpisem i co do zasady datą,
• testament notarialny, sporządzony przez notariusza w formie aktu notarialnego,
• testament allograficzny, polegający na ustnym oświadczeniu ostatniej woli przed uprawnionym przedstawicielem organu publicznego, w obecności świadków, z zachowaniem wymaganej procedury sporządzenia i podpisania dokumentu.

Testamenty szczególne mogą być sporządzane tylko w sytuacjach określonych w przepisach, gdy sporządzenie testamentu zwykłego jest utrudnione lub niemożliwe. Obejmują między innymi testament ustny, testament sporządzany podczas podróży na polskim statku morskim lub powietrznym oraz testament wojskowy. Szczegółową formę testamentów wojskowych określają odrębne przepisy wykonawcze. Samo wystąpienie okoliczności uzasadniających testament szczególny nie wyłącza możliwości sporządzenia testamentu zwykłego, jeżeli jest to faktycznie możliwe.

Forma testamentu ma charakter formalny, dlatego niezachowanie wymaganych warunków może prowadzić do nieważności testamentu. W przypadku testamentów szczególnych przepisy przewidują także ograniczenie ich skuteczności w czasie. Testament taki co do zasady traci moc po upływie sześciu miesięcy od ustania okoliczności, które uzasadniały jego sporządzenie, chyba że spadkodawca wcześniej zmarł albo nie mógł sporządzić testamentu zwykłego. Ustalenie prawidłowej formy testamentu jest zatem istotne przy ocenie, czy zawarte w nim rozrządzenia mogą stanowić podstawę dziedziczenia.