Europejski nakaz aresztowania

Europejski nakaz aresztowania (ENA) to wydawana przez organ sądowy państwa członkowskiego Unii Europejskiej decyzja, której celem jest zatrzymanie osoby i przekazanie jej do innego państwa członkowskiego. Może służyć prowadzeniu postępowania karnego przeciwko osobie podejrzanej o popełnienie przestępstwa albo wykonaniu prawomocnie orzeczonej kary pozbawienia wolności lub innego środka o podobnym charakterze.

ENA jest instrumentem współpracy sądowej w sprawach karnych i opiera się na zasadzie wzajemnego uznawania orzeczeń. Zastępuje w relacjach między państwami Unii Europejskiej tradycyjną procedurę ekstradycyjną, dzięki czemu postępowanie dotyczące przekazania osoby co do zasady przebiega szybciej i według uproszczonych reguł. Nakaz sporządza się na urzędowym formularzu, a państwo wykonania może zatrzymać osobę poszukiwaną na jego podstawie.

W Polsce wydanie ENA oraz postępowanie związane z jego wykonaniem regulują przepisy Kodeksu postępowania karnego. Po zatrzymaniu osoba jest informowana o przysługujących jej uprawnieniach, w szczególności o prawie do obrońcy, tłumacza oraz do złożenia oświadczenia w sprawie przekazania. O wykonaniu nakazu rozstrzyga właściwy sąd, który bada warunki przewidziane w przepisach i może uwzględnić stanowisko osoby zatrzymanej.

Odmowa wykonania ENA może nastąpić między innymi wtedy, gdy czyn nie stanowi przestępstwa według prawa polskiego w sytuacji, w której wymagana jest zgodność karalności, osoba była już prawomocnie osądzona za ten sam czyn, nastąpiło przedawnienie, czyn został popełniony na terytorium Polski albo przekazanie naruszałoby immunitet lub inne przeszkody prawne. Znaczenie mogą mieć także brak wymaganych informacji lub zaświadczenia, wcześniejsze zakończenie postępowania w innym państwie Unii Europejskiej oraz niemożność zapewnienia warunków przekazania. ENA nie jest samodzielnym wyrokiem, lecz środkiem służącym doprowadzeniu osoby przed właściwy organ państwa, które go wydało.