Art. 154 ustawy o finansach publicznych reguluje zasady podziału rezerw celowych w budżecie państwa. Rezerwy celowe są środkami finansowymi zarezerwowanymi na określone cele, które mogą być uruchamiane w trakcie roku budżetowego w odpowiedzi na konkretne potrzeby. Przepis ten określa, kto i w jakim terminie może dokonać podziału tych rezerw oraz jakie są procedury związane z ich wykorzystaniem.

1. **Podział rezerw celowych przez Ministra Finansów**:
   - Minister Finansów, w porozumieniu z właściwymi ministrami lub innymi dysponentami części budżetowych, dokonuje podziału rezerw celowych nie później niż do 15 października. Wyjątkiem są rezerwy przeznaczone na finansowanie zobowiązań Skarbu Państwa oraz na przeciwdziałanie klęskom żywiołowym i usuwanie ich skutków.

2. **Wnioski o podział rezerw**:
   - Właściwi ministrowie lub inni dysponenci części budżetowych muszą wystąpić do Ministra Finansów o podział rezerw celowych do 30 września. Podział ten prowadzi do zwiększenia wydatków części budżetowych państwa, których dysponentami są wojewodowie.

3. **Podział rezerw na finansowanie zadań z zapewnieniem finansowania**:
   - Minister Finansów dokonuje podziału rezerwy celowej na finansowanie zadań, dla których udzielone zostały zapewnienia finansowania lub dofinansowania z budżetu państwa, nie później niż do 20 grudnia.

4. **Podział rezerw na zwiększenie wynagrodzeń**:
   - Rada Ministrów dokonuje podziału rezerwy celowej na zwiększenie wynagrodzeń wynikających ze zmian organizacyjnych i nowych zadań w państwowych jednostkach budżetowych, uwzględniając wskaźniki zatrudnienia osób niepełnosprawnych.

5. **Podział rezerw na programy finansowane z udziałem środków europejskich**:
   - Minister Finansów, na wniosek ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, dokonuje podziału rezerwy celowej przeznaczonej na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich.

6. **Podział rezerw na programy związane z rybołówstwem i rolnictwem**:
   - Minister Finansów, na wniosek odpowiednich ministrów, dokonuje podziału rezerwy celowej przeznaczonej na realizację programów finansowanych z Europejskiego Funduszu Rybackiego, Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz na Wspólną Politykę Rolną.

7. **Podział rezerw na programy związane z pomocą społeczną**:
   - Minister Finansów, na wniosek ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, dokonuje podziału rezerwy celowej przeznaczonej na realizację programów finansowanych z Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym oraz Europejskiego Funduszu Społecznego Plus.

8. **Przeznaczenie rezerw celowych**:
   - Rezerwy celowe mogą być przeznaczone wyłącznie na cel, na jaki zostały utworzone, i muszą być wykorzystane zgodnie z klasyfikacją wydatków. Zmiana klasyfikacji wydatków może być dokonana przez Ministra Finansów w porozumieniu z właściwym ministrem lub innym dysponentem części budżetowej.

9. **Zmiana klasyfikacji wydatków**:
   - Zmiana klasyfikacji wydatków może nastąpić do 15 listopada, a w przypadku rezerw celowych na finansowanie zadań z zapewnieniem finansowania do 20 grudnia, oraz do końca roku budżetowego w przypadku rezerw na programy finansowane z udziałem środków europejskich.

10. **Zmiana przeznaczenia rezerwy celowej**:
    - Minister Finansów może, po uzyskaniu pozytywnej opinii sejmowej komisji właściwej do spraw budżetu, dokonać zmiany przeznaczenia rezerwy celowej.

Art. 154 ustawy o finansach publicznych jest kluczowym przepisem regulującym elastyczność i responsywność budżetu państwa na zmieniające się potrzeby i sytuacje kryzysowe. Procedury i terminy określone w tym artykule mają na celu zapewnienie, że środki finansowe są wykorzystywane efektywnie i zgodnie z przeznaczeniem, a także że proces podziału rezerw jest przejrzysty i kontrolowany.

o finansach publicznych

#### Wprowadzenie

Art. 5 ustawy o finansach publicznych definiuje pojęcie środków publicznych oraz szczegółowo klasyfikuje ich źródła. Jest to kluczowy przepis dla zrozumienia struktury finansów publicznych w Polsce, ponieważ określa, jakie zasoby finansowe są uznawane za środki publiczne i jakie są ich główne źródła.

#### Analiza przepisu

1. **Środki publiczne**:
   - **Dochody publiczne**: Są to wszelkie wpływy finansowe, które państwo oraz jednostki samorządu terytorialnego uzyskują z różnych źródeł, w tym z podatków, opłat, składek oraz innych danin publicznych.
   - **Środki z budżetu Unii Europejskiej oraz EFTA**: Obejmują fundusze strukturalne, Fundusz Spójności, oraz inne programy pomocowe, które nie podlegają zwrotowi.
   - **Środki z ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju**: Odwołanie do art. 3b tej ustawy wskazuje na specyficzne fundusze przeznaczone na realizację polityki rozwoju.
   - **Środki określone w art. 202 ust. 4**: Przepis ten odnosi się do szczególnych przypadków finansowania, które są określone w innych ustawach.
   - **Środki ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi**: Obejmuje to wszelkie inne fundusze, które nie są wymienione w pkt 2, ale również nie podlegają zwrotowi.
   - **Przychody budżetu państwa i jednostek samorządu terytorialnego**: Obejmują one wpływy ze sprzedaży papierów wartościowych, prywatyzacji majątku, spłat pożyczek i kredytów, otrzymanych pożyczek i kredytów oraz innych operacji finansowych.
   - **Przychody jednostek sektora finansów publicznych**: Są to wpływy z działalności prowadzonej przez te jednostki oraz inne źródła.

2. **Dochody publiczne**:
   - **Daniny publiczne**: Obejmują podatki, składki, opłaty, wpłaty z zysków przedsiębiorstw państwowych i jednoosobowych spółek Skarbu Państwa oraz banków państwowych, a także inne świadczenia pieniężne wynikające z odrębnych ustaw.
   - **Inne dochody budżetu państwa i jednostek samorządu terytorialnego**: Są to wpływy należne na podstawie odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych.
   - **Wpływy ze sprzedaży wyrobów i usług**: Dotyczy to jednostek sektora finansów publicznych.
   - **Dochody z mienia jednostek sektora finansów publicznych**: Obejmują wpływy z umów najmu, dzierżawy, odsetki od środków na rachunkach bankowych, odsetki od udzielonych pożyczek i posiadanych papierów wartościowych, dywidendy, spadki, zapisy, darowizny, odszkodowania, kwoty z tytułu udzielonych poręczeń i gwarancji oraz dochody ze sprzedaży majątku.

3. **Środki z funduszy unijnych i międzynarodowych**:
   - **Fundusze strukturalne i inne programy UE**: Obejmują środki z funduszy strukturalnych, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, Europejskiego Funduszu Rybackiego, Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury.
   - **Środki z EFTA**: Obejmują niepodlegające zwrotowi środki z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie EFTA, takie jak Norweski Mechanizm Finansowy, Mechanizm Finansowy Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Szwajcarsko-Polski Program Współpracy.
   - **Programy przedakcesyjne i inne programy UE**: Obejmują środki na realizację programów przedakcesyjnych, Programu Środki Przejściowe, wspólnej polityki rolnej, programów w ramach celu Europejska Współpraca Terytorialna oraz innych programów określonych w rozporządzeniach UE.

4. **Uprawnienia Rady Ministrów**:
   - Rada Ministrów ma prawo określić, w drodze rozporządzenia, środki publiczne niezaliczane do środków wymienionych w ust. 3 pkt 5c i 6 oraz termin ich wydatkowania, uwzględniając źródło ich pochodzenia, przeznaczenie oraz beneficjentów tych środków.

#### Wnioski

Art. 5 ustawy o finansach publicznych precyzyjnie definiuje, co stanowi środki publiczne, oraz klasyfikuje ich źródła. Jest to fundamentalny przepis dla zarządzania finansami publicznymi, ponieważ określa ramy prawne dla gromadzenia i wydatkowania środków publicznych. Przepis ten jest również istotny z punktu widzenia transparentności i odpowiedzialności finansowej jednostek sektora publicznego.

Europejski Fundusz Pomocy

Europejski Fundusz Pomocy w przepisach

o finansach publicznych2 przepisy