Energia pierwotna

Energia pierwotna to energia znajdująca się w nośnikach pozyskiwanych bezpośrednio ze środowiska, zanim zostaną one przetworzone na energię elektryczną, ciepło, chłód lub inne formy energii użytkowej. Pojęcie to obejmuje zarówno wybrane paliwa kopalne, jak i źródła odnawialne. Jego ustawowe znaczenie wynika z ustawy „Efektywność energetyczna”.

Do energii pierwotnej zalicza się przede wszystkim energię zawartą w:

• węglu kamiennym energetycznym, także odzyskanym z hałd, oraz węglu kamiennym koksowym,
• węglu brunatnym,
• ropie naftowej, w tym gazolinie,
• gazie ziemnym wysokometanowym, razem z gazem z odmetanowania kopalń węgla kamiennego,
• gazie ziemnym zaazotowanym,
• torfie przeznaczonym do celów opałowych.

Zakres pojęcia obejmuje również energię pozyskiwaną z wody, wiatru, słońca i źródeł geotermalnych, jeżeli jest wykorzystywana do wytwarzania energii elektrycznej, ciepła albo chłodu. Włącza się do niego także biomasę, rozumianą zgodnie z przepisami dotyczącymi biokomponentów i biopaliw ciekłych.

Istotną cechą energii pierwotnej jest jej związek z naturalnym źródłem energii. Nie opisuje ona wyłącznie ilości energii, którą odbiorca otrzymuje w gotowej postaci, lecz uwzględnia energię zawartą w surowcu lub zasobie środowiska, z którego ta energia pochodzi. Dzięki temu pojęcie pozwala oceniać wykorzystanie energii w szerszym ujęciu, z uwzględnieniem źródła zasilania i etapu przetwarzania.

W ustawie „Efektywność energetyczna” energia pierwotna stanowi kategorię wykorzystywaną przy opisywaniu i porównywaniu efektywności energetycznej. Ma znaczenie przy analizie, ile energii ze źródeł naturalnych potrzeba do uzyskania określonego efektu użytkowego. W praktyce może być więc uwzględniana przy ocenie charakterystyki energetycznej budynków, planowaniu poprawy ich efektywności oraz rozpatrywaniu przedsięwzięć termomodernizacyjnych. Pojęcie to występuje także w przepisach dotyczących wspierania termomodernizacji i remontów, w tym przy regulacjach związanych z premią termomodernizacyjną.