Eksploatacja instalacji lub urządzenia

Eksploatacja instalacji lub urządzenia to pojęcie używane w ustawie „Prawo ochrony środowiska” na określenie całokształtu działań związanych z korzystaniem z danego obiektu technicznego. Nie chodzi wyłącznie o jego uruchamianie albo wykorzystywanie zgodnie z przeznaczeniem. Eksploatacja obejmuje również takie postępowanie z instalacją lub urządzeniem, aby pozostawały w stanie pozwalającym na prawidłowe działanie.

W pojęciu tym można wyróżnić dwa wzajemnie powiązane elementy:

• faktyczne użytkowanie instalacji lub urządzenia, czyli korzystanie z niego w ramach wykonywanej działalności;
• utrzymywanie instalacji lub urządzenia w sprawności, a więc dbanie o ich zdolność do prawidłowego i bezpiecznego funkcjonowania.

Drugi element ma znaczenie także wtedy, gdy urządzenie nie jest w danej chwili intensywnie wykorzystywane. Sama gotowość do działania nie wystarcza jednak bez odpowiedniego utrzymania, ponieważ eksploatacja zakłada zachowanie sprawności technicznej. Z kolei samo wykonywanie czynności konserwacyjnych lub utrzymaniowych, bez związku z korzystaniem z instalacji albo urządzenia, nie wyczerpuje pełnego znaczenia tego pojęcia.

Definicja porządkuje sposób rozumienia czynności podejmowanych wobec instalacji i urządzeń w obszarze ochrony środowiska. Pozwala traktować ich funkcjonowanie szeroko, jako proces obejmujący zarówno bieżące korzystanie, jak i działania służące zachowaniu właściwego stanu technicznego. Ma to znaczenie praktyczne przy ocenie, czy dana instalacja lub urządzenie jest rzeczywiście utrzymywane i użytkowane w sposób odpowiadający jego przeznaczeniu. Eksploatacja nie oznacza więc wyłącznie momentu pracy urządzenia, lecz również czynności zapewniające jego dalszą sprawność. W kontekście ustawy pojęcie to służy opisaniu sposobu funkcjonowania instalacji i urządzeń, które mogą mieć znaczenie dla ochrony środowiska.