Eksploatacja

Eksploatacja to zgodne z przeznaczeniem używanie, obsługiwanie i utrzymywanie obiektu, urządzenia, instalacji, systemu lub środka transportu w stanie umożliwiającym jego bezpieczne i prawidłowe funkcjonowanie. Termin ten nie ma jednej, ogólnej definicji ustawowej, a jego znaczenie wynika z rodzaju regulowanej działalności i kontekstu przepisu. Obejmuje zarówno samo korzystanie z danego dobra, jak i czynności towarzyszące, takie jak kontrola, konserwacja, naprawy, remonty, regulacja oraz zapewnienie wymaganych warunków bezpieczeństwa.

W przepisach eksploatacja może oznaczać w szczególności:

• użytkowanie urządzeń wodnych, budynków, instalacji, maszyn, obiektów energetycznych i telekomunikacyjnych,
• prowadzenie działalności lub funkcjonowanie instalacji, których uruchomienie albo dalsze używanie podlega zgłoszeniu, nadzorowi lub szczególnym wymaganiom,
• korzystanie ze statków powietrznych, pojazdów, butli i innych urządzeń technicznych,
• gospodarowanie zasobami, w tym korzystanie z wód, z uwzględnieniem ochrony przed ich nadmiernym wykorzystaniem,
• wykonywanie pracy przy maszynach i urządzeniach z zachowaniem zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.

Zakres eksploatacji może obejmować cały okres użytkowania danego obiektu lub urządzenia, od przekazania go do używania aż do wycofania. W przypadku obiektów budowlanych wiąże się z dokumentacją, instrukcjami obsługi i eksploatacji oraz obowiązkiem zapewnienia bezpiecznego użytkowania. Przy urządzeniach wodnych eksploatacja pozostaje związana z ich utrzymaniem, ponoszeniem kosztów oraz odpowiedzialnością za ich sprawność i bezpieczeństwo. W niektórych dziedzinach przepisy określają także wymagane badania okresowe, zasady zgłaszania rozpoczęcia eksploatacji albo odpowiedzialność za elementy techniczne.

Praktyczne znaczenie terminu polega na wyznaczeniu obowiązków podmiotu, który korzysta z danego dobra albo odpowiada za jego funkcjonowanie. Eksploatacja prowadzona niezgodnie z przeznaczeniem, instrukcją, wymaganiami technicznymi lub zasadami bezpieczeństwa może prowadzić do odpowiedzialności prawnej, ograniczenia możliwości dalszego użytkowania albo konieczności wykonania określonych czynności zabezpieczających.