Kodeks postępowania cywilnego

Art. 913 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) wprowadza mechanizm, który ma na celu zwiększenie efektywności postępowania egzekucyjnego poprzez zobowiązanie dłużnika do złożenia wykazu majątku. Przepis ten jest istotnym narzędziem w rękach wierzyciela, który napotyka trudności w zaspokojeniu swoich roszczeń.

#### § 1 - Zobowiązanie dłużnika do złożenia wykazu majątku

Pierwszy paragraf art. 913 k.p.c. przewiduje, że wierzyciel może żądać od dłużnika złożenia wykazu majątku w dwóch sytuacjach:
1. **Nierokowanie zaspokojenia egzekwowanych należności** - gdy zajęty majątek dłużnika nie wystarcza na pokrycie egzekwowanych należności.
2. **Niezaspokojenie w pełni należności** - gdy wierzyciel wykaże, że na skutek prowadzonej egzekucji nie uzyskał pełnego zaspokojenia swojej należności.

Wykaz majątku powinien zawierać szczegółowe informacje o:
- Rzeczach i miejscu ich przechowywania,
- Wierzytelnościach przypadających dłużnikowi,
- Innych prawach majątkowych,
- Odpłatnych i nieodpłatnych czynnościach prawnych dotyczących rzeczy lub praw o wartości przekraczającej minimalne wynagrodzenie za pracę, dokonanych na rzecz osób trzecich w ciągu pięciu lat przed wszczęciem egzekucji, które przyczyniły się do niewypłacalności dłużnika.

Dłużnik składa wykaz pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, co ma na celu zapewnienie rzetelności i kompletności przedstawionych informacji.

#### § 2 - Pouczenie przez sąd

Sąd ma obowiązek pouczyć dłużnika o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia przed odebraniem wykazu majątku. Jest to istotne z punktu widzenia ochrony prawnej wierzyciela oraz zapewnienia prawidłowego przebiegu postępowania egzekucyjnego.

#### § 3 - Wyjawienie majątku przed wszczęciem egzekucji

Wierzyciel może żądać wyjawienia majątku dłużnika także przed wszczęciem egzekucji, jeżeli spełnione są następujące warunki:
1. **Uprawdopodobnienie braku pełnego zaspokojenia** - wierzyciel musi uprawdopodobnić, że nie uzyska pełnego zaspokojenia ze znanego mu majątku dłużnika lub z przypadających dłużnikowi bieżących świadczeń periodycznych za okres sześciu miesięcy.
2. **Wezwanie do zapłaty** - wierzyciel musi po uzyskaniu tytułu wykonawczego wezwać dłużnika do zapłaty listem poleconym za potwierdzeniem odbioru, a dłużnik nie spełnił świadczenia w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania.

#### § 4 - Pouczenie przez komornika

Komornik ma obowiązek pouczyć wierzyciela występującego bez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata, radcy prawnego, rzecznika patentowego lub radcy Prokuratorii Generalnej RP) o prawie i sposobie złożenia wniosku o wyjawienie majątku dłużnika. Równocześnie komornik poucza dłużnika o skutkach wyjawienia majątku, w szczególności o treści art. 55 pkt 3 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, który dotyczy odpowiedzialności za podanie nieprawdziwych danych.

### Podsumowanie

Art. 913 k.p.c. jest kluczowym narzędziem w postępowaniu egzekucyjnym, które ma na celu zwiększenie skuteczności egzekucji poprzez zobowiązanie dłużnika do ujawnienia swojego majątku. Przepis ten chroni interesy wierzyciela, umożliwiając mu uzyskanie pełnej informacji o majątku dłużnika, co jest niezbędne do skutecznego zaspokojenia roszczeń. Jednocześnie wprowadza mechanizmy zabezpieczające przed nadużyciami ze strony dłużnika, w tym odpowiedzialność karną za złożenie fałszywego oświadczenia.

Art. 8 ustawy o fundacji rodzinnej wprowadza istotne regulacje dotyczące odpowiedzialności fundacji rodzinnej za zobowiązania fundatora, zarówno te powstałe przed jej ustanowieniem, jak i te wynikające z obowiązku alimentacyjnego.

#### Odpowiedzialność za zobowiązania powstałe przed ustanowieniem fundacji

Zgodnie z pierwszym zdaniem art. 8, fundacja rodzinna odpowiada solidarnie z fundatorem za jego zobowiązania powstałe przed jej ustanowieniem. Oznacza to, że wierzyciele fundatora mogą dochodzić swoich roszczeń zarówno od fundatora, jak i od fundacji rodzinnej. Solidarna odpowiedzialność oznacza, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od dowolnego z dłużników (fundatora lub fundacji), a spełnienie świadczenia przez jednego z nich zwalnia drugiego z obowiązku.

#### Odpowiedzialność za zobowiązania alimentacyjne

Art. 8 wprowadza również szczególne zasady dotyczące zobowiązań alimentacyjnych. Fundacja rodzinna odpowiada za wykonanie obowiązku alimentacyjnego fundatora, zarówno tego powstałego przed jej ustanowieniem, jak i tego, który powstał po jej ustanowieniu. W przypadku zobowiązań alimentacyjnych powstałych po ustanowieniu fundacji, wierzyciel alimentacyjny może prowadzić egzekucję z majątku fundacji rodzinnej, jeżeli egzekucja z majątku fundatora okaże się bezskuteczna.

#### Wyłączenie lub ograniczenie odpowiedzialności

Przepis wyraźnie stanowi, że odpowiedzialności fundacji rodzinnej za zobowiązania fundatora nie można bez zgody wierzyciela wyłączyć ani ograniczyć. Oznacza to, że wszelkie próby umownego wyłączenia lub ograniczenia tej odpowiedzialności będą nieważne, chyba że wierzyciel wyrazi na to zgodę.

#### Egzekucja z majątku fundacji rodzinnej

W przypadku zobowiązań alimentacyjnych powstałych po ustanowieniu fundacji, art. 8 ust. 2 przewiduje możliwość prowadzenia egzekucji z majątku fundacji rodzinnej, jeżeli egzekucja z majątku fundatora okaże się bezskuteczna. Co istotne, przepis ten nie stanowi przeszkody do wniesienia powództwa przeciwko fundacji rodzinnej, zanim egzekucja z majątku fundatora okaże się bezskuteczna. Oznacza to, że wierzyciel alimentacyjny może od razu skierować swoje roszczenia przeciwko fundacji rodzinnej, bez konieczności wcześniejszego wykazania bezskuteczności egzekucji z majątku fundatora.

#### Podsumowanie

Art. 8 ustawy o fundacji rodzinnej wprowadza mechanizmy mające na celu ochronę wierzycieli fundatora, w tym wierzycieli alimentacyjnych. Fundacja rodzinna, jako odrębny podmiot prawny, ponosi solidarną odpowiedzialność za zobowiązania fundatora powstałe przed jej ustanowieniem oraz za zobowiązania alimentacyjne powstałe zarówno przed, jak i po jej ustanowieniu. Przepis ten ma na celu zapobieżenie sytuacjom, w których fundator mógłby unikać odpowiedzialności za swoje zobowiązania poprzez przeniesienie majątku do fundacji rodzinnej.

o fundacji rodzinnej

Art. 116 Ordynacji podatkowej reguluje odpowiedzialność członków zarządu spółek kapitałowych za zaległości podatkowe spółki. Przepis ten ma na celu zabezpieczenie interesów Skarbu Państwa poprzez umożliwienie dochodzenia należności podatkowych od osób fizycznych pełniących funkcje zarządcze w spółkach, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna.

#### Zakres podmiotowy

Przepis ten dotyczy członków zarządu następujących podmiotów:
1. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością,
2. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji,
3. Prostej spółki akcyjnej,
4. Prostej spółki akcyjnej w organizacji,
5. Spółki akcyjnej,
6. Spółki akcyjnej w organizacji.

#### Warunki odpowiedzialności

Odpowiedzialność członków zarządu jest solidarna i obejmuje cały ich majątek, ale jest uzależniona od spełnienia kilku warunków:
1. **Bezskuteczność egzekucji**: Egzekucja z majątku spółki musi okazać się w całości lub w części bezskuteczna.
2. **Brak działań zaradczych**: Członek zarządu musi wykazać, że:
   - Zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie,
   - Otwarto postępowanie restrukturyzacyjne,
   - Zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu,
   - Niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy.
3. **Brak wskazania mienia**: Członek zarządu nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części.

#### Okres odpowiedzialności

Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe powstałe w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu oraz zaległości wymienione w art. 52 i art. 52a Ordynacji podatkowej. Ponadto, osoby pełniące obowiązki członka zarządu w momencie likwidacji spółki odpowiadają za zobowiązania podatkowe powstałe po likwidacji spółki.

#### Odpowiedzialność w spółkach w organizacji

W przypadku spółek w organizacji, jeśli nie powołano zarządu, odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki ponosi pełnomocnik, a jeśli pełnomocnik nie został powołany - wspólnicy.

#### Byli członkowie zarządu

Przepisy art. 116 stosuje się również do byłych członków zarządu oraz byłych pełnomocników lub wspólników spółki w organizacji. W przypadku prostej spółki akcyjnej w organizacji, w której powołano radę dyrektorów, odpowiedzialność rozciąga się również na radę dyrektorów i dyrektorów.

#### Wyłączenie odpowiedzialności

Członek zarządu może uniknąć odpowiedzialności, jeśli wykaże, że obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości powstał i istniał wyłącznie w czasie, gdy prowadzona była egzekucja przez zarząd przymusowy albo przez sprzedaż przedsiębiorstwa na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.

### Wnioski

Art. 116 Ordynacji podatkowej stanowi istotny mechanizm ochrony interesów fiskalnych państwa, przenosząc odpowiedzialność za zaległości podatkowe na osoby fizyczne pełniące funkcje zarządcze w spółkach kapitałowych. Przepis ten wymaga od członków zarządu staranności w zarządzaniu finansami spółki oraz podejmowania odpowiednich działań w przypadku zagrożenia niewypłacalnością.

Ordynacja podatkowa

Art. 117d Ordynacji podatkowej wprowadza szczegółowe zasady odpowiedzialności zarządcy sukcesyjnego za zaległości podatkowe związane z działalnością przedsiębiorstwa w spadku. Przepis ten ma na celu zabezpieczenie interesów fiskalnych państwa w sytuacji, gdy przedsiębiorstwo jest zarządzane przez zarządcę sukcesyjnego po śmierci właściciela.

#### 1. Odpowiedzialność solidarna zarządcy sukcesyjnego

Zgodnie z § 1, zarządca sukcesyjny odpowiada solidarnie z podatnikiem oraz osobami wymienionymi w art. 97a § 1 i 2 całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe związane z działalnością przedsiębiorstwa w spadku. Odpowiedzialność solidarna oznacza, że wierzyciel (organ podatkowy) może dochodzić całości lub części należności od dowolnego z dłużników solidarnych, aż do pełnego zaspokojenia swojego roszczenia.

#### 2. Warunki egzekucji z majątku zarządcy sukcesyjnego

Egzekucja z majątku zarządcy sukcesyjnego może być prowadzona tylko wtedy, gdy egzekucja z majątku podatnika oraz osób wymienionych w art. 97a § 1 i 2 okaże się bezskuteczna. Oznacza to, że zarządca sukcesyjny jest odpowiedzialny subsydiarnie, co stanowi dodatkowe zabezpieczenie dla organów podatkowych.

#### 3. Zakres odpowiedzialności zarządcy sukcesyjnego

Zakres odpowiedzialności zarządcy sukcesyjnego jest ograniczony do zaległości podatkowych z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez niego tej funkcji, oraz zaległości wymienionych w art. 52 oraz art. 52a powstałych w czasie pełnienia funkcji przez zarządcę sukcesyjnego. Jest to istotne ograniczenie, które chroni zarządcę przed odpowiedzialnością za zobowiązania powstałe poza okresem jego zarządu.

#### 4. Odpowiedzialność po wygaśnięciu zarządu sukcesyjnego

Za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał po dniu wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego, oraz zaległości wymienione w art. 52 oraz art. 52a powstałe po dniu wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego, odpowiada osoba pełniąca funkcję zarządcy sukcesyjnego w dniu wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego. Przepis ten zapewnia ciągłość odpowiedzialności podatkowej, co jest kluczowe dla ochrony interesów fiskalnych.

#### 5. Odpowiedzialność zarządcy faktycznego

Za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały od otwarcia spadku do dnia ustanowienia zarządu sukcesyjnego lub wygaśnięcia uprawnienia do powołania zarządcy sukcesyjnego, oraz od dnia, w którym zarządca sukcesyjny przestał pełnić swoją funkcję, do dnia powołania kolejnego zarządcy sukcesyjnego albo wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego, odpowiada całym swoim majątkiem zarządca faktyczny. Zarządcą faktycznym jest osoba, która faktycznie zajmuje się sprawami gospodarczymi przedsiębiorstwa w spadku. Przepis ten ma na celu zapobieżenie sytuacjom, w których osoby faktycznie zarządzające przedsiębiorstwem unikają odpowiedzialności podatkowej.

#### 6. Stosowanie przepisów dodatkowych

Przepisy § 1 zdanie drugie oraz art. 115 § 4 stosuje się odpowiednio. Oznacza to, że zasady dotyczące odpowiedzialności zarządcy sukcesyjnego są analogiczne do zasad odpowiedzialności innych osób trzecich za zaległości podatkowe, co zapewnia spójność regulacji prawnych.

### Podsumowanie

Art. 117d Ordynacji podatkowej wprowadza kompleksowe zasady odpowiedzialności zarządcy sukcesyjnego za zaległości podatkowe przedsiębiorstwa w spadku. Przepis ten ma na celu zabezpieczenie interesów fiskalnych państwa, jednocześnie wprowadzając mechanizmy ochronne dla zarządców sukcesyjnych, poprzez ograniczenie zakresu ich odpowiedzialności oraz wprowadzenie zasady odpowiedzialności subsydiarnej.

Egzekucja majątku

Egzekucja majątku w przepisach

Kodeks postępowania cywilnego2 przepisy

o fundacji rodzinnej1 przepis

Ordynacja podatkowa2 przepisy

Prawo o stowarzyszeniach1 przepis