Drogi przenoszenia

„Drogi przenoszenia” to ustawowe określenie sposobów, szlaków lub mechanizmów, za pośrednictwem których gatunki obce mogą zostać wprowadzone na nowe obszary, a następnie rozprzestrzeniać się na ich terenie. W ustawie „Gatunki obce” pojęcie to nie ma odrębnego, rozwiniętego opisu, lecz odsyła do znaczenia ustalonego w art. 3 pkt 11 rozporządzenia nr 1143/2014. Oznacza to, że należy je rozumieć zgodnie z regulacją unijną, do której odwołuje się ustawa.

W tym pojęciu istotne są dwa powiązane elementy. Pierwszym jest wprowadzenie, czyli przedostanie się gatunku obcego poza obszar jego naturalnego występowania lub do środowiska, w którym wcześniej nie występował. Drugim jest rozprzestrzenianie, a więc dalsze przemieszczanie się tego gatunku i zajmowanie kolejnych obszarów. Droga przenoszenia obejmuje zarówno sposób, w jaki dochodzi do takiego przemieszczania, jak i środek, czynnik lub nośnik, który je umożliwia.

Pojęcie służy do opisania nie tylko samego miejsca pojawienia się gatunku, lecz przede wszystkim mechanizmu jego przemieszczania. Pozwala ustalić, w jaki sposób gatunek może przekraczać granice obszarów, trafiać do nowych siedlisk i zwiększać zasięg występowania. Ma to znaczenie przy rozpoznawaniu zagrożeń związanych z gatunkami obcymi, ocenie ryzyka ich pojawienia się oraz planowaniu działań zapobiegawczych i ograniczających ich rozprzestrzenianie.

W praktyce analiza dróg przenoszenia pomaga wskazać etapy, na których możliwe jest wykrycie, zatrzymanie albo ograniczenie przemieszczania się danego gatunku. Dzięki temu pojęcie to porządkuje działania podejmowane w ramach ochrony środowiska i ułatwia stosowanie przepisów dotyczących zapobiegania wprowadzaniu oraz rozprzestrzenianiu się gatunków obcych. Dotyczy ono zarówno przypadków zamierzonego przemieszczania organizmów, jak i sytuacji, w których gatunek trafia do nowego środowiska nieumyślnie.