Dozór

Dozór w polskim prawie oznacza zorganizowaną kontrolę nad osobą, rzeczą albo określonym obszarem, połączoną w razie potrzeby z obowiązkiem reagowania na stwierdzone naruszenia. Termin ten nie określa jednej, jednolitej instytucji prawnej. Jego znaczenie zależy od dziedziny prawa i celu, któremu ma służyć.

W prawie karnym i wykonawczym dozór jest przede wszystkim formą kontroli zachowania osoby objętej określonymi obowiązkami, zwłaszcza w okresie próby. Może dotyczyć skazanego, wobec którego orzeczono warunkowe zawieszenie wykonania kary, warunkowe przedterminowe zwolnienie albo inne rozwiązanie wymagające nadzoru. Dozór może być powierzony kuratorowi sądowemu, organizacji zajmującej się pomocą skazanym, a w określonych sytuacjach także kuratorowi wojskowemu, przełożonemu lub wskazanemu żołnierzowi. Osoba sprawująca dozór utrzymuje kontakt z podopiecznym, kontroluje wykonywanie nałożonych obowiązków, sporządza sprawozdania i zawiadamia właściwe organy o istotnych naruszeniach. Uchylanie się od dozoru lub rażące naruszanie porządku prawnego może wpływać na decyzje dotyczące dalszego wykonywania orzeczenia, w tym na zarządzenie wykonania kary albo odwołanie określonych przywilejów.

Dozór występuje także w prawie wojskowym jako sposób nadzorowania żołnierza oraz w przepisach dotyczących środków zapobiegawczych, gdy organ dozoru powinien być informowany o zmianach decyzji procesowych.

W postępowaniu egzekucyjnym i w regulacjach dotyczących mienia dozór oznacza pieczę nad zajętymi lub zabezpieczonymi rzeczami. Ruchomość albo nieruchomość może zostać pozostawiona pod dozorem wyznaczonej osoby, która odpowiada za jej zachowanie i udostępnienie uprawnionym organom. Przepisy mogą również określać, które składniki majątku są wyłączone spod zajęcia, dozoru lub zarządu.

W prawie administracyjnym oraz w regulacjach dotyczących bezpieczeństwa dozór obejmuje kontrolę bagażu, ładunków, zapasów lub innych przedmiotów. Jego praktyczne znaczenie polega na zapobieganiu utracie, uszkodzeniu, ukryciu albo bezprawnemu użyciu przedmiotu, a także na zapewnieniu kontroli nad zachowaniem osoby podlegającej nadzorowi.