Dostępność

„Dostępność” w rozumieniu ustawy o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze oznacza taką cechę produktu albo usługi, która pozwala osobom ze szczególnymi potrzebami korzystać z nich zgodnie z przeznaczeniem, na równi z innymi użytkownikami. Nie chodzi więc wyłącznie o samo udostępnienie produktu lub usługi, lecz o zapewnienie, aby sposób ich zaprojektowania i funkcjonowania nie wykluczał osób mających szczególne potrzeby.

Pojęcie obejmuje kilka istotnych elementów:

• odnosi się zarówno do produktów, jak i usług,
• zakłada możliwość korzystania z nich zgodnie z ich przeznaczeniem,
• chroni zasadę równego korzystania z produktów i usług,
• dotyczy osób ze szczególnymi potrzebami,
• wymaga w pierwszej kolejności zastosowania projektowania uniwersalnego,
• jeżeli projektowanie uniwersalne nie jest możliwe, przewiduje zastosowanie racjonalnych usprawnień.

Projektowanie uniwersalne oznacza takie kształtowanie produktu lub usługi, aby od początku mogły być używane przez możliwie szeroką grupę osób, bez potrzeby późniejszego dostosowywania. Racjonalne usprawnienia są rozwiązaniem zastępczym, stosowanym wtedy, gdy osiągnięcie dostępności w drodze projektowania uniwersalnego nie jest możliwe. Ustawa odwołuje się przy tym do znaczenia racjonalnych usprawnień przyjętego w Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych.

W praktyce dostępność jest kryterium oceny, czy produkt lub usługa rzeczywiście mogą służyć wszystkim użytkownikom na równych zasadach. Ma znaczenie już na etapie projektowania, a także przy sprawdzaniu, czy konieczne jest wprowadzenie dodatkowych dostosowań. Tak rozumiana dostępność może dotyczyć między innymi sposobu korzystania z produktu, kontaktu z usługą albo odbioru informacji związanych z produktem lub usługą.

Słowo „dostępność” występuje także w innych przepisach, nie zawsze w tym samym znaczeniu. Może odnosić się do danych wykorzystywanych przy ustalaniu wartości nieruchomości, planowania dostępności określonych świadczeń opieki zdrowotnej, udostępniania informacji na opakowaniach i w ulotkach produktów leczniczych, a także do organizacji widzeń w zakładach karnych. W każdym z tych przypadków znaczenie pojęcia wynika z celu i treści konkretnego przepisu.