Sąd może obejrzeć rzecz czy miejsce z urzędu, ale człowieka już nie. Oględziny osoby są dopuszczalne wyłącznie wtedy, gdy ta osoba się na nie zgodzi, bo dowód dotyka jej integralności cielesnej i prywatności.

### Najważniejsze punkty

- Zgoda osoby poddawanej oględzinom jest warunkiem koniecznym przeprowadzenia tego dowodu.
- Warunek dotyczy każdej osoby, niezależnie od tego, czy jest stroną, czy uczestnikiem postępowania w innej roli.
- Przepis nie przewiduje wyjątku ani możliwości zastąpienia zgody postanowieniem sądu.
- Zgody nie da się wymusić, ponieważ przepis nie wiąże z odmową żadnego przymusu wykonania dowodu.
- Zgoda musi istnieć w chwili oględzin, więc jej cofnięcie przed przeprowadzeniem dowodu zamyka drogę do jego wykonania.

### W praktyce

Odmowa nie znika jednak z pola widzenia sądu: pozostaje elementem materiału, który sąd ocenia przy ustalaniu faktów, zwłaszcza gdy odmawia strona powołująca się na okoliczność wymagającą właśnie takiego dowodu. Dlatego w sporach o stan zdrowia czy skutki wypadku znaczenie mają dowody zastępcze, przede wszystkim opinie biegłych oparte na dokumentacji.

Kodeks postępowania cywilnego

Konstytucja zapewnia wolność tworzenia i działania partii politycznych. Oznacza to, że partie są objęte ochroną w zakresie ich powstawania oraz prowadzenia działalności. Przepis nie wskazuje dodatkowych warunków korzystania z tej wolności, lecz potwierdza jej istnienie jako jednej z podstaw funkcjonowania partii politycznych. Partie polityczne zrzeszają obywateli polskich na zasadach dobrowolności i równości. Dobrowolność oznacza, że przynależność do partii opiera się na swobodnym wyborze. Równość wskazuje natomiast, że obywatele polscy zrzeszają się bez różnicowania ich w ramach zasady określonej w przepisie. Celem takiego zrzeszania jest wpływanie na kształtowanie polityki państwa. Wpływanie na politykę państwa ma odbywać się metodami demokratycznymi. Przepis łączy więc działalność partii politycznych zarówno z ich udziałem w kształtowaniu polityki państwa, jak i z określonym sposobem realizacji tego celu. Ponadto finansowanie partii politycznych jest jawne. Oznacza to, że sam sposób finansowania partii został w przepisie wskazany jako podlegający jawności.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Przepis ustanawia zakaz poddawania kogokolwiek eksperymentom naukowym bez jego dobrowolnie wyrażonej zgody. Ochrona obejmuje każdy eksperyment naukowy, a więc także eksperyment medyczny, który został wprost wymieniony w tym przepisie. Zakaz odnosi się do samego poddania osoby eksperymentowi. Zgoda musi być dobrowolna. Oznacza to, że powinna wynikać z własnej decyzji osoby, której eksperyment ma dotyczyć, a nie z przymusu. Sam fakt wyrażenia zgody nie wystarcza, jeśli nie była ona dobrowolna. Przepis nie uzależnia zakazu od rodzaju eksperymentu ani od tego, czy ma on charakter medyczny. Sformułowanie „nikt” wskazuje, że zasada ma zastosowanie do każdej osoby. Bez dobrowolnej zgody nie można więc poddać jej ani eksperymentowi naukowemu, ani jego szczególnemu rodzajowi, czyli eksperymentowi medycznemu. Przepis koncentruje się na konieczności uzyskania takiej zgody przed poddaniem osoby eksperymentowi.

Przepis oznacza, że udział w strajku zależy od decyzji konkretnej osoby. Nikt nie ma obowiązku przystępować do strajku ani brać w nim udziału wbrew swojej woli. Sam fakt zorganizowania lub prowadzenia strajku nie oznacza więc, że uczestniczyć muszą wszystkie osoby, których dotyczy spór. Każdy może samodzielnie zdecydować, czy chce wziąć udział w tym działaniu.

Dobrowolność

Dobrowolność w przepisach

Kodeks postępowania cywilnego1 przepis

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej2 przepisy

o rozwiązywaniu sporów zbiorowych1 przepis