Delikt

Delikt to naruszenie prawa, z którym przepisy wiążą określony rodzaj odpowiedzialności. Nie jest to nazwa jednego, ściśle określonego czynu — znaczenie tego pojęcia zależy od dziedziny prawa. Najczęściej termin „delikt” występuje w prawie cywilnym jako synonim czynu niedozwolonego.

Delikt cywilny jest zdarzeniem stanowiącym samodzielne źródło obowiązku naprawienia szkody. Podstawową regulację zawiera art. 415 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym osoba, która ze swojej winy wyrządziła drugiemu szkodę, jest obowiązana do jej naprawienia. Odpowiedzialność deliktowa może jednak opierać się nie tylko na zasadzie winy, lecz także — gdy przewiduje to przepis — na zasadzie ryzyka albo słuszności. Dlatego nie każdy delikt wymaga wykazania winy sprawcy. Do podstawowych przesłanek odpowiedzialności należą zdarzenie, z którym ustawa wiąże odpowiedzialność, szkoda oraz adekwatny związek przyczynowy między tym zdarzeniem a szkodą. Dodatkowe przesłanki zależą od konkretnej podstawy prawnej.

Odpowiedzialność deliktową należy odróżnić od odpowiedzialności kontraktowej, wynikającej z niewykonania lub nienależytego wykonania wcześniej istniejącego zobowiązania, na przykład umowy. To samo zachowanie może jednak w określonych sytuacjach stanowić zarówno naruszenie umowy, jak i czyn niedozwolony. Artykuł 443 Kodeksu cywilnego dopuszcza wówczas zbieg obu podstaw odpowiedzialności, chyba że z treści zobowiązania wynika co innego. Delikt nie musi być jednocześnie przestępstwem lub wykroczeniem.

W prawie administracyjnym określenie „delikt administracyjny” oznacza naruszenie ustawowego obowiązku albo zakazu, za które organ administracji może zastosować sankcję, często administracyjną karę pieniężną. Natomiast delikt konstytucyjny polega na naruszeniu Konstytucji lub ustawy w związku z zajmowanym stanowiskiem albo w zakresie urzędowania przez osobę podlegającą odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu. Delikt konstytucyjny również nie musi stanowić przestępstwa.