Dekret

Dekret to akt normatywny wydawany przez organ władzy państwowej, któremu przepisy ustrojowe przyznawały uprawnienie do stanowienia prawa w tej formie. W polskiej tradycji prawnej dekrety miały najczęściej moc ustawy albo moc zbliżoną do ustawy, dlatego mogły regulować prawa i obowiązki obywateli, ustrój państwa, stosunki majątkowe oraz organizację administracji. Nie są tym samym co rozporządzenia, które co do zasady służą wykonaniu ustawy i mają niższą rangę.

Najważniejsze cechy dekretu:

• był wydawany przez organ wykonawczy lub głowę państwa, zwykle na podstawie szczególnego upoważnienia ustrojowego;
• mógł ustanawiać samodzielne normy prawne, zmieniać wcześniejsze regulacje albo je uchylać;
• jego obowiązywanie, zakres i moc prawna zależały od przepisów ustrojowych obowiązujących w chwili wydania;
• często miał charakter historyczny, a jego przepisy mogły być później zastępowane ustawami.

W obecnym systemie prawnym dekret nie jest odrębną, powszechnie stosowaną formą aktu prawnego. Określenie to występuje jednak w wielu przepisach jako nazwa dawnej regulacji. Ma wtedy znaczenie identyfikacyjne i pozwala ustalić, do jakiego aktu odnoszą się przepisy uchylające, zmieniające albo zachowujące czasowo wcześniejsze unormowania.

Dekrety odgrywały istotną rolę między innymi w prawie nieruchomości, prawie administracyjnym, regulacjach dotyczących służb państwowych, odznak i mundurów, depozytów oraz stosunków państwa z kościołami i związkami wyznaniowymi. Przykładowo przepisy dotyczące nieruchomości mogą odwoływać się do dekretu jako podstawy historycznego ustanowienia praw do gruntu, a następnie określać zasady przekształcenia tych praw, zwrotu nieruchomości lub rozpatrywania roszczeń. Samo uchylenie dekretu nie musi oznaczać automatycznego zniesienia skutków prawnych powstałych w okresie jego obowiązywania. O ich dalszym istnieniu decydują przepisy uchylające, przejściowe oraz regulacje dotyczące praw już nabytych.