Dawstwo zarodka

Dawstwo zarodka oznacza przekazanie zarodka innej kobiecie w celu wykorzystania go w procedurze medycznie wspomaganej prokreacji. Jest to szczególny sposób zastosowania zarodka, w którym kobieta mająca go przyjąć nie jest dawczynią żeńskich komórek rozrodczych, z których zarodek powstał, a zarazem nie pozostaje w małżeństwie ani we wspólnym pożyciu z mężczyzną, który przekazał męskie komórki rozrodcze wykorzystane do jego utworzenia.

Definicja ustawowa wskazuje więc kilka elementów tego pojęcia:

• dochodzi do przekazania już istniejącego zarodka;
• celem przekazania jest jego zastosowanie w procedurze medycznie wspomaganej prokreacji;
• biorczynią jest kobieta, która nie dostarczyła żeńskich komórek rozrodczych użytych do powstania zarodka;
• biorczyni nie pozostaje w związku małżeńskim ani we wspólnym pożyciu z dawcą męskich komórek rozrodczych.

O zakwalifikowaniu sytuacji jako dawstwa zarodka decyduje zatem nie samo przekazanie zarodka, lecz także relacja między biorczynią a osobami, od których pochodziły komórki rozrodcze. Pojęcie to nie obejmuje sytuacji, w której biorczyni jest jednocześnie dawczynią żeńskich komórek rozrodczych, ani przypadku, gdy pozostaje w małżeństwie lub we wspólnym pożyciu z dawcą męskich komórek rozrodczych. Ma to znaczenie dla rozróżnienia różnych sposobów wykorzystania zarodka w ramach leczenia niepłodności oraz dla ustalenia, jakie przepisy ustawy mają zastosowanie do danej procedury.

Dawstwo zarodka wiąże się również z regulacjami dotyczącymi ustalenia ojcostwa. W przepisach prawa rodzinnego przewidziano, że mężczyzna może złożyć oświadczenie dotyczące ojcostwa jeszcze przed przeprowadzeniem procedury medycznie wspomaganej prokreacji, a kobieta może je potwierdzić. Przy spełnieniu ustawowych warunków uznanie ojcostwa następuje z chwilą urodzenia dziecka. W tym ujęciu dawstwo zarodka ma znaczenie nie tylko medyczne, lecz także dla określenia sytuacji prawnej dziecka i osób uczestniczących w procedurze.