Dawca krwi

Dawca krwi to osoba, która faktycznie oddała krew albo jej składniki, a pobranie nastąpiło w celu innym niż wykonanie badań diagnostycznych. Pojęcie to ma charakter ustawowy i zostało zdefiniowane w ustawie „o publicznej służbie krwi”. O jego zastosowaniu decydują więc dwa podstawowe elementy: dokonanie oddania krwi lub jej składników oraz cel tego działania.

Najważniejsze znaczenie pojęcia:

• obejmuje zarówno osobę oddającą krew, jak i osobę, od której pobrano określone składniki krwi;
• zakłada, że oddanie już nastąpiło, a nie tylko zostało zaplanowane lub zgłoszone;
• nie obejmuje pobrania materiału wyłącznie na potrzeby badań diagnostycznych.

Rozróżnienie celu pobrania ma znaczenie praktyczne. Czynności związane z przekazaniem krwi lub jej składników na potrzeby związane z leczeniem, wykorzystaniem w służbie krwi albo innym celem niż diagnostyka mogą prowadzić do uznania danej osoby za dawcę krwi w rozumieniu ustawy. Natomiast samo pobranie próbki do ustalenia lub oceny stanu zdrowia nie spełnia tego kryterium.

Definicja porządkuje zakres podmiotowy przepisów dotyczących publicznej służby krwi. Dzięki niej można ustalić, kogo należy traktować jako dawcę przy stosowaniu regulacji odnoszących się do oddawania krwi i jej składników. Nie chodzi zatem wyłącznie o potoczne określenie osoby, która pojawiła się w punkcie pobrań, lecz o status wynikający z rzeczywistego oddania krwi lub jej składników w odpowiednim celu.

Pojęcie ma znaczenie także poza samą ustawą o publicznej służbie krwi. W innych przepisach może być związane z sytuacjami, w których oddawanie krwi wpływa na usprawiedliwienie nieobecności lub zwolnienie od określonych zajęć, w tym w przepisach dotyczących służby wojskowej. W każdym takim przypadku zasadnicze znaczenie ma ustalenie, czy doszło do oddania krwi lub jej składników oraz czy nie było ono przeprowadzone wyłącznie dla celów diagnostycznych.