Dawca

„Dawca” to pojęcie ustawowe używane w przepisach dotyczących pobierania, przechowywania i przeszczepiania komórek, tkanek oraz narządów. Oznacza ono źródło materiału biologicznego, od którego można pobrać takie komórki, tkanki lub narządy. Źródłem tym może być zarówno żywa osoba, jak i zwłoki ludzkie, a także inne żywe albo zmarłe źródło wskazane w przepisach.

Definicja obejmuje więc kilka podstawowych sytuacji:

• pobranie materiału od żywego dawcy,
• pobranie materiału ze zwłok ludzkich,
• pobranie materiału z innego żywego źródła,
• pobranie materiału z innego źródła, które nie żyje.

Najważniejszym elementem tego pojęcia jest związek między określonym źródłem a pobieranymi z niego komórkami, tkankami lub narządami. Nie chodzi zatem wyłącznie o osobę, która przekazuje materiał za życia, lecz o każdą kategorię źródła przewidzianą w definicji, jeżeli z tego źródła pozyskuje się materiał przeznaczony do dalszego postępowania określonego w ustawie.

Tak szerokie ujęcie pozwala objąć jedną kategorią prawną różne sposoby pozyskiwania materiału biologicznego. Ma to znaczenie praktyczne przy stosowaniu przepisów regulujących pobieranie, przechowywanie, przekazywanie i przeszczepianie komórek, tkanek oraz narządów. Ułatwia również ustalenie, do jakiego źródła odnoszą się obowiązki i ograniczenia wynikające z tych regulacji.

Pojęcie „dawca” występuje także w przepisach o leczeniu niepłodności. W tym kontekście odnosi się do osoby, od której pochodzą komórki rozrodcze wykorzystywane w procedurach medycznie wspomaganej prokreacji. Przepisy te wiążą status dawcy między innymi z możliwością wykorzystania takich komórek, w szczególności gdy zgoda dawcy została wycofana albo dawca zmarł.