Dane biometryczne to szczególny rodzaj danych osobowych, który pozwala rozpoznać osobę na podstawie jej indywidualnych cech. W ustawie „o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w Systemie Informacyjnym Schengen oraz Wizowym Systemie Informacyjnym” pojęcie to nie jest opisane samodzielnie, lecz zostało określone przez odesłanie do przepisów unijnych dotyczących obu tych systemów.

W praktyce chodzi o dane uzyskane w wyniku specjalnego przetwarzania informacji o cechach:

- fizycznych, takich jak wizerunek twarzy,
- fizjologicznych, związanych ze sposobem funkcjonowania organizmu,
- behawioralnych, dotyczących określonych zachowań danej osoby.

Samo występowanie informacji o wyglądzie lub zachowaniu nie przesądza jeszcze o ich biometrycznym charakterze. Istotne jest to, aby dane powstały w wyniku technicznego przetwarzania oraz pozwalały ustalić tożsamość konkretnej osoby albo ją potwierdzić w sposób indywidualny. Do typowych przykładów należą obrazy twarzy oraz dane daktyloskopijne, czyli informacje dotyczące linii papilarnych.

W systemach Schengen i Wizowym Systemie Informacyjnym dane biometryczne mają znaczenie przede wszystkim przy sprawdzaniu i potwierdzaniu tożsamości osób oraz porównywaniu informacji zapisanych w systemach z danymi przedstawianymi podczas kontroli. Ułatwiają odróżnienie osób o podobnych danych identyfikacyjnych, ograniczają ryzyko posługiwania się cudzą tożsamością i wspierają prawidłowe wykonywanie czynności związanych z kontrolą graniczną, wizami oraz bezpieczeństwem.

Znaczenie tego pojęcia nie ogranicza się do jednej ustawy. Dane biometryczne są również uwzględniane w przepisach dotyczących ochrony cudzoziemców, dokumentów podróży, uprawnień Policji i policyjnych systemów informacyjnych, a także w regulacjach odnoszących się do przetwarzania danych osobowych w zatrudnieniu i analizie ryzyka. W każdym z tych przypadków zakres wykorzystania danych zależy od celu i zasad określonych w konkretnym przepisie.

#### 1. Zgoda na przetwarzanie danych osobowych

Art. 22^1b Kodeksu pracy wprowadza szczególne zasady dotyczące przetwarzania danych osobowych przez pracodawcę, w szczególności danych wrażliwych, o których mowa w art. 9 ust. 1 rozporządzenia 2016/679 (RODO). Zgodnie z tym przepisem, zgoda osoby ubiegającej się o zatrudnienie lub pracownika może stanowić podstawę przetwarzania takich danych wyłącznie w przypadku, gdy przekazanie tych danych następuje z inicjatywy tej osoby. Oznacza to, że pracodawca nie może wymagać od kandydata lub pracownika przekazania danych wrażliwych, chyba że to oni sami zdecydują się na ich udostępnienie.

#### 2. Przetwarzanie danych biometrycznych

Przepis ten również reguluje kwestie przetwarzania danych biometrycznych pracowników. Przetwarzanie takich danych jest dopuszczalne w dwóch przypadkach:
- gdy podanie danych biometrycznych jest niezbędne ze względu na kontrolę dostępu do szczególnie ważnych informacji, których ujawnienie może narazić pracodawcę na szkodę,
- gdy podanie danych biometrycznych jest niezbędne do kontroli dostępu do pomieszczeń wymagających szczególnej ochrony.

Oznacza to, że pracodawca może przetwarzać dane biometryczne pracowników tylko wtedy, gdy jest to absolutnie konieczne dla ochrony istotnych interesów przedsiębiorstwa.

#### 3. Upoważnienie do przetwarzania danych

Art. 22^1b Kodeksu pracy wprowadza również wymóg, aby do przetwarzania danych osobowych, o których mowa w § 1, były dopuszczone wyłącznie osoby posiadające pisemne upoważnienie wydane przez pracodawcę. Osoby te są zobowiązane do zachowania tajemnicy w zakresie przetwarzanych danych. W praktyce oznacza to, że pracodawca musi dokładnie kontrolować, kto ma dostęp do danych wrażliwych i zapewnić, że osoby te są odpowiednio przeszkolone i świadome swoich obowiązków w zakresie ochrony danych osobowych.

#### 4. Odpowiednie stosowanie art. 221a § 2

Przepis art. 221a § 2 Kodeksu pracy, do którego odwołuje się art. 22^1b, dotyczy zasad przetwarzania danych osobowych pracowników, w tym obowiązku informacyjnego pracodawcy oraz zasad przechowywania danych. Odpowiednie stosowanie tego przepisu oznacza, że pracodawca musi przestrzegać tych samych zasad również w kontekście przetwarzania danych wrażliwych i biometrycznych.

#### Podsumowanie

Art. 22^1b Kodeksu pracy wprowadza istotne ograniczenia i wymogi dotyczące przetwarzania danych osobowych, w szczególności danych wrażliwych i biometrycznych, przez pracodawcę. Przepis ten ma na celu ochronę prywatności osób ubiegających się o zatrudnienie oraz pracowników, a także zapewnienie, że przetwarzanie takich danych odbywa się wyłącznie w uzasadnionych przypadkach i z zachowaniem odpowiednich środków bezpieczeństwa. Pracodawcy muszą być świadomi tych wymogów i przestrzegać ich, aby uniknąć naruszeń przepisów o ochronie danych osobowych.

Kodeks pracy

Przepis pozwala Policji uzyskiwać, przetwarzać i wymieniać informacje, w tym dane osobowe, gdy jest to potrzebne do wykonywania jej ustawowych zadań. Dotyczy to także danych biometrycznych, takich jak wizerunek twarzy i odciski palców, jeżeli służą identyfikacji lub potwierdzeniu tożsamości, a także celom wykrywczym lub dowodowym. Informacje o DNA mogą obejmować wyłącznie jego niekodującą część. Policja może korzystać również z danych zgromadzonych w systemach informacyjnych Unii Europejskiej, między innymi dotyczących przekraczania granic, wiz, podróży, cudzoziemców i rejestrów karnych. W praktyce dane mogą być pozyskiwane z rejestrów innych służb, instytucji państwowych i organów władzy publicznej, także przy użyciu środków technicznych. Udostępnienie Policji jest nieodpłatne, a w określonych sytuacjach może odbywać się bez wiedzy i zgody osoby, której dane dotyczą. Dostęp teletransmisyjny wymaga zabezpieczeń oraz rejestrowania tego, kto, kiedy, w jakim celu i jakie dane uzyskał. Jednostki Policji mogą także tworzyć własne systemy i zbiory danych do realizacji zadań ustawowych.

o Policji

KSIP to centralny system prowadzony przez Komendanta Głównego Policji. Policja gromadzi w nim informacje, także dane osobowe, gdy jest to potrzebne do wykonywania zadań określonych w ustawie. W systemie mogą znaleźć się również dane biometryczne. Wizerunek można wykorzystywać do identyfikacji lub sprawdzenia tożsamości osoby w związku z realizowanymi zadaniami i czynnościami Policji. Jeżeli chodzi o zapobieganie i zwalczanie przestępczości, wizerunek może służyć także celom wykrywczym lub dowodowym. Dane daktyloskopijne mogą być używane tylko w zakresie potrzebnym do połączenia informacji o osobach lub śladach z danymi w zbiorach daktyloskopijnych. Informacje przechowuje się tak długo, jak jest to potrzebne do ustawowych zadań Policji. Po zakończeniu sprawy organy Policji muszą zweryfikować dane, a niezależnie od tego nie rzadziej niż co 10 lat od uzyskania lub pobrania informacji usunąć te, które stały się zbędne. Za administrowanie KSIP odpowiada Komendant Główny Policji, który zapewnia jego utrzymanie, rozwój i zmiany. Koszty systemu pokrywa budżet państwa z części pozostającej w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych.

Przepis wskazuje, jakie informacje muszą być umieszczone w dokumencie podróży przewidzianym w Konwencji Genewskiej. Należy w nim zawrzeć zarówno dane i informacje wymienione w załączniku do tej konwencji, jak i dane biometryczne. Oznacza to, że zakres treści dokumentu obejmuje dwa wskazane rodzaje informacji: te wynikające z załącznika oraz dane biometryczne. Przepis nie wymienia innych danych ani nie określa sposobu ich zamieszczania.

o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

Przepis wskazuje, że wymiana dokumentu podróży przewidzianego w Konwencji Genewskiej albo wydanie nowego dokumentu następuje dopiero na żądanie cudzoziemca wyrażone we wniosku. Sam fakt posiadania takiego dokumentu nie powoduje więc automatycznie jego wymiany ani wydania kolejnego. Warunkiem wykonania tych czynności jest wcześniejsze pobranie danych biometrycznych cudzoziemca. Regulacja łączy zatem wniosek i pobranie danych z procedurą wymiany lub wydania dokumentu.

Art. 119zn Ordynacji podatkowej wprowadza mechanizmy mające na celu przeciwdziałanie wykorzystywaniu działalności banków oraz spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych do wyłudzeń skarbowych. Przepis ten jest częścią szerszego systemu nadzoru i kontroli, który ma na celu zwiększenie bezpieczeństwa finansowego i ograniczenie przestępczości skarbowej.

#### 1. Rola Szefa Krajowej Administracji Skarbowej

Szef Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) jest odpowiedzialny za analizę ryzyka związanego z działalnością banków i spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych. Analiza ta opiera się na danych, wskaźnikach ryzyka oraz informacjach i zestawieniach określonych w art. 119zq oraz art. 119zs. Wprowadzenie tej funkcji ma na celu centralizację i koordynację działań związanych z przeciwdziałaniem wyłudzeniom skarbowym.

#### 2. Wskaźnik ryzyka

Wskaźnik ryzyka jest kluczowym elementem systemu monitorowania. Ustalany jest przez izbę rozliczeniową w ramach Systemu Teleinformatycznego Izby Rozliczeniowej (STIR) nie rzadziej niż raz dziennie. Proces ten opiera się na zautomatyzowanym przetwarzaniu danych, co pozwala na bieżące monitorowanie i szybkie reagowanie na potencjalne zagrożenia.

#### 3. Algorytmy i kryteria oceny

Izba rozliczeniowa opracowuje algorytmy, które uwzględniają najlepsze praktyki sektora bankowego i spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych. Algorytmy te bazują na pięciu głównych kryteriach:

- **Kryteria ekonomiczne**: Ocena transakcji dokonywanych przez podmiot kwalifikowany w kontekście jego działalności gospodarczej.
- **Kryteria geograficzne**: Transakcje z podmiotami z państw o wysokim ryzyku wyłudzeń skarbowych.
- **Kryteria przedmiotowe**: Działalność gospodarcza wysokiego ryzyka pod względem podatności na wyłudzenia skarbowe.
- **Kryteria behawioralne**: Nietypowe zachowanie podmiotu kwalifikowanego.
- **Kryteria powiązań**: Powiązania z podmiotami podejrzanymi o udział w wyłudzeniach skarbowych.

#### 4. Najlepsze praktyki

Banki i spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe mogą zgłaszać najlepsze praktyki do izby rozliczeniowej. Praktyki te są następnie uwzględniane w algorytmach oceny ryzyka, co pozwala na ciągłe doskonalenie systemu monitorowania.

#### 5. Przetwarzanie danych osobowych

Przepis dopuszcza przetwarzanie danych osobowych ujawniających pochodzenie rasowe lub etniczne oraz danych biometrycznych, pod warunkiem że jest to zgodne z celami i warunkami określonymi w niniejszym dziale. Jest to zgodne z przepisami o ochronie danych osobowych, jednak wymaga szczególnej uwagi i ostrożności w celu zapewnienia zgodności z RODO.

### Podsumowanie

Art. 119zn Ordynacji podatkowej wprowadza zaawansowane mechanizmy monitorowania i analizy ryzyka, które mają na celu przeciwdziałanie wyłudzeniom skarbowym. Centralna rola Szefa KAS, codzienne ustalanie wskaźników ryzyka przez izbę rozliczeniową oraz wykorzystanie zaawansowanych algorytmów i najlepszych praktyk sektora finansowego stanowią kompleksowy system ochrony przed przestępczością skarbową. Przepis ten jest istotnym elementem w walce z wyłudzeniami skarbowymi i zwiększa bezpieczeństwo finansowe państwa.

Ordynacja podatkowa

w sprawie prowadzenia Rejestru Dowodów Osobistych

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2021/1903/text/O/D20211903.pdf

Dane biometryczne

Dane biometryczne - definicja

Dane biometryczne w przepisach

Kodeks pracy1 przepis

o Policji2 przepisy

o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej2 przepisy

Ordynacja podatkowa1 przepis

w sprawie prowadzenia Rejestru Dowodów Osobistych1 przepis