Art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego (KPA) jest fundamentalnym przepisem, który gwarantuje stronom postępowania administracyjnego prawo do czynnego udziału w każdym jego stadium. Przepis ten jest wyrazem zasady jawności i transparentności postępowania administracyjnego oraz realizuje konstytucyjne prawo do rzetelnego procesu.

### Komentarz do Art. 10 KPA

#### § 1. Czynny udział stron w postępowaniu

Organy administracji publicznej mają obowiązek zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania. Oznacza to, że strony powinny mieć możliwość aktywnego uczestnictwa w procesie, w tym możliwość składania wniosków dowodowych, zgłaszania żądań, a także wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji.

Czynny udział stron jest kluczowy dla zapewnienia rzetelności i sprawiedliwości postępowania administracyjnego. Strony mają prawo do bycia wysłuchanymi, co pozwala im na przedstawienie swoich argumentów i obronę swoich interesów. Jest to również istotne z punktu widzenia zasady kontradyktoryjności, która zakłada, że każda ze stron ma prawo do przedstawienia swojego stanowiska i dowodów na jego poparcie.

#### § 2. Wyjątki od zasady czynnego udziału

Przepis przewiduje możliwość odstąpienia od zasady czynnego udziału stron w postępowaniu w wyjątkowych sytuacjach. Są to przypadki, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na:

1. **Niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego** - sytuacje, w których zwłoka w załatwieniu sprawy mogłaby prowadzić do zagrożenia życia lub zdrowia ludzi. Przykładem może być konieczność natychmiastowego podjęcia działań w przypadku zagrożenia epidemiologicznego.

2. **Grożącą niepowetowaną szkodę materialną** - sytuacje, w których zwłoka mogłaby spowodować nieodwracalne straty materialne. Przykładem może być konieczność natychmiastowego zabezpieczenia mienia przed zniszczeniem.

#### § 3. Adnotacja o przyczynach odstąpienia

W przypadku odstąpienia od zasady czynnego udziału stron, organ administracji publicznej jest zobowiązany do utrwalenia w aktach sprawy przyczyn takiego odstąpienia w drodze adnotacji. Jest to istotne z punktu widzenia transparentności postępowania oraz możliwości kontroli decyzji organu przez strony postępowania oraz ewentualnie przez sąd administracyjny.

Adnotacja powinna być szczegółowa i precyzyjna, aby jasno wynikało z niej, dlaczego organ uznał, że załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki. Brak takiej adnotacji lub jej niewystarczająca szczegółowość może stanowić podstawę do zakwestionowania decyzji organu.

### Podsumowanie

Art. 10 KPA jest kluczowym przepisem, który zapewnia stronom postępowania administracyjnego prawo do czynnego udziału w każdym jego stadium. Wyjątki od tej zasady są ściśle określone i mogą być stosowane jedynie w sytuacjach, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy mogłaby prowadzić do poważnych konsekwencji. Transparentność i rzetelność postępowania administracyjnego są fundamentem zaufania obywateli do administracji publicznej, a przepis ten jest jednym z gwarantów tych wartości.

Czynny udział

Czynny udział w przepisach

Kodeks postępowania administracyjnego1 przepis

Ordynacja podatkowa1 przepis