Art. 118 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) reguluje kwestie związane z ustanowieniem adwokata lub radcy prawnego przez sąd oraz obowiązki i procedury związane z ich działaniem jako pełnomocników procesowych.

#### 1. Ustanowienie pełnomocnika przez sąd

Pierwszy akapit artykułu stanowi, że ustanowienie adwokata lub radcy prawnego przez sąd jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa procesowego. Oznacza to, że adwokat lub radca prawny, który zostaje wyznaczony przez sąd, automatycznie nabywa uprawnienia do reprezentowania strony w postępowaniu sądowym. Jest to istotne z punktu widzenia strony, która nie musi podejmować dodatkowych działań w celu formalnego udzielenia pełnomocnictwa.

#### 2. Zakres obowiązków pełnomocnika

Adwokat lub radca prawny ustanowiony przez sąd jest zobowiązany do zastępowania strony w zakresie wynikającym z art. 91 k.p.c., chyba że sąd postanowi inaczej. Art. 91 k.p.c. określa ogólny zakres pełnomocnictwa procesowego, który obejmuje m.in. prawo do podejmowania wszelkich czynności procesowych w imieniu strony.

#### 3. Zwolnienie z obowiązku zastępowania strony

Z ważnych przyczyn adwokat lub radca prawny może wnosić o zwolnienie od obowiązku zastępowania strony w procesie. W takim przypadku sąd, zwalniając pełnomocnika, zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej lub rady okręgowej izby radców prawnych o wyznaczenie innego pełnomocnika. Przepis art. 117³ § 2 k.p.c. stosuje się odpowiednio, co oznacza, że procedura ta jest analogiczna do procedury wyznaczania pełnomocnika z urzędu.

#### 4. Czynności poza siedzibą sądu

Jeżeli adwokat lub radca prawny ustanowiony przez sąd ma podjąć czynności poza siedzibą sądu orzekającego, sąd, na uzasadniony wniosek pełnomocnika, może zwrócić się do właściwej okręgowej rady adwokackiej lub rady okręgowej izby radców prawnych o wyznaczenie pełnomocnika z innej miejscowości. Przepis art. 117³ § 2 k.p.c. stosuje się odpowiednio, co zapewnia elastyczność i efektywność w realizacji obowiązków pełnomocnika.

#### 5. Brak podstaw do wniesienia skargi

Jeżeli adwokat lub radca prawny ustanowiony przez sąd nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia lub skargi kasacyjnej, jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić o tym stronę oraz sąd, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem albo zawiadomienia go o wyznaczeniu. Do zawiadomienia pełnomocnik dołącza sporządzoną przez siebie opinię o braku podstaw do wniesienia skargi. Opinia ta nie jest załączana do akt sprawy i nie jest doręczana stronie przeciwnej, co chroni interesy strony i zapewnia poufność.

#### 6. Należyta staranność

Jeżeli opinia o braku podstaw do wniesienia skargi nie została sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności, sąd zawiadamia o tym właściwy organ samorządu zawodowego, do którego należy adwokat lub radca prawny. W takim przypadku właściwa okręgowa rada adwokacka lub rada okręgowej izby radców prawnych wyznacza innego pełnomocnika. Przepis art. 117³ § 2 k.p.c. stosuje się odpowiednio, co zapewnia, że pełnomocnik działający z urzędu wykonuje swoje obowiązki z należytą starannością i profesjonalizmem.

### Podsumowanie

Art. 118 k.p.c. kompleksowo reguluje kwestie związane z ustanowieniem i działaniem adwokata lub radcy prawnego przez sąd. Przepisy te mają na celu zapewnienie efektywnej reprezentacji strony w postępowaniu sądowym, a także ochronę interesów strony poprzez możliwość zwolnienia pełnomocnika z obowiązków z ważnych przyczyn oraz kontrolę jakości sporządzanych opinii.

Kodeks postępowania cywilnego

Art. 138n Ordynacji podatkowej reguluje procedurę wyznaczania tymczasowego pełnomocnika szczególnego przez organy podatkowe, w sytuacjach gdy jest to konieczne dla zapewnienia prawidłowego przebiegu postępowania podatkowego. Przepis ten wprowadza mechanizmy umożliwiające organom podatkowym zwrócenie się do odpowiednich organów samorządowych zawodów prawniczych o wyznaczenie doradcy podatkowego, adwokata lub radcy prawnego jako tymczasowego pełnomocnika szczególnego.

1. **Wyznaczenie doradcy podatkowego**:
   - Organ podatkowy zwraca się do Krajowej Rady Doradców Podatkowych o wyznaczenie doradcy podatkowego jako tymczasowego pełnomocnika szczególnego.
   - Jeżeli doradca podatkowy ma podjąć czynności poza siedzibą organu podatkowego, Krajowa Rada Doradców Podatkowych, na wniosek ustanowionego doradcy, może wyznaczyć doradcę podatkowego z innej miejscowości.

2. **Wyznaczenie adwokata lub radcy prawnego**:
   - Organ podatkowy zwraca się do odpowiedniej okręgowej rady adwokackiej lub okręgowej izby radców prawnych właściwej dla siedziby organu podatkowego o wyznaczenie adwokata lub radcy prawnego jako tymczasowego pełnomocnika szczególnego.
   - Jeżeli adwokat lub radca prawny ma podjąć czynności poza siedzibą organu podatkowego, Naczelna Rada Adwokacka lub Krajowa Rada Radców Prawnych, na wniosek ustanowionego adwokata lub radcy prawnego, może wyznaczyć adwokata lub radcę prawnego z innej miejscowości.

3. **Wynagrodzenie i koszty**:
   - Do ustalenia wynagrodzenia oraz kosztów adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego, wyznaczonego jako tymczasowy pełnomocnik szczególny, stosuje się odpowiednio przepisy o kosztach pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu, wydane na podstawie art. 41b ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym.

**Analiza i znaczenie przepisu**:

Art. 138n Ordynacji podatkowej ma na celu zapewnienie, że w sytuacjach wymagających specjalistycznej wiedzy prawniczej, organy podatkowe mogą skorzystać z pomocy wykwalifikowanych profesjonalistów. Przepis ten jest istotny z kilku powodów:

1. **Efektywność postępowania**: Wyznaczenie tymczasowego pełnomocnika szczególnego zapewnia, że postępowanie podatkowe może być prowadzone sprawnie i zgodnie z przepisami prawa, nawet w sytuacjach, gdy strona postępowania nie ma możliwości samodzielnego reprezentowania swoich interesów.

2. **Ochrona praw podatników**: Przepis ten chroni prawa podatników, zapewniając im dostęp do profesjonalnej pomocy prawnej w sytuacjach, gdy jest to konieczne dla prawidłowego przebiegu postępowania.

3. **Elastyczność**: Możliwość wyznaczenia pełnomocnika z innej miejscowości na wniosek ustanowionego doradcy, adwokata lub radcy prawnego, zapewnia elastyczność i dostosowanie do specyficznych potrzeb danego postępowania.

4. **Jasność w kwestii wynagrodzenia**: Przepis jasno określa zasady ustalania wynagrodzenia i kosztów tymczasowego pełnomocnika szczególnego, odwołując się do istniejących regulacji dotyczących kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. To zapewnia przejrzystość i przewidywalność w zakresie finansowania takiej pomocy.

Podsumowując, Art. 138n Ordynacji podatkowej jest kluczowym elementem systemu prawnego, który zapewnia, że organy podatkowe mogą skutecznie i sprawiedliwie prowadzić postępowania podatkowe, korzystając z pomocy wykwalifikowanych doradców podatkowych, adwokatów i radców prawnych.

Czynności poza siedzibą

Czynności poza siedzibą w przepisach

Kodeks postępowania cywilnego1 przepis

Ordynacja podatkowa1 przepis