Czynność kontrolna

Czynność kontrolna to działanie podejmowane przez uprawniony organ, pracownika lub inną upoważnioną osobę w celu sprawdzenia, czy określone podmioty, osoby, obiekty albo procesy są zgodne z prawem, wymaganiami technicznymi lub nałożonymi obowiązkami. Termin ten odnosi się zarówno do pojedynczego działania, jak i do zespołu działań wykonywanych w ramach kontroli.

Czynności kontrolne mogą obejmować w szczególności:

• wstęp na nieruchomość, do obiektu, zakładu pracy lub na teren budowy, w granicach określonych przepisami,
• oględziny, pomiary, badania i odczyty, w tym odczyt wskazań drogomierza,
• żądanie przedstawienia dokumentów, informacji i wyjaśnień,
• pobieranie materiałów lub danych oraz sporządzanie kopii dokumentów,
• ocenę sposobu wykonywania obowiązków,
• zakup towaru w celu uzyskania dowodów naruszenia praw konsumentów,
• utrwalanie przebiegu czynności, jeżeli zezwalają na to przepisy.

Zakres i sposób przeprowadzenia czynności zależą od dziedziny prawa. Występują one między innymi w kontroli przestrzegania przepisów ochrony środowiska, gospodarowania wodami, prawa budowlanego, ochrony konkurencji i konsumentów, prawa pracy oraz ruchu drogowego. Szczególne czynności kontrolne mogą być także wykonywane w związku z dozorem elektronicznym albo w postępowaniach dotyczących odpowiedzialności karnej skarbowej.

Z czynności kontrolnych często sporządza się protokół. Dokumentuje on przebieg i ustalenia kontroli, a niekiedy także oświadczenia uczestników oraz załączone dowody. Kontrolowany może mieć prawo do zapoznania się z protokołem, podpisania go, zgłoszenia zastrzeżeń lub przedstawienia stanowiska na piśmie. Odmowa podpisania jest odnotowywana zgodnie z właściwymi przepisami i co do zasady nie uniemożliwia zakończenia kontroli.

Czynność kontrolna nie jest sama w sobie rozstrzygnięciem sprawy. Jej wyniki mogą jednak stanowić podstawę do zastosowania środków przewidzianych w ustawie, w tym wydania decyzji, nałożenia grzywny, wszczęcia dalszego postępowania albo podjęcia innych działań prawnych. Uprawnienia kontrolujących są ograniczone zakresem udzielonego upoważnienia i przepisami chroniącymi prawa kontrolowanego, w szczególności prywatność, tajemnice prawnie chronione oraz nienaruszalność określonych miejsc.