Czynna służba wojskowa

Czynna służba wojskowa oznacza faktyczne pełnienie służby w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej przez osobę powołaną albo przyjętą do służby. Jest to forma realizacji obowiązku obrony, odrębna od samego pozostawania w pasywnej rezerwie lub podlegania obowiązkowi wojskowemu bez aktualnego wykonywania służby. Osoba odbywająca czynną służbę wojskową pozostaje w dyspozycji wojska, wykonuje rozkazy i zadania służbowe oraz podlega szczególnym zasadom organizacyjnym, dyscyplinarnym i odpowiedzialności właściwej dla żołnierzy.

Ustawa o obronie Ojczyzny wyróżnia kilka form czynnej służby wojskowej:

• zasadniczą służbę wojskową,
• terytorialną służbę wojskową,
• służbę w aktywnej rezerwie,
• zawodową służbę wojskową,
• służbę pełnioną w razie mobilizacji i w czasie wojny.

Poszczególne formy różnią się między innymi sposobem powołania, czasem i miejscem pełnienia służby, dyspozycyjnością oraz zakresem obowiązków. Czynna służba może być pełniona zarówno w sposób stały, jak i okresowo, zależnie od rodzaju służby oraz potrzeb Sił Zbrojnych.

Z rozpoczęciem czynnej służby wiążą się określone skutki prawne i praktyczne. Dotyczą one między innymi badań lekarskich i psychologicznych, rekrutacji prowadzonej przez wojskowe centra rekrutacji, ochrony stosunku pracy, zasad wykonywania obowiązków oraz podległości służbowej. W niektórych postępowaniach cywilnych, karnych, administracyjnych i w sprawach o wykroczenia status żołnierza czynnej służby wpływa na sposób jego wezwania, doprowadzenia, wykonywania obowiązków procesowych albo przekazania sprawy właściwym przełożonym lub sądom wojskowym. Pojęcie to ma również znaczenie dla szczególnych uprawnień i ograniczeń związanych z wykonywaniem pracy oraz z pełnieniem funkcji publicznych.